شێوازى ژیان
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x

پێنجه‌م

پێشكه‌وتووین و گه‌شه‌مان نه‌كردووه‌!

له‌به‌رده‌م ئه‌و ڕووداوانه‌دا كه‌ ئه‌ستێره‌كه‌مان ڕووبه‌ڕووى ده‌بێته‌وه‌، كه‌ ده‌شڵێم ئه‌ستێره‌كه‌مان، مه‌به‌ستمه‌ باس له‌وه‌ بكه‌م، ئێمه‌ ئه‌ستێره‌یه‌كین له‌ناو ئه‌ستێره‌كانى تر و چه‌ندین هه‌ساره‌ى تردا، كه‌س به‌ تۆى نه‌گوتووه‌ تۆ له‌ناو ئه‌وانه‌دا گرنگترین و باشترین و چاكترینیت، كه‌ له‌ گه‌ردووندا هه‌ن، تۆ له‌سه‌ر ئه‌ستێره‌یه‌كدایت له‌ناو چه‌ندین ئه‌ستێره‌دا و كه‌س بڕیارى نه‌داوه‌ كه‌ تۆ باشترینى، خۆت نه‌بێت.

پێوەند به‌و ڕوداوانه‌ى له‌ ئاستى جیهان و ئه‌ستێره‌كه‌ماندا ڕوو ده‌ده‌ن، ده‌رگیرى گفتوگۆیه‌كى سه‌خت بووم، هێندێك به‌ خه‌یاڵپڵاویى خۆیانه‌وه‌ لایه‌نگرى ئه‌وه‌ بوون كه‌ مرۆڤایه‌تى له‌ ڕووى ئه‌قڵى و ساغڵه‌میى ده‌روونییه‌وه‌ له‌وه‌ كامڵترن كه‌ په‌نا بۆ به‌كارهێنانى چه‌كى ئه‌تۆمى ببه‌ن، وه‌ڵامى من ئه‌وه‌یه ‌"باشه‌ بۆچی نابێت مرۆڤایه‌تى جارێكى دیكە په‌نا بباته‌ به‌ر چه‌كى ئه‌تۆم؟ چى له‌مپه‌ره‌؟ باشه‌ بۆ له‌مه‌وبه‌ر مرۆڤ نه‌بوو، كه‌ چه‌كى ئه‌تۆمى به‌كار هێناوه‌؟"

باشه‌ قوربانییه‌كان له‌ (ژاپۆن)، چییان باشتره‌ له‌و قوربانییانه‌ى له‌ (واشنتن) دووچارى ده‌بن؟

زۆر هه‌وڵ ده‌ده‌م بیسه‌لمێنم، ساغڵه‌میى ئه‌قڵى و ده‌روونیمان، گۆڕانكاریى به‌سه‌ردا نه‌هاتووه ‌و پێشكه‌وتنمان نایسه‌لمێنێت كە گه‌شه‌مان كردووه‌، به‌ڵام ده‌شێت له‌مه‌شدا سه‌ركه‌وتوو نه‌بم، چى بكه‌م جگه‌ له‌وه‌ى بڵێم، شكستم هێناوه‌ و سه‌ركه‌وتوو نه‌بووم.

سه‌رنه‌كه‌وتنى من جۆرێك له‌ جوامێریى تێدایه‌، كه‌ نیگه‌رانم ده‌كات، ناشزانم ئه‌گه‌ر سه‌ركه‌وتوو بوومایه‌، تامى ئه‌م جوامێرییه‌م ده‌كرد یان نا؟

به‌ده‌ستهێنانى (شێوازى ژیان)ى باش پڕ قورسه‌، به‌ڵام نازانیت ئه‌گه‌ر شێوازێكى ژیانى خراپت هه‌بوو، چى بكه‌یت!

له‌مه‌وبه‌ر باسى فه‌لسه‌فه‌لێدانم كرد، جیهانى ئه‌م سه‌رده‌مه‌ جیهانى (ئه‌رستۆ) و (ئه‌فلاتون) و (ماركس) نییه‌، زیندوویان بكه‌یته‌وه،‌ ئەوان نازانن ئه‌و ئایپاده‌ به‌كار بێنن به‌ده‌ست منداڵه‌ بچكۆلەكه‌ته‌وه‌یه‌!.

ئه‌مه‌ ناكاته‌ ئه‌وه‌ى منداڵه‌ بچكۆلانه‌كه‌ت له‌وان ژیرتره‌ و ناشكاته‌ ئه‌وه‌ى كه‌ بڵێیت "ئه‌وان له‌دواوه‌ن"

من تێڕاده‌مێنم و زۆریش قووڵ ده‌مبه‌وه‌، بارودۆخ هى ئه‌وه ‌نییه‌ دڵخۆش بیت و هیچیش له‌ گۆڕێ نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ى بڵێیت "سبه‌ینێ له‌ ئەمڕۆ چاكتره‌، هه‌یه‌ و نییه‌ بۆ ئه‌وه‌ى هه‌بێت، ئه‌وه‌یه‌ رۆژگارێكمان له‌پێشه‌، خودى نائومێدییه‌"!

نائومێدیم به‌ شوێنێك گه‌یشتووه‌، وه‌خته‌ بڵێم ته‌نیا هۆكاره‌ كه‌ ئومێد ده‌خوڵقێنێت.

نازانیت نائومێدى چه‌ند به‌توانایه‌ له‌وه‌ی ئومێد و هیوا بخوڵقێنێت.

شێوازى بیركردنه‌وه‌ى باش هه‌ر داهێنه‌ر و دروستكه‌رى (شێوازى ژیان)ى باش نییه‌، داهێنه‌ر و دروستكه‌رى ساغڵه‌میى ده‌روونى و ساغڵه‌میى ئه‌قڵییه‌ كه‌ (شێوازى ژیانى) باش دروست ده‌كات، هێندێك پێیانوایه‌ نائومێدى خراپه‌، من له‌وانه‌م كه‌ ده‌مه‌وێت له‌ناو نائومێدیدا، ئومێد و هیوایه‌كى زۆر بدۆزمه‌وه‌.

له‌مه‌وبه‌ر باسى كتێبێكى گرنگم كرد، كه‌ سه‌باره‌ت بێپه‌رواییه‌، جوامێرێك كتێبه‌كه‌ى داناوه‌، ناوى (مارك مانسن)ه‌، كتێبه‌كه‌ له‌سه‌ر ئاستى جیهان ده‌نگى داوه‌ته‌وه‌، ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ نه‌بم، بۆ كوردییش وەرگێڕدراوە و كوردییه‌كه‌یم نه‌خوێندووەته‌وه‌ تا بڕیار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بده‌م ئه‌وه‌ى وەریگێڕاوە ئاگاى له‌ پاراوى و شیرینى و ده‌وڵه‌مه‌ندیى زمانى كوردى هه‌یه‌ یان نا؟

جاران ده‌مخواست هه‌رچی هه‌یه ‌و نییه‌ بۆ كوردی وەربگێڕدرێت، لێ وام لێ هاتووه‌ دڵه‌له‌رزێمه كه‌ ده‌بینم كتێب دەكرێتە كوردی!

من متمانه‌م به‌ زمانزانیی دۆستان هه‌یه،‌ به‌ڵام كێشه‌كه‌م له‌گه‌ڵ ئه‌وانه‌دایه‌ كه‌ شاره‌زاى زمانى بێگانه‌ن و چاك لێى تێده‌گه‌ن، به‌ڵام له‌ زمانى خۆیاندا كۆڵن و چ فڕیان به‌ زانینى زمانى كوردییه‌وه‌ نییه‌! لێم بپرسین ده‌ردودووى ئه‌م زه‌مانه‌ى كتێب چییه‌؟ وه‌ڵامه‌كه‌م ئه‌وه‌یه،‌ كه‌ "خه‌ڵكێكى به ‌پاراوى زمانى بێگانان ده‌زان، به‌ڵام فڕیان به‌ زانینى زمانى كوردییه‌وه‌ نییه‌"!

به‌شێك له‌ ده‌ردودووى نه‌زانینى (شێوازى ژیان) له‌وه‌ بریتییه‌، كه‌ خه‌ڵكان و كه‌سانێكى زۆر ده‌توانن به‌ ئینگلیزى قسه‌ بكه‌ن، یان به‌ فه‌ره‌نسى بئاخافن، به‌ڵام به ‌زمانى خۆیان گۆدن و نه‌ پێیان ده‌خوێندرێته‌وه‌، نه ‌ده‌توانن پێى بنووسن، چ جاى ئه‌وه‌ وه‌رگێڕانى پێ بكه‌ن!

نازانیت چ به‌ خته‌وه‌رییه‌كه‌ بۆ من، كه‌ منداڵانمان زۆربه‌یان به‌ ئینگلیزى ده‌توانن قسان بكه‌ن، كه‌متر له‌وان به‌ فه‌ره‌نسیش ده‌توانن و له‌وانیش پیچێك كه‌متر توركى و فارسى و عاره‌بى ده‌زانن.

له‌نێوان جیهانى (ئه‌نگلۆسه‌كسۆنى) و جیهانى ((ئه‌نگلۆسه‌كسۆنى)دا شه‌ڕ و جه‌نگ و ده‌رگیرى شه‌ڕى زمانه‌، به‌ڵام چت پێ ده‌كرێت، زارۆك و منداڵ فێر بكه‌یت، كه‌ تۆ ئه‌گه‌ر تۆ هه‌ردوو ئه‌و دوانه‌شت به‌زاند، هه‌ر هه‌گبه‌ت خاڵییه‌، ئه‌گه‌ر كرمانجی نه‌زانیت و نه‌شزانیت سۆرانى چییه‌ و سپیایى چاوت دابێت و نه‌شزانى به‌ گۆرانى و زمانى ماچۆ (مه‌وله‌وى) مه‌زنت پێ نه‌خوێندرێته‌وه‌ و چێژى شیعره‌كانى نه‌كه‌یت.

شێوازى ژیانمان پێشكه‌وتووه‌، به‌ڵام كێ ده‌ڵێت گه‌شه‌ى كردووه‌؟

ئه‌و شێوازه‌ى پێى ده‌خوێنینه‌وه‌ بایه‌خدارتر نییه‌ له‌و شێوازى گه‌شه‌كردنه‌ى، كه‌ ته‌نانه‌ت شارستانیه‌تیشى پێ ده‌خوێنینه‌وه‌، یان ده‌توانین سه‌باره‌ت به‌ مێژوو، بڕیارى پێ بده‌ین.

خوێندنه‌وه‌ى مێژوو له‌ دیدى (هۆلیود)ه‌وه‌ نابێت، كه‌ هندییه‌ سووره‌كان به‌ دڕنده‌ سه‌یر ده‌كەن، له‌به‌رئه‌وه‌ى دڕنده‌ (ئه‌مریكاییه‌كانن)!

(شێوازى ژیان)ى نموونه‌یى و چاك ئه‌وه ‌نییه‌ كه‌ له‌م سه‌رده‌مه‌دا پڕوپاگەندەى بۆ ده‌كرێت!

ڕه‌نگه‌ شێوازى ژیانى ئێمه‌ به‌ پشتیوانیى سه‌دان هه‌زار لێكۆڵینه‌وه‌ ڕاست و دروست بێت، به‌ڵام هیچ به‌ڵگه‌یه‌ك نییه‌ بیسه‌لمێنێت، له‌ چاو هه‌زار ساڵ پێش ئێستادا گه‌شه‌ت كردووه‌.

لاپتۆپه‌كه‌ت، مۆبایله‌ زیره‌كه‌كه‌ت، سه‌دان هه‌زار زانیارى و لێكۆڵینه‌وه‌ت بۆ فه‌راهەم ده‌كه‌ن و خۆشبه‌ختى به‌وه‌ى ئه‌مه‌ پێشكه‌وتنه،‌ كه‌چى تۆ جگه‌ له‌ زانیاریى شاش و خراپ هیچت ده‌ست نه‌كه‌وتووه‌!

له ‌ڕاستیدا ئه‌م جۆره‌ پێشكه‌وتنه‌ له‌ گه‌شه‌نه‌كردن زیاتر هیچى به‌ تۆ نه‌به‌خشیوه‌! زۆریى زانیارى و سه‌رچاوه‌ تۆى سه‌ركوێر كردووه‌، سه‌ركوێرنه‌كردن ئه‌وه‌یه،‌ بزانى چى ده‌خوێنیته‌وه‌ و چۆن و به ‌شێوازێكى ساغڵه‌م و ته‌ندروست ئه‌و زانیارییانه‌ به‌ده‌ست ده‌خه‌یت، كه‌ به‌رى ئه‌زموونێكى درێژخایانى مرۆییه‌!

زانینەكانمان ئه‌وه‌ نیین،‌ كه‌ به‌رى (پێشكه‌وتن)ن،‌ ئه‌وه‌یه‌ كه ‌به‌رى (گه‌شه‌كردن)ى ئه‌زموونى مرۆڤایه‌تیین‌.

(شێوازى ژیان)مان ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ نموونه‌ییه‌، ئه‌وه‌یه‌ له‌ ڕه‌وتى گوزه‌ران و ئه‌زمووندا سه‌لمێنراوه‌، كه ‌به‌رى (گه‌شه‌كردن)ه. هێندێك جار كه‌ ئه‌وه‌ى ده‌یخوێنیته‌وه‌ و په‌نده‌، ئه‌وه‌ى مێژووه‌، لاى تۆ مایه‌ى گاڵته‌جاڕییه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ى نایخوێنیته‌وه‌ و فه‌رامۆشى ده‌كه‌یت ئه‌وه‌ ڕاستییه‌!