Irak ile Türkiye arasındaki güvenlik anlaşması sona mı erdi, yoksa devam mı edecek?
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

HABERLER GÖRÜŞ RAPOR SÖYLEŞİ EKONOMİ MULTİMEDİA YAŞAM KÜLTÜR & SANAT
x

Irak ile Türkiye arasındaki güvenlik anlaşması sona mı erdi, yoksa devam mı edecek?

BasNews - Irak ile Türkiye arasındaki güvenlik anlaşması, iki ülke arasında 1982'de imzalandı. Irak'ın diplomasi ve güvenlik ilişkilerinin Türkiye ile nasıl geliştiği ve Saddam döneminde imzalanan anlaşmanın ayrıntılarını bilmek bugünkü gelişmeleri anlamamıza yardımcı olacaktır.

İki taraflı güvenlik anlaşmasının birinci temeli PKK'nin varlığına dayanıyor

Türkiye 20 Temmuz 2022'de, Zaxo özerk idaresine bağlı Perex Köyü tatil beldesini bombalayarak dokuz Arap vatandaşını öldürdü ve 26 kişiyi yaraladı. Bu olaya verilen tepkiler çok yönlü oldu.

Olayın öncesinde ve olay sırasında, Türkiye'nin Irak toprakları içinde askeri bir operasyon yürütmesine izin veren anlaşma bir kez daha gündeme geldi.

1982'de Türk hükümetinin terörist olarak gördüğü Kürdistan İşçi Partisi (PKK), Lübnan'da bir konferans düzenleyerek Kuzey Irak'a yerleşmeye karar verdi. PKK kongresinde aldığı karar ile sınırdaki Lolan bölgesine yerleşti ve askeri üs kurdu.

Bu gelişmeler Ankara'yı endişelendirdi ve Irak'ın o dönemki cumhurbaşkanı Saddam Hüseyin rejimiyle bir anlaşma imzalamaya itti. Bu, iki taraf arasındaki sınırın güvenliğini sağlamak için yapılan bir anlaşmaydı. Anlaşmaya göre, Türkiye'nin Irak topraklarına 10 kilometre girmesine izin verilecek. Mart 1983'te, Türklerin Irak topraklarına 30 kilometre girmesine ve Kürdistan İşçi Partisi (PKK) mevzilerini vurmasına izin veren anlaşma uygulamaya kondu. Ancak sürecin başlamasından iki gün sonra, Türk uçakları İran-Türkiye sınırına yakın Badinan bölgesindeki Kürdistan Demokrat Partisi (PDK) Genel Merkezi'ni bombaladı!

İkincisi / Türkiye güvenlik anlaşmasına rağmen istediği sonucu elde edemedi

Mayıs 1983'te Türkiye, Irak ile yaptığı bir anlaşmayla, binlerce askerin katılımıyla, Irak hükümetinin Türkiye'yi protesto eden Kürdistan Yurtseverler Birliği (YNK) ile görüşmelerde bulunduğu bir süreç başlattı. Bu yüzden dönemin Türkiye Dışişleri Bakanı Vahit Melih Halefoğlu Bağdat'ı ziyaret etti ve ülkesinin Irak hükümetiyle olan sınırını kapatmakla tehdit etti!

15 Ekim 1984'te Irak Dışişleri Bakanı Ankara'yı ziyaret etti ve sınır bölgelerindeki terörizmi ortadan kaldırmak için "yoğun takip" adı verilen ve her iki tarafın da birbirlerinin topraklarına 5 kilometre ve 3 günü geçmemek üzere girmesine izin veren bir güvenlik anlaşması imzaladı.

Ağustos 1986'da Türk devleti PKK'ye karşı askeri bir süreç başlattı 

1991'de PKK'ya karşı aynı yıl içerisinde Kürdistan'ın vilayetlerinde birkaç askeri üs açtı.

1995 yılında dönemin Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin, Türkiye ile PKK'yi takip etmesi için Kuzey Irak'ta güçlerin bulunmasına izin veren başka bir anlaşma imzaladı.

Üçüncüsü/ Güvenlik anlaşması 2003'ten sonra iptal edildi

2003 yılında Irak'taki Baas rejimi ve Saddam Hüseyin iktidarı sona erdi. Nasiri Partisi Genel Sekreteri ve Uluslararası hukukçu Dr. Abdul Sattar Cûmelî, "Anlaşma normalde geçersiz kılındı, çünkü uluslararası hukuka göre anlaşmalar iki türe ayrılır" dedi.

Birincisi, devletin kalan ve uygulanacak olan anlaşmaları.

İkincisi, rejimin düşmesiyle sona eren rejim anlaşmaları.

Irak ve Türkiye arasındaki güvenlik anlaşması, Türk rejiminin yıkılan Baas rejimiyle yaptığı anlaşmaydı.

Uluslararası hukuka göre, Saddam rejimiyle yapılan bir anlaşmayı tartışmanın Türk devleti için hiçbir değeri olmadığı gibi, Baas rejiminin devrilmesiyle sona erdiği için Irak hükümetinin de onu iptal etmesine gerek yoktu.

Ayrıca, anlaşma Birleşmiş Milletler'e kayıtlı ve resmi bir anlaşma değildi. BM kurallarına göre Birleşmiş Milletler'e kayıtlı olmayan ve resmi kurumlarının gözetiminde yapılmayan anlaşmalar da BM taraf olamaz.

Bu konuda Iraklı tanınmış hukuk uzmanı Tarık Harb, "Saddam ile Türkiye arasında Türk ordusunun Irak'a girmesine izin veren anlaşma sona erdi ve bu anlaşma artık geçerli değildir" dedi.

Dördüncüsü/ Türkiye'nin Irak'taki operasyonlarının amacı?

Türkiye'nin Irak'a müdahalesi her zaman üç amaç içerir, Musul vilayeti. Bu Osmanlı yayılmacılığı çerçevesinde ele alınmış olan Musul ve Kerkük'e dönüş hayallerinden kaynaklanmıştır. PKK ile ilgili güvenlik meselesi, Paris'teki uluslararası mahkemede Türkiye ve Irak'ın çatışma halinde olduğu, ancak hem Kürtlerin hem de Kürdistan Bölgesi'nin ana hedef olduğu ve Kürdistan boru hattı'nı hedef almak istediği konusunu da gündeme getirmektedir. Tüm güvenlik anlaşmaları 1980'lerin başında Irak hükümetiyle yapıldı, ancak tüm Kürtler ve Kürdistan Bölgesi bu anlaşmalardan dolayı suçlanmak isteniyor.

Beşinci / Irak, topraklarına müdahale eden tüm anlaşmalar iptal edildi

2012 yılında Irak hükümeti, parlamentosu herhangi bir anlaşmayı uzatmamaya ve daha önce her ülkeyle imzalanan, Irak topraklarında askeri güçler ve üsler kurmasına izin veren  tüm anlaşmaları iptal ettiğini duyurdu.

Bu duyuru Türkiye’nin Irak topraklarındaki ayrılıkçı güçlere yönelik hava saldırıları için onayını yenileme talebinden bir gün sonra geldi. France Presse'e göre, Türkiye parlamentosu 2007'den bu yana Irak topraklarındaki PKK mevzilerini ve sığınaklarını bombalamayı ve gerektiğinde kara saldırılarını sistematik olarak kabul etti.

Altıncı / Irak hükümetine göre, Türkiye Irak sınırını uluslararası hukuku çiğneyerek geçiyor

24 Nisan 2022'de Irak Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin Irak topraklarına büyük bir askeri güçle girmesine izin vermek için herhangi bir yasal anlaşmanın veya dayanağın olduğunu reddetti. Ayrıca, Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin'in ev sahipliğinde, Türkiye'nin güvenlik, siyasi ve ekonomik olarak nasıl tepki vereceğini tartıştığı bir parlamento oturumuna da atıfta bulundu. Irak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ahmed Sahaf, dışişleri bakanının 1984'ten beri bölgede Kürdistan İşçi Partisi’nin (PKK)  gerekçe olarak sunulduğunu belirterek, Türkiye'nin Irak sınırını kendi özgür iradesiyle geçmesine ve güç göndermesine izin verecek bir anlaşmanın olmadığını açıkladı.

Irak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Türkiye'nin Irak topraklarına girişiyle ilgili Irak Tv. kanalı'na verdiği röportajda; “Ankara'nın önceki rejimle imzaladığı bir anlaşmayı gerekçe gösterek askerlerini 5 kilometre sınırların içerisine göndermesi doğru değildir. Irak’ın eski rejim tarafından imzalanan  bu anlaşmaya bağlı kalma sorumluluğu yoktur” dedi.

Yedinci / Zaho’nun turistik Perex köyünün bombalanması, Arap turistlerin katledilmesi 

Perex köyündeki olaya tepki gösteren Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih, "Bu saldırı bir daha gerçekleşemez" dedi.

Ancak bombalamadan 48 saat sonra, Türkiye 22 Temmuz 2022'de aynı köyü ve turistik yeri yeniden bombaladı.

Sonuç:

Irak ve Türkiye, doğrudan tarihi ve coğrafi bağları olan iki ülkedir. Irak Dışişleri Bakanı'na göre, Türkiye'nin Irak ile ticari ilişkisi, çoğunlukla Türkiye'nin çıkarına olmak üzere yaklaşık 20 milyar dolardır. Bölgedeki ve dünyadaki siyasal durumlar güvenlik gerilimlerini tırmandırmaya başladı, bu nedenle her iki ülke de şu anda düzinelerce iç ve dış sorunla uğraştığı için bu tür durumlar her iki tarafa da zarar vermektedir.

Learn the Truth Here ... لـێــــره‌ ڕاستی بـزانــــــه
Copyright ©2021 BasNews.com. All rights reserved