Korona... Yazı mı ? Tura mı? / Öztekin Çaçan
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

HABERLER GÖRÜŞ RAPOR SÖYLEŞİ EKONOMİ MULTİMEDİA YAŞAM KÜLTÜR & SANAT
x
Öztekin Çaçan

Korona... Yazı mı ? Tura mı? / Öztekin Çaçan

Son dönemde okuduğum bazı yorumlara göre yazı-tura aşamasına gelmişiz.

Yazılanlara göre; kapitalizm bitiyor, yerine başka şeyler geliyor. Halklar kendi kaderlerine el koymalı diyenler. Hatta doğulu sosyalistlerin daha sevdiği ‘’devrim’’ olacak diyenler bile var.

Büyük İnsanlık, Sosyalizm, demokrasi, adalet, herkesin karnının doyması, doğa ile uyumlu yaşam, yazı. Vahşi kapitalizm, faşizm, otoriterlik, açlık, yoksulluk ve doğa katliamı tura durumu yok benim anladığım.

Şimdiye kadarki bahisleri neredeyse tamamı hep “tura” gelmişken, bu kez “yazı” gelebilir fikri nerden oluştu, onu da anlamadım. Sadece korona mı bunu yapacak.

Bilinen kapitalizmin sonuna gelindiğini ben de kabul ediyorum. Ama kapitalizmin bir yere gitmiyor ve yerine, başka bir şey de gelmiyor. Ultra teknolojik kapitalizm eliyor sadece.

Sistemsel değişimden kast edilen örneğin sosyalim gibi başka bir sistemin doğması ise, buna koronanın gücü yetmez.

Başka başka felaketlerin devreye girmesi de lazım. Mesela iklim değişimi gibi diğer felaketlerin, ortama arzı endam etmesi gerekiyor. Sadece koronanın vereceği acıyla bir şey olmaz.

Neyse, zihnimizi fazla zorlamadan, daha olağan koşullar içerisinde düşmeye devam edelim.

Korona sonrası ortaya, melez bir sürü sonuç da çıkamaz mı?  Belki de havaya atılan para, dik gelir. Bu olasılık dışı mı?

Hayek’ in “Sosyal piyasa ekonomisi’’. A. Gidens’den esinlenen liberalleştirilmiş sosyal demokrasi fikri olan “3. yol”yaklaşımı.

Başkalarının dile getirdiği “Yeşil kapitalizm’’, “Vatandaşlık geliri’’ hatta “dünya vatandaşlığı geliri’’ gibi irili ufaklı bir sürü yeni ve ara model var. Bu tip arayışlar neden devreye girmesin ki?

Bunlar da uygulanabilir şeyler, ama biz şimdilik göremiyoruz. Ezberimizin bozulması gerekiyor.

Mesela dünyanın hiçbir parçasının tam sosyalistleşemediği herkesin bildiği bir gerçek. Ama hiçbir ülkede tam liberal ekonomi ya da liberal devlet sistemi de yok. Bunu göremiyoruz.

En liberal- kapitalist ülkelerde bile, ekonomik korumacılık görülebiliyor. Çin-Amerikan ticaret çekişmesi neyin nesi.

Nerdeyse ülkelerin tamamında, eğitim, sağlık ve finans (merkez bankaları) kısmen devletin elindedir.

Özellikle “vatandaşlık geliri’’ meselesine dikkatinizi çekmek istiyorum. Teknoloji insan emeğine olan ihtiyacı çok azalttığından, millet rahat yerinde dursun diye, özellikle ‘’gelişmiş’’ ülkelerde ciddi ciddi tartışmaya açılıyor.

Yani tamamıyla, anti liberal ve birazcık da anti kapitalist bir yeni fikir.

Fransa’daki sarı yelekliler meselesini, ABD’deki geceler boyu süren varoş isyanlarını hatırlarsak, bu tip sorunlara çözüm üretme gerekliliğinin ‘sistemler’ açısından ne kadar elzem olduğunu anlayabiliriz.

Mesela daha geçenlerde ABD ekonomisinin, sağlık sisteminin düzeltilmesi için George Soros ve C. Hughes gibi milyarderler bizden “varlık vergisi’’ alın çağrısında bulunmuştu.

Her koşulda ve yalnızca kâr hedefleyen mantığın sonuna gelindiğinin farkında herkes.

Yoksulların, orta sınıfların kanını emen şirketokrasi bitmek, değişmek ya da yavaşlamak zorunda.

O yüzden;

Baba Vanga’ya benzetilmeye çalışılan, her söylediği nerdeyse “gelecek, ancak böyle gelecek’’ diye kesin hükümlere varmamak lazım.

Normal koşullarda kapitalizmi, sadece çürüyen ve yok olmaya mahkûm bir sistem gibi algılamak doğru değil.

Zizek, Wallwrstein, Arrighi gibi ömrünü kapitalizm analiz etmekle geçirmiş adamları okuyup bazen kehanet ve komplo kokan teorileriler üretmeye de gerek yok.

Yazı-turacı ekibin bir kısmı, veba, çiçek gibi salgın hastalıkların, büyük değişikliklere yol açtığı gibi örneklerle çok büyük değişimler yaşanacak söylemleri var.

 Veba örneği hatalı değil. Ama veba salgını, büyük değişimi sadece başlatabilmiştir.

Yani Feodalizmin içerisinde zaten belirli bir oranda gelişmiş olan finans kapital ilişkilerini, veba, hâkim üretim ilişkisi haline dönüşme sürecini hızlandırmıştı.

Hatta Wallerstein, Maurice Doob dibi birçok kapitalizm kritikçisi bunu kapitalizmi, feodalizmin içinden çıkmış içkin ve aşkın (deyim benim) ÖÇ olarak dile getirmişlerdir*.

Yani kapitalizmi, Feodalizmin içerisinden çıkmış, ama tamamen başka bir şey olarak görmeme eğiliminde bir sürü Marksist var.

Ayrıca veba bu değişimin kapısını aralama sürecini Avrupa nüfusunu yarıya indirerek yapabilmişti.

Özcesi şu;

Büyük felaketler zinciri devreye girmezse, dünyada kapitalist ilişkilerin falan ortadan kalkacağı yok. Hatta, felaketler çağına girersek, ‘sistem’ diye bir şeyde kalmayabilir. 

O yüzden, sistem değişecek sosyalizm falan gelecek derken bile, aslında ‘sistem’ fikrinin kendisine inananlar.  ‘Sistem’siz bir şey düşünemeyenler; birden bire, yiyecek için, eşkıya olup dağlara da çıkabilir. Kimsenin aklına sosyalizm falan da gelmez.

Böyle ‘felaketler çağı’ dönemine girmeyeceğimizi var sayarak devam edersek. Korona kısa sürede çare bulunursa ciddi bir ‘sistem’ krizine yol açmayacaktır.

Gediğimiz aşama, içinden ancak başka bir sistemle çıkabileceğimiz bir kriz türü değildir.  

Kapitalizmin krizleri çoğunlukla değişim krizleridir. Ekonomik planda koronanın tetikleyeceği şey de budur.

Ama korona ona kısa da sürse ‘sisteme’ ciddi bir balans ayarı kesinlikle verecektir. Reform ve restorasyon dönemi mutlaka yaşanacaktır. Bu süreç sancısız da olmayacaktır.

Hatta belki bazı ülkeler yıkılacaktır.

Bunun yanında; teknolojinin hızla (yapay zeka vb.) gelişmesi. Yeni enerji kaynakları.

Yeni ulaşım olanakları (Ör: İpek yolu projesi) yeni bir dünyanın kapılarını zaten aralamıştı. Korona bu kapıyı daha da açacak.

Belki ulus devletler farklı şekillere bürünecek.

Belki de, beklentilerin tam aksine BM, DSÖ gibi ulus üstü kurumlar güçlenecek.  

NAFTA, Şangay Beşlisi, AB gibi kıtasal ekonomik yaklaşımlar ete kemiğe daha çok bürünecek.

Salgın uzun sürer ve felaketler dönemi başlarsa “aç güneyliler”, “zengin kuzeylileri” karınlarını doyurmak için belki de yemeye kalkacak.

Yani olay, yazı ya da tura meselesi değil...Her şey olabilir meselesidir...

*Kapitalizmin kısa tarihi/ Georg Fulberth.  Sf 99-101

Learn the Truth Here ... لـێــــره‌ ڕاستی بـزانــــــه
Copyright ©2021 BasNews.com. All rights reserved