فەیسبووك و جیهانی ئەفسانە
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x
جەبار جەمال غەریب 26/06/2022

فەیسبووك و جیهانی ئەفسانە

پرسیارەكە ئەوەیە:

 - فەیسبووك، كە هۆیەكی پەیوەندی و ئەلیكترۆنییە، چ پەیوەندییەكی بە ئەفسانەوە هەیە؟

 - ئایا فەیسبووك شوێنی ئەفسانە و جیهانی خەیاڵی و ئوستۆرەی گرتووەتەوە؟ ئەو شاشە سەد ڕەنگ و جوڵاو و مردووە لە كوێی ژیانی ڕاستەقینەی ئینساندایە؟

لەجیاتی فەیسبووك، شاشەی خەیاڵی، یان شاشەی مەجازی بەكار دەهێنم، بۆ ئەوەی گشتیتر بێ.

- ئوستۆرە ئەركی خۆی بەجێ هێناوە و ئەوەندەی ویستوویەتی كاتی مرۆڤایەتیی گرتووە و جیهانی لە (تەمدا) بەجێهێشتووە، بەڵام ئینسان بێ هاوەڵ ناژی، ئەو جیهانە بێ سنوور و خەیاڵییەی ئوستۆرە و میتۆلۆگیا پیشانی ئینسانیان دابوو، بە شێوەیەكی دیكە (ئەلیكترۆنی) خۆی نماییش كردووە، شێوەیەك، كە هەم نزیكتر و هەم واقیعتر و هەم كاریگەرتر، ئەویش شاشەی مەجازییە.

- شاشەی مەجازی سەد ئەوەندەی ئوستۆرە بەتواناترە، خۆی خستووەتە سەر شێوەی هەموو شتێك، سەدان شتی دیكەیشی داهێناوە. هەمان ئالیەتی ئەفسانە و ئوستۆرەی بەكار هێناوە.

نموونەیەك دەهێنمەوە، بەڵام پێویستم بە توانای خەیاڵی ئێوە هەیە كە تاڕادەیەك زەمەن بپێچێننەوە.

زیۆس(Zeus) خودای خوداكانی گریك، ژنێكی جوان دەبینێ مەلە دەكات، خۆی دەخاتە سەر شێوەی نێرە قازێكدا و دەچێتە ناو ڕووبارەكە و خۆی لە ژنەكە نزیك دەكاتەوە. لە شوێنێكی دیكەدا بۆ خۆنزیككردنەوە لە ژنێكی دیكە، خۆی دەكات بە جوانەگا، كە ڕەمزی هێز و سێكسە.

- ئەوە دێڕێكە لە چیرۆكێكی درێژ، ئێستا لە خۆت بپرسە، ئایا هەرگیز بوویتە جوانەگای شاشە مەجازییەكەی خۆت؟ ئایا هەرگیز حەزت كردووە، خۆت بكەیتە قازێكی نێرە و بەسەر مەلەوانگەی ژناندا لە شەقەی باڵ بدەی؟

- ئایین، كە لە ناخی ئوستۆرە و ئەفسانەوە هاتووەتە دەرێ، وێنەیەكی ئاوای تێدایە. دوورتر دەگەڕێمەوە، بۆ ئەوەی وێنەكە بەرجەستەتر بێت و ئوستۆرە و ئایین پێكەوە دەركەون. ئەو ڕۆژەی شاری سەدووم بە ئاگر و ئاسن بۆردومان دەكرێت و هیچ كەس لە خەڵكەكەی ڕزگاریان نابێ، تەنیا پێغەمبەر لووت و دوو كچەكەی نەبێ، ئەو شەوە چی ڕووی دا؟ كچەكان چییان كرد بۆ ئەوەی ڕەچەڵەكی خانەوادەكەیان نەبڕێتەوە؟ ئەوە تەسلیم بە خەیاڵی تۆی دەكەم.

- ئەرێ ئەو شاشە مەجازییە، چەندان وێنەی بریقەدار و مۆدێرنی لە شەوەكەی لووت و كچەكانی لەناو خۆیدا شاردووەتەوە؟ كچان و باوك، لووت و كچەكانی.

- ڕۆژانە ئەو ماوەیەی تۆ لەناو شاشەدای، چەندە؟ لە بەرامبەر ئەوەدا، ئەو ماوەیە چەندە تۆ بەدیار ژیانی ڕۆژانەتەوەی؟ ئایا بەراوردێك لەو نێوانەدا هەیە؟ واتا چەند سەعات بیر لە ژیانی ڕۆژانە دەكەیتەوە و چەندی بەدیار شاشەوە ڕادەمێنی؟

ڕاستە جیاوازی لەنێوان ئەو دوو جیهانەدا هەیە، بەڵام دیارترین جیاوازی ئەوەی كە تۆ لەناو ژیانی ڕۆژانەدا دەژیت، لە ژیانی ڕۆژانەدا هەناسە دەدەیت و هاوبەشی و تەمەنت بەڕێ دەكەیت و هەیت. لە ژیانی ناو شاشەی مەجازیدا تۆ تەماشاكەر و سێبەری، لەناو ژیانی مەجازیدا تامی شیرینی و سوێری و تاڵی ناكەیت و جگە لەوەش، شتێك بە ناوی حەسرەتەوە بە بنی مەڵاشووتەوە دەنووسێ.

لە ژیانی شاشەی مەجازیدا دەست لە جەستەی ژنەكان نادەی و هەست بە نەرمی یان ختووكەی پێستی كچەكان ناكەی و بە هەموو مانایەك تۆ لەدەرەوەی ئەوانی، تاڤگەی ناو شاشە تەڕت ناكات و پڕووشەی ئاوەكەی وەك هی بەلوعەكەی ماڵ بەر ڕوخسارت ناكەوێ.

 لێكەوتەكانی ئەو بەریەككەوتنە

- شاشەی مەجازی ژیانێك لای تۆ دەكاتە مۆدیل كە هیچ لە ژیانی ڕاستیی تۆ ناچێ، ژن و سمت و سینگێك دەكاتە ئۆلگۆی ژیانت، كە هیچی لەو ژنانەی دەوروپشتت ناچن. خواردنێكت بۆ دەڕازێنێتەوە، كە زۆر لە خواردنی ناو مەنجەڵەكانی ماڵەكەت دوورن.

 مەترسیی ژیانی مەجازی

- ژیانی مەجازی مەترسییەكەی لەوەدا نییە، كە داگیرت دەكات و كاتت هەمووی بۆ خۆی دەبات، نا، مەترسیی هەرە گەورەی شاشەی مەجازی ئەوەیە كە بتەوێ وەك ڕاستی بیبینی و بتەوێ ژیانی هەقیقیی خۆت وەك ئەو لێ بكەی. هەروەك چۆن مەترسیی ئوستۆرە و ئەفسانە و خوڕافەی ئایینی هەرگیز لەوەدا نییە كە كاتت دەگرێت و داگیرت دەكات، بەپێچەوانەوە، زۆر جار دەبێتە هۆی فراوانكردنی بۆچوون و بیركردنەوەت، هەروەك چۆن شاشەی مەجازییش هەندێ جار ئەوە دەكات، بەڵكوو مەترسیی خوڕافە و ئەفسانە لەوەدایە كە باوەڕت پێی بێ و بتەوێ خەڵكی دیكەش پەلكێشی ناوی بكەی و باوەڕی پێ بێنن.

- وەك ژیان چۆن ئالییەت و ئامێری خۆی هەیە، جلوبەرگ و شەقام و پاسكیل و سەدان شتی دیكەش. گوند و شار بە شێواز و ئالیەتەكانی لە یەكتری جیادەكرێنەوە، هەر ئاواش، دنیای مەجازی ئالییەتی تایبەت بە خۆی هەیە و پەلكێشكردنی ئەو ئالییەتانە بۆ ناو ژیانی تایبەتیی خۆت، گەورەترین مەترسیی بۆ سەر بیركردنەوە و بوونت دروست دەكات.

- ئەگەر بوار هەبوو بەوردی باسی ئالییەت و ئامێرەكانی شاشەی مەجازی دەكەم، ئەو دنیا سیحرییە بە ئامێر و ڕەنگ و دیمەنەكانی، مرۆڤی شاگەشكە و سەرسام كردووە، بە ڕادەیەك، ئالییەتی ژیانی خۆی، پێویستییەكانی ژیانی ڕۆژانەی لا سووك و بێلەزەت و بێبەها كردووە.