د.عەبدولحەكیم خەسرەو: لەمەودوا بڕینی خانەنشینی دەچێتە ناو سندووقی خانەنشینی و دەبێتە دڵنیاییەک بۆ مووچەخۆران
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x

د.عەبدولحەكیم خەسرەو: لەمەودوا بڕینی خانەنشینی دەچێتە ناو سندووقی خانەنشینی و دەبێتە دڵنیاییەک بۆ مووچەخۆران

"لەم كابینەیەدا زۆربەی خەرجییەکان كەم كراونەتەوە"

 د.عەبدولحەكیم خەسرەو، سەرۆكی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوون لە ئەنجومەنی وەزیران، لە گفتوگۆیەكی (باسنیوز)دا، بەوردی باسی پڕۆسەی چاكسازی و جێبەجێكردنی یاسای چاكسازی دەكات. رایدەگەیەنێت، بەهۆی چاكسازییەكان، لەم كابینەیەدا خەرجییەكان كەمكراونەتەوە و رۆڵی دەزگاكانی چاودێری زیاتر كراون.

سەرەتا باسی لە بوارێكی چاكسازی كرد، كە ئەویش پێداچوونەوەیە بە هەیكەلی حكوومەت و گوتی: "هەیكەلی دامودەزگاكانی حكوومەت قەبەیە و بە یەك ستاندارد لەسەر ئاستی وەزارەتەكان دانەنراون و جیاوازییان هەیە، بۆیە ئەمەش بەشێك بووە لە پلان و بەرنامەی كاری كابینەی نۆیەم، بۆ تەواوكردنی پرۆسەی چاكسازیی و هەوڵمان داوە بەپێی بڕیاری ژمارە 33ی ئەنجومەنی وەزیران، پێداچوونەوە بە هەیكەلی وەزارەت و دامەزراوەكانی حكوومەتدا بكەین، یان ستانداركردنی بەشێك لەو دامودەزگایانە بە شێوازێك بێت، کە گشت دامودەزگاكان یەك ستاندار و بە یەك میكانیزم كار بكەن”.

گوتیشی: “لێژنەیەكی تایبەتمەند كاری لەسەر ئەمە كردووە و لە ماوەی ڕابردوودا لەگەڵ گشت وەزارەتەكان لە پەیوەندیدا بوون، لەگەڵ لێژنە تایبەتمەندەكان لە گشت وەزارەتەكان و هەیكەلی ئەو وەزارەتانە و ژمارەی فەرمانبەر و ئەو هەیكەلەی، كە پێویستە بۆ جێبەجێكردنی ئەركەكانیان لە پەیوەنیدا بوون، هەروەها لە دامودەزگایەكەوە بۆ دامودەزگایەكی دیكە ناهاوسەنگییەكی زۆری فەرمانبەران هەیە، لە دامەزراوەیەك ژمارەی فەرمانبەران کەمە و لە فەرمانگەیەكی دیكە ژمارەیان زیاترە، لەلایەكی دیكەوە، بۆ چارەسەركردنی ئەم گرفتە هەندێك گواستنەوە لەنێوان وەزارەتەكاندا بەپێی پێویستی وەزارەتەكان مۆڵەتی پێ دراوە، بۆ ئەوەی سوودی لێ وەربگرین، ئەمەش جۆرێكە لە كرانەوە بۆ ئەوەی سوود لە توانا و پسپۆڕییەكان لە دامودەزگا جیاوازەكان وەربگرین”.

د.عەبدولحەكیم خەسرەو، ئاشکراشی کرد، کە بەڕێوەبەرایەتیی گشتی هەیە لە چەندین بەڕێوەبەرایەتی پێكهاتووە، ڕەنگە ئەو ژمارە زۆرەی بەڕێوەبەرایەتی پێویست نەبێت، ئێستا لێژنەیەكی پەیوەندیدار لە سەرۆكایەتیی ئەنجوومەنی وەزیران پێكهاتووە، هەموو هەوڵەكان بۆ ئەوەن، لە ماوەی ئەم كابینەیەدا بەشێك لەو كارانە تەواو بكرێن.

سەرۆكی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوون لە ئەنجومەنی وەزیران، هاتە سەر بواری چاكسازی لە بودجەی گشتی و گوتی: "لەم كابینەیەدا هەوڵی ئەوەمان دا، خەرجیی بەكارخستن شەفافتر بێت، هەروەها كۆنتڕۆڵی زیادەڕۆیی بكەین لە خەرجیی زیاد لەپێویست، بۆ ئەوەی پارە بەفیڕۆ نەچێت، بۆ ئەم مەبەستە، لە هەوڵی ئەوەداین سیستەمی ئەلەكترۆنی بۆ دابمەزرێنین و لەم ڕێگایەوە وەزارەت و ئەنجوومەنی وەزیران و وەزارەتی دارایی پێكەوە كار لەسەر ئەم داواكارییەی خەرجیی وەزارەتەكان بکەین، بۆ نموونە، وەزارەتێك پێویستی بە خەرجیی كاری ڕۆژانەیە لەدەرەوەی پێشینەی وەزارەتەکە، كە خەرجییەكی زیادەیە، بەپێی ئەو بودجەیەی وەزارەتی دارایی بۆی داناوە و بەپێی ئەو سیستەمە ئەلەكترۆنییە، دەزانین كام خەرجی كەم بكەینەوە و كام خەرجی زیاد بكەین. بۆ نموونە، لەم كابینەیەدا لە زۆربەی خەرجیی تەشغیلی، بۆ ئاستێكی زۆر خەرجییەکە كەم كراوەتەوە، ئەمە وێڕای كەمكردنەوەی پێشینەكان، كە بەناچاری پەیوەست بووە بە قەیرانی دارایی، وەكو پلانێك پێویست بوو خەرجییەكانمان سنووردار بكەین".

سەبارەت بە مووچە، بەرپرسەكەی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوون دەڵێت: "بەشێكی زۆری خەرجییەكان پەیوەستە بە مووچە و ماف و ئیمتیازات، كە بەپێی یاسای چاكسازی، مامەڵەی ڕاست و دروستی لەسەر كراوە، ئەوانەی زیاتر سوودمەندن لە مووچە، نزیكەی 11 هەزار كەس لە سیستەمی بایۆمەتری تۆمار كرابوون، كە بەشێكیان بەپێی یاسا ڕێپێدراون، بەڵام ئەوەی دوو مووچە، یان مووچەیەكی خانەنشینی و مووچەی فەرمانبەری، یان دوو مووچەی خانەنشینی و ئیدی بەم شێوەیە، وەربگرێت، توانیمان لەوانەی بەپێی یاسا وەسیە و وەكیلە و پیر و پەككەوتە و ناكام، كە مافی خۆیان هەیە، هەموو ئەمانەمان چارەسەر كرد و گشت پرۆسەكە تەواو بووە".

لەبارەی خانەنشینی و چاكسازییەكانی ئەو بوارە، د.عەبدولحەكیم خەسرەو، گوتی: "پێداچوونەوەمان بە خانەنشینی پلە باڵاكان كردووە، بەپێی یاسا بووە لە 50% بۆ دوامووچە و دەرماڵە كە وەریان دەگرت، ئەویش بە مەرجی ئەوەی 15 ساڵ خزمەت و تەمەنی لە 45 ساڵ زیاتر بێت و بەپێی شایستەیی خۆی پۆستەكەی بینیبێت، بەپێچەوانەوە، ئەوانەی پۆستەكەیان نەبینیبوو دوو بەشن، بەشێكیان وەكو ڕێزلێنان، كە پێش ساڵی 1991 پێشمەرگە بوون و بە دەسەڵاتێكی ئەنجوومەنی وەزیران ئەم مووچەیەیان پێ دراوە و ئێستا وەكو مافێك و شایستەی خۆیان لە چوارچێوەی یاسا بەركارەكانی پێشمەرگە مووچەیان پێ دەدرێت، ئەمانە زێدەڕۆییان لەسەر بودجەی گشتی نەكردووە، بەڵكوو ئەمانە لە چوارچێوەی یاساكانی خۆیان ماف و ئیمتیازاتیان دەدرێتێ، كە یاسای 33ی ساڵی 2007 و یاسای ڕێزلێنانی پێشمەرگە و یاسای خانەنشینی بەركەوتەی خانەنشینی پێشمەرگەی 34ی ساڵی 2007، لە هەمان كاتدا، ئەو خانەنشینانەی بە پلەیەك بەرزتر خانەنشین كراون، پێداچوونەوە بە هەموو ئەوانەشدا دەكەین و ئێستا لە چوارچێوەی بڕیاری 76ی ئەنجومەنی وەزیران كاری لەسەر دەكرێت”.

جەختیشی کردەوە: “دامەزراندنی سندووقی خانەنشینیش دەست پێكردووە، دوای ئەوەی پەیڕەومان دەركردبوو، كە یەكێك بووە لە هێڵە گشتییەكانی كابینەی نۆیەم و لە چوارچێوەی یاسای چاكسازی دێت، هاوكات دەستەی بەڕێوەبردنی سندووقی خانەنشینی پێكهاتووە و لەمەودوا بڕینی خانەنشینی ناچێتە هیچ تۆمار و شوێنێك، بەڵكوو ئەو بڕە پارەیە دەچێتە ناو سندووقەكە و دەبێتە دڵنیاییەک بۆ مووچەخۆرانی هەرێمی كوردستان". 

بەرپرسەكەی فەرمانگەی هەماهەنگی و بەدواداچوون ئەوەشی دوپات کردەوە، دیوانی چاودێریی دارایی و دەستەی دەستپاكی و داواكاری گشتی، لەم كابینەیەدا گرنگییان پێ دراوە؛ تاوەكوو سەرجەم ئەو دەزگا چاودێرییانە هاوكاریی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بن، بۆ جێبەجێكردنی ڕێنمایی و بڕیار و ڕێسا و یاساكانی تایبەت بە چاكسازی، گوتیشی: "ئەوەش كاریگەریی هەبووە لەسەر باشتركردنی ئەدای جێبەجێكردنی یاساكان، تەنانەت دامودەزگاكانی حكوومەتیش كاتێك دەزانن كۆمەڵێك دامەزراوەی چاودێریی هەن و بەدواداچوون و چاودێریی كارەكانیان دەكەن، ئەوكات توانا و ئاستی خزمەتگوزارییان باشتر دەبێ".

پەیوەست بە پەیوەندیی نێوان حكوومەت و پەرلەمان لەم كابینەیەدا د.عەبدولحەكیم خەسرەو، گوتی: "لە كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستاندا، زۆرترین سەردانی وەزیرەكان بۆ پەرلەمان بووە، لەگەڵ لێژنە پەیوەندیدارەكانی پەرلەمان زۆرترین كۆبوونەوە و وتووێژ و گفتوگۆیان کردووە و لە سێ ساڵی تەمەنی كابینەكەدا توانراوە زۆرترین وەڵامی پرسیارەكانی هاووڵاتییان لە ڕێگەی پەرلەمانتاران بدرێتەوە، لە وەڵامدانەوەی پرسیارەكانیشدا زۆر ئەكتیڤ بوون، هەروەها لە شیكردنەوەی سیاسەتی گشتی لە هەر بوارێكدا بێت، سەردانی لێژنەكانی پەرلەمانیان كردووە و بەشدارییان لە دانیشتنی پەرلەمانیشدا كردووە، بەم شێوەیە، بەپێی بەراوردی نێوان كابینەكانی پێشووی حکوومەت و خولەكانی دیكەی پەرلەمان و ئەم کابینەیە و ئەم خولەی پەرلەمان، زۆرترین پەیوەندیی نێوان دامودەزگاكانی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و لێژنە پەرلەمانییەكان و پەرلەمانتاران، لەم کابینەیەی حکوومەت و لەم خولەی پەرلەمانەدا بووە"