Dijital heykel sanatçısı Helin Şahin: Kürt sanatı "öfke" ve "isyan" ikilemine hapsediliyor
English Türkçe Kurdî
كوردی عربي فارسى

HABERLER GÖRÜŞ RAPOR SÖYLEŞİ EKONOMİ MULTİMEDİA YAŞAM SPOR KÜLTÜR/SANAT
×

Dijital heykel sanatçısı Helin Şahin: Kürt sanatı "öfke" ve "isyan" ikilemine hapsediliyor

Serpil Güneş (serpilgn74@gmail.com)

BasNews – Çağımızdaki muazzam teknolojik gelişmeler her alanda olduğu gibi sanatsal alanda da değişimlere yol açılmasını zorunlu kılıyor.

Kültürel süreçlerin tamamının dijital ortamda gerçekleştirilebildiği, bilgisayar, internet ve mobil teknolojilerin yaşamın vazgeçilmezi haline gelirken, dijital sanat uygulamalarına da artık sıkça rastlamaktayız. Günümüzdeki teknolojik gelişmeler sanatın dinamik yapısı ile bağlantılı dijital ve yapay zekada varılan boyut ile paralel sanatçıların yeni arayışlar içerisinde olmasını sağlıyor.

Yeni nesil dijital sanatta adını dünya çapında duyuran bir Kürt sanatçı Helin Şahin.

Helin Şahin’in cam, su gibi saydam objelerle oluşturduğu dijital sanatının merkezinde, farklı güçlerin toplamı, çevresindeki dünyayı ve hayatının nasıl etkilediği sorusunu iç içe kullanarak hepimizin içinde bulduğu günlük gerilim alanlarının görsel bir incelemesini yapıyor adeta.

Sanatsal eserlerindeki süreklilik ve yenilenmeler hem yerin benzersizliği hem de mevcut durumun önemli bileşenleri ve başlangıç noktaları gibi... Yenilenen temaların yansımalarında evrenselliğin yanı sıra Kürtleri de görüyoruz.

Helin Şahin, internet ortamında mekân ve zamanın ötesinde sürrealist dijital heykel yaratımları ile kendi deyimiyle insanlarda sadece “düşünceyi” değil “duyguları” kışkırtmayı seviyor.

Yarattığı eserler için “Birleştirici bir estetik etrafında, farklı medyumlar arasında serbestçe dolaşabilmeyi seviyorum” diyor.

1992 yılında Ankara’da dünyaya gelen Helin Şahin, Dersimli şair bir baba ve Erzincanlı bir annenin kızı. Gazetecilik okuyarak başladığı hayatına İstanbul ve Ankara’da birkaç gazetede çalıştıktan sonra çocukluğundan itibaren görsel sanatlara, özellikle resime olan ilgisi onu sanatsal arayışlara itmiş.

O dönemlerini “İlk üniversite yıllarımda bireysel çabalarımla sanatla uğraşmaya başladım. Elimden geldiğince öğrenmeye ve üretmeye çalıştığım bir dönemdi benim için” şeklinde ifade ediyor.

Helin dijital görsel ve heykelcilik öncesi video ve animasyon üzerine de çalışmış bir dönem. Ayrıca Vancouver ve Los Angeles moda haftalarında, tasarımcı Flora Miranda’nın defilesi için video tasarlamış. Burberry’nin "Inside Nature” projesi için üç işten oluşan bir seri hazırlamış. Amerika ve Avrupa’da birçok sergide eserleri yer almış. Başarılı çalışmaları VICE News, Creators Project, AQNB gibi kültür-sanat sitelerinde yayınlanmış. Bunun dışında NXS Magazine, Capslock Magazine ve Non Fiction gibi dergilerde basılı çalışmaları yayınlanmış.

“Kültürel kriz” ve “arada kalmışlık”

Her Dersimli ailede olduğu gibi Helin de kendini bir tür “kültürel çatışma” içerisinde bulduğunu, gelişmeyen aidiyet duygusundan bahsediyor: “Anadilim Kürtçe'yi çocukluğumda öğrenememiş olmam, gençliğimde tutulacağım bir tür kimlik krizini beraberinde getirdi. Gelişmeyen aidiyet duygum bana muhtelif sorular sorduruyordu, yerim neresiydi, nerede durmalıydım, bilmiyordum. Kâh "yeterince" Kürt değildim, kâh anadilini konuşamayan birine göre fazla Kürt’tüm. Bir zaman sonra, biz "arada kalanlara" yer olup olmadığını çokta umursamamaya başladım. Dışarıdan ya da uzaktan olmanın yarattığı bu varoluşsal ikilemi hafifletmek için anadilimi öğrenmeye başladım. İyileştirici olduğu kadar kırılganlıklarla da dolu bir süreçti benim için, hâlâ da öyle.”

Açıklama yok.

Azadî / Helin Şahin 

“Kimlik, aidiyet ve hafıza ile ilgili Kürt ikonolojisi ve mistisizminden besleniyorum”

Helin Şahin’in “kültürel kriz” olarak tanımladığı ruh halini dijital eserlerinde bir şahesere dönüştürdüğünü görmek mümkün. Helin mekân ve zaman ötesi çalışmalarını “Çalışmalarımda kimlik, aidiyet ve hafıza ile ilgili olasılıkları keşfetmeye ve bu olasılıkların dijitalleştirilmesine dönük farklı yaklaşımlar geliştirmeye çalışıyorum. Bu anlamda işlerimdeki form/figürler ne kadar fütüristik görünse de, geçmişle ve kolektif hafızayla fazlasıyla ilişkililer. Bilinçaltının görsel ifadesi, post-internet estetiği ve ağ kültürü, Kürt ikonolojisi ve mistisizmi beslendiğim temel alanlardan” şeklinde tanımlıyor. 

“Yalnızca düşünceyi değil aynı zamanda duyguyu da kışkırtmak istiyorum”

Açıklama yok.

Xani

Yaratıcılığının yanı sıra çalışmalarında özgür bir ruha sahip olduğu hemen göze çarpan Helin eserlerini yaratım sürecinde belirli bir metoda bağlı kalmadığını söylüyor: “Oldukça deneysel çalışıyorum, belirli bir metoda tabi değilim. Hep söylediğim gibi, bu süreci bir dijital deneyler zinciri olarak tanımlıyorum. Katı temalardan uzak, bilinçaltım ve duygu durumumla fazlasıyla bağlantılı işleyen, haliyle de epeyce kişisel bir süreç bu. Kullandığım teknolojinin yalnızca düşünceyi değil aynı zamanda duyguyu da kışkırtmasını istiyorum.”

Her ne kadar sanat eserleri insanda sınırsızlık, sonsuzluk, mêkansızlık gibi bir izlenim bırksa da mekansal bir bütünlük çizgisi  de var. Helin’in alışık olmadığımız bu sanatsal dili, bizde sürekli çağrışımlar oluşturuyor, iç dünyamıza, kalbimizin derinliklerine doğrudan dokunuyor, deşiyor:

“İşlerimin görsel dilinin sürreal öğeleri barındırması ve bunu da kısmı realist bir biçimde sunuyor olmam bakanı ikileme düşürebiliyor. Bu dikotomi üzerinden gerçeklik algısı ve anlamlarıyla oynamayı, tanıdık gelmeyen bu kurmaca yaratının uyandırdığı farklı görme ve okuma biçimlerini seviyorum.

Açıklama yok.

Artifacts

Dijital heykelin fiziksel varlığı, boş mekâna bir anlam ve değer kazandırıyor

Figürlerin kendisi kadar, bir yerde onların materyali haline gelen mekân da benim için çok önemli. Dijital heykelin ya da üç boyutlu olanın fiziksel varlığı, boş mekâna bir anlam ve değer kazandırıyor. Senin de değindiğin mekânsal bütünlük hissi (ya da bağlamsal anlam) bununla ilintili olabilir.  Mekân ve figür hep genişleyen bir ilişki içinde birlikte var oluyorlar. Her ne kadar üç boyutlu üretiyor olsam da, şimdilik iki boyutlu olarak işlerimi gösterebiliyorum. Bunun sebeplerine girmeyeceğim. Yine de yarattığım formların devingenliği iki boyutun durağanlığına az da olsa dinamizm katıyor.”

Saydam  meteryallere  hayat veren Helin çalışmalarındaki  “umulmayan dinamizme” vurgu yapıyor: “Görünmeyen, ya da güç fark edilenin etki alanlarına işaret edebilmek noktasında, nesnelerin kurgulanan mekandaki konumu kadar materyal seçimini de önemli görüyorum. Cam ve su gibi materyallerle çalışmayı seviyorum, saydamlık ve yansımada fazlasıyla imkân var, bu da beni farklı olasılıkları keşfetmeye yönlendiriyor. Bu materyallerin getirdiği umulmayan dinamizmi seviyorum; renklerin ve yansımaların görkemli dökümü, yer yer karmaşık formlarda kendini tekrar eden doğal bir akışa sahip.”

Açıklama yok.

JJA(Jin Jiyan Azadî)

Kürdistan’dan nadir fotoğrafları bir araya getirmeye çalıştığım bir projem var

Helin Şahin, dijital heykelcilik ve görsellik dışındaki yeni projeleri hakkında şu bilgileri veriyor: “Görsel sanatın yanı sıra arşivcilikle de ilgiliyim. Archive Medina gibi Kürdistan’dan nadir fotoğrafları bir araya getirmeye çalıştığım küçük arşiv projeleriyle başladım, ilerisi için daha işlevsel olabileceğine inandığım birkaç projem var.

Gerek arşivde gerekse sanatımda erkin tanımladığı bir "merkez" ve "çevresi"  gibi belirleyicilere karşı çalışmaya gayret ediyorum. Sanatsal veya kültürel üretimde öznel pratiklere neye göre değer atfettiğimiz çok önemli. Sanatta olduğu kadar daha birçok alanda, egemen kanonun dayattığı eski paradigmalar ve modası geçmiş kavramlar üzerinden geliştirilen dizgeler ve sistemlere kritik yaklaşmaya çalışıyorum.”

Açıklama yok.

Burberry

Kürt sanatçıların ürettiği eserlerden beklenen "isyan" ve “öfke”ye hapsolması

Helin, Kürt sanatçılarında beklenenlerin ötesine çıkmak istediğini belirtiyor ve ekliyor: “Kürt sanatçılar olarak yeteneğimizin, acıyla ne ölçüde anlamlı bir şekilde ilgilenebildiğimizle değerlendirilmesinin sanat eleştirisinde güçlü bir belirleyiciliği var. Çoğu zaman estetik değerler üzerinden yürütülmeyen bu kritisizmin kasıtlı ve problematik olduğunu düşünüyorum. Kürt sanatçıların ürettiği eserlerden beklenen bu "isyan" ve “öfke”, bu egemenin bizi hapsetmek istediği dar bir alan. Kürt sanatını kavrayıştaki bu bakış ne şaşırtıcı ne de alışılmadık. Sonuçta kolonyalistin dikkatini çeken tek şey öfke ve yine öfkedir. Bizim için belirledikleri alanların dışında var olabilmeliyiz, bunun için en başta yeniden ve özgürce hayal kurabilmemiz gerekiyor.

Helin Şahin’in çalışmalarının tam listesini https://www.helinsahin.com/exhibitions-publications websitesinden görebilirsiniz.

Açıklama yok.

Açıklama yok.

Açıklama yok.