شێوازى ژیان!
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x

حه‌وته‌م

له‌ڕاستیدا هیچ شێوازێكى نموونه‌یى نییه‌ بۆ ژیان، زۆر كه‌س باسى ژیانى خۆیان ده‌كه‌ن و به‌ زاناتر و ژیرتریان له‌ خۆم له‌قه‌ڵه‌م ده‌ده‌م و هەندێك جار ئیره‌ییشیان پێده‌به‌م، كه‌چى كه‌ زۆرتر ورد ده‌بمه‌وه‌، تێده‌گه‌م، نه‌ هیچى وه‌ها له‌گۆڕێیه‌ بیر له‌ ئیره‌یى بكه‌مه‌وه‌ و نه‌ هیچیش هه‌بێت شایه‌نى ئه‌وه ‌بێت ئیره‌یى به‌ كه‌س ببه‌م!

ئێمه‌ هه‌موومان پێكڤه‌ ده‌ژین و ده‌یگوزه‌رێنین، هیچ خراپ نین، واته‌واتى خۆمان سه‌باره‌ت بە خراپى و باسكردنى خراپى تێكی داوین و گوزه‌رانى خراپ كردووین.
سه‌رنجێك بده‌ ئه‌وه‌ى له‌ خواره‌وه‌ باسى ده‌كه‌م، بۆ ژیانت ١٠‌ پێوانه‌ دانێ، با هه‌ریه‌كه‌یان بژمێرم:

یه‌كه‌م: چاوت هه‌یه‌ و نابینا نیت. (هاوڕێى نابیناشم هه‌ن سه‌دجار له‌ من و تۆ باشترن).

دووه‌م: قاچت هه‌یه‌ و دێیت و ده‌ڕۆیت و چ كارت به‌ كه‌س نییه‌ ده‌ستت بگرێت و چاوساغت بێت.

سێیه‌م: ده‌ستت به ‌بڕشتن و چۆنت ده‌وێت هه‌ڵیانده‌سووڕێنى و پاشووى خۆت پاك ده‌كه‌یته‌وه‌.

چواره‌م: بۆ ئه‌وه‌ى ئاو بخۆیته‌وه‌، ده‌چیت تینوویه‌تى و ته‌شنه‌ییت ده‌شكێنیت.

پێنجه‌م: تڕ و تس لێ ده‌ده‌یت (پێم پێبكه‌نه‌ و لێ بده‌ و خۆت ده‌زانیت ئه‌م پێكه‌نینه‌ت چه‌ند خۆشه‌) و چ عه‌یبت نییه‌.

شه‌شه‌م: ده‌چیته‌ ئه‌ده‌بخانه‌ و چى پاشه‌ڕۆى پیسته‌ داىده‌نێیت. (جارێك تاقی بكه‌ره‌وه‌، كه‌ نه‌توانیت دایبنێت، ئه‌وسا ده‌زانیت نه‌هامه‌تى چییه‌؟)، تێرم گاڵته‌ پێ بكه‌، كه‌ باسى ئه‌مانه‌ت له‌گه‌ڵ ده‌كه‌م و جارێك ببینه‌ ئه‌گه‌ر لێت قه‌وما، چۆن گاڵته‌ به‌ خۆت و هه‌موو زانایى و ئه‌قڵت ده‌كه‌یت،
له‌سه‌ر ئه‌ده‌بخانه‌ و له‌ نه‌هامه‌تیدا، من و نووسینمت بیر ده‌كه‌وێته‌وه‌، باكم به‌ هیچ نییه‌، به‌ڵام بزانه‌ كه‌ منت بیر كه‌وته‌وه‌، لێقه‌ومانه‌كه‌ى خۆتت بیر كه‌وتووەته‌وه‌، چونكه‌ تۆ له‌وێیت و من له‌وێ نیم، جا چوزانى من له‌ خۆشى و كه‌یف و سه‌فادا نیم؟

ئه‌مه‌وێت، كه‌ ده‌نووسم ده‌ستبه‌ردارى دوو ئه‌ركى زۆر قورس بم، كه ‌به‌ڕاستى و به‌ خه‌ڵوه‌تى، به‌ تۆشى بڵێم "له‌م دوو ئه‌ركه‌دا له‌به‌رده‌م منداڵه‌ حه‌وت ساڵه‌كه‌مدا، هیچ سه‌ركه‌وتوو نه‌بووم، بێگومان باسى منداڵه‌ چوارده‌ ساڵه‌كه‌م ناكه‌م و خۆ هه‌ژده‌ ساڵانه‌كه‌یان، كوردى خۆمان ده‌ڵێن، ئه‌وه‌یان هه‌ر به‌ردێكى له‌سه‌ر دانێ."

ئه‌و ئه‌ركانه‌ چین، كه‌ تێیاندا به‌شانازییه‌وه‌ ڕاىده‌گه‌یەنم من شكستم تێیاندا هێناوه‌؟ ناویان ده‌نێم (شكست له‌ ئه‌ركى وه‌عزدان و ئامۆژگاریدا).
له‌م سه‌رده‌مه‌دا، دوو كه‌س ئه‌ركى وه‌عزدان و ئامۆژگارییان گرتووەته‌ ئه‌ستۆ.
له‌به‌رئه‌وه‌ى من له‌م جوگرافیایه‌دا ده‌ژیم، ئه‌و دووانه‌ به‌ (ڕۆشنبیر و مه‌لا) ناودێر ده‌كه‌م.

ڕێگه‌م بده‌ن به ‌پیتى درشت بنووسم و كه‌وانه‌یه‌كى گه‌وره‌ش بكه‌مه‌وه‌ و بڵێم “خه‌ڵك هاتوونه‌ته‌ سه‌ر سه‌حنه‌ى سۆشیال میدیا و شتى بێسه‌روبه‌ر ده‌ڵێن و جێیان به‌ كۆلكه‌مه‌لاى جاران و كۆلكه‌ڕۆشبیریش لێژ كردووه" خراپیى ئه‌مان ئه‌وه‌ نییه‌ زۆر ده‌ڵێن و ئامۆژگارى ده‌كه‌ن، خراپییان ئه‌وه‌یه،‌ وانه‌ و په‌ند و ئامۆژگارییان بریتییە له‌ ژه‌هر‌!
ئینجا وه‌ره‌و بزانه‌ جیهانێك به‌ ژه‌هر ئامۆژگارى بكرێت، تۆ به‌ته‌ماى چیت؟

ژه‌هر وه‌رگرتن له‌ ڕێگه‌ى چاو و گۆییانه‌وه‌ ژه‌هر ده‌باته‌ مێشكه‌وه‌، له‌كاتێكدا ژه‌هر له‌ ڕێگاى ده‌مه‌وه‌، ڕێڕه‌وەكەى بۆ گه‌ده‌یه‌.
عاره‌ب په‌ندێكى پڕ جوانیان هه‌یه‌، ده‌ڵێت: "گه‌ده‌ ماڵى ده‌ردودووه‌"
با به‌ كوردى بپرسم، مێشكى ژه‌هراوى چ به‌ڵایه‌كى بێ وێنه‌یه‌؟
چاوانت پڕ بكرێت له‌ خه‌ڵووز و ڕه‌ژوو و كۆڵه‌وژ، گوێچكه‌كانیشت پڕ له‌ مس، تۆ ده‌ته‌وێت دووچارى چى نه‌بیت؟

هێندێك بێده‌نگ ده‌بم، كه‌ ده‌بینم زۆر له‌م واعیزانه‌ سه‌رقاڵى چه‌نه‌ و زۆرگوتنن و ده‌ڵێم "وا باشه‌ هه‌ر هیچ نه‌ڵێم". پێكڤه‌ش ده‌ڵێم "وا باشه‌ هه‌ر هیچ نه‌ڵێین."
ده‌گه‌مه‌ حیكمه‌تى سه‌یروسه‌مه‌ره‌، نازانم باشه‌ یان خراپ!
ئه‌رێ هیچ به‌ كه‌س نه‌ڵێین، یان شتى خراپ نه‌ڵێین؟

به‌پێى هه‌موو لێكۆڵینه‌وه‌ مێژووییه‌كان و ئه‌وانه‌شیان پشتیوانى زانستى پاك و پوختى دوور له‌ گومانن، مامۆستاى خراپ، له‌ ته‌واوى شێوازه‌كانى مامۆستاییكردن كه‌ تاقى نه‌كراوته‌نه‌وه‌، باشتره‌!

له ‌ماوه‌ى ڕابردوودا، كه‌ خووم دابووه‌ خوێندنه‌وه‌ی مێژووى كۆن، وانه‌یه‌كى گرنگ فێر بووم، كه‌ سه‌باره‌ت فێركردنه‌ و ده‌ڵێت "گریكییه‌كان له‌به‌رامبه‌ر فێركردنى منداڵاندا بۆ ماوه‌یه‌ك هه‌موو شتیان له‌و منداڵانه‌ داوا ده‌كرد، كه‌ فێریان ده‌كردن، كاڵا و به‌رگ و گوزه‌ران و خۆراك و هه‌موو شت زیاتریش، تا به‌ سێكسیش ده‌گات!"
كه‌ى ئه‌مه‌ ڕه‌وایه‌؟ ده‌زانم باجى فێربوون قورسه‌، به‌ڵام ئاوهاش؟

له‌م رۆژانه‌دا خۆڵ ده‌بارى، خه‌ڵك دووچارى نه‌خۆشی بوون. له‌ دۆستێكى خۆم پرسى: چه‌ند ده‌رزیت دژى (كۆرۆنا) له‌ خۆت داوه‌؟ گوتى"سیان"، گوتم: "ده‌ بڕۆ چاره‌سه‌رى خۆڵبارین بكه‌"
شتى خراپ به‌ڕێوه‌یه‌ و شێوازى ژیانیش بۆ به‌رگریكردن هه‌یه‌. من نه‌ له‌ به‌ره‌ى باشم و نه‌ خراپ، به‌ڵام له‌ به‌ره‌ى به‌رگریكردنم و به‌رگریگردنیش نه‌ باشه ‌و نه‌ خراپه‌، به‌ڵام له‌ هه‌مان كاتدا، چاكه‌یه‌.

حه‌وته‌م: پێچ و با به‌ سكتدا نه‌یه‌ت.

هه‌شته‌م: كۆڵنجت گه‌رم و نه‌رمن و چ ده‌ردودووى ناوشانت نییه‌.

نۆیه‌م: نوایه‌كت هه‌یه‌ و به‌فر و بارانت به‌سه‌ردا نابارێت.

ده‌یه‌م: برسى نیت و نان و پیازێك، یاخود شه‌كر و چایه‌كت هه‌یه‌.

جا له‌م سه‌رده‌مانه‌دا به‌ زۆر شتدا چوومه‌وه،‌ هێندێك له‌ بنه‌ماكانى مافى مرۆڤ كه‌ (ڕێكخراوى نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان) سه‌باره‌ت مافه‌كان هۆنیونیه‌ته‌وه‌، دوو پێوه‌ر و پێوانه‌ زۆر سه‌رنجیان ڕاكێشام و به‌شێكن له‌مانه‌ى سه‌ره‌وه‌ كه‌ من ژماردوومن، به‌ڵام دوانیان گرنگن و وا له ‌خواره‌وه‌ جارێكى تر ده‌یانخه‌مه‌وه‌ به‌ر چاوت، بزانه‌ له‌ برێتییه چى :

یه‌كه‌م: بتوانیت برسى نه‌بیت و تێر بیت و شه‌وگار به‌بێ شیو سه‌ر نه‌نێیته‌وه‌.
دووه‌م: نوایه‌كت هه‌بێت و له‌سایەیدا خۆت بشاریته‌وه ‌و سه‌رما و گه‌رما زه‌فه‌رت پێ نه‌به‌ن و ڕووت و پووت نه‌كه‌ویته‌وه‌ و بێكه‌سكوژ نه‌بیت.

له‌ڕاستیدا پاش ئه‌م نووسینه‌ خه‌یاڵم هاتووەته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ى شتێكى تر بڵێم، كه‌ سه‌باره‌ت شێوازى ژیانى نموونه‌یى نییه‌ و سه‌باره‌ت شێوازى ژیانى چاكه‌.
بێگومان چاكییش ئه‌گه‌ر نموونه‌یى نه‌بێت، خراپ نییه‌!

وا ده‌بینم (شێوازى ژیان)ى نموونه‌یی نییه‌، شتێكیش نییه‌ له‌ باش زۆر باشتر بێت، ئه‌گه‌ر تۆزێك دادوه‌ر بم، واتا و زاراوه‌یه‌ك ده‌هێنمه‌وه‌ و ده‌یكه‌مه‌ پێوانه‌ و ده‌ڵێم: "مرۆڤ پڕ باش نییه‌، بریتییه له‌ باشى و خراپى، به‌ڵام كه‌مترین دادوه‌ری ئه‌وه‌یه‌، تاى چاكى لاسه‌نگ بێت و خراپى داچه‌مێ و چاكایه‌تى هه‌وراز بێت"

جیاوازیى نێوان (باشى) و (خراپى) ئه‌وه‌یه‌، باشی، وه‌عز و ئامۆژگارى بڕیارى له‌سه‌ر ده‌دات و (چاكه‌)ش كه‌ (چاكایه‌تی)یه‌، هه‌وڵ و خه‌بات و كۆڵنه‌دانه‌، بۆ ئه‌وه‌ى (باش و خراپ) تێبپه‌ڕێنین و بچینه‌ سه‌ر ئه‌و ڕێگایه‌ى له‌ده‌ره‌وه‌ى ئه‌م دوانه‌یه‌.