‫دادوەرێكی نادادپەروەر‬
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x
ماجید نووری 28/11/2021

‫دادوەرێكی نادادپەروەر‬

‫چەند ڕۆژێك لەمەوبەر، دادوەرێكی عێراقی بە ناوی (وائیل عەبدوللەتیف) لە دیمانەیەكیدا كە كەناڵێكی تەلەڤزیۆنیی تایەفەگیرانەی وەك كەناڵی (ئەلرابیعە) بۆی ساز کردبوو، بە شێوازێكی هەواڵگریانە و بە بێمنەتانەوە دەڵێت (ماددەی 140ی دەستووریی؛ كۆتایی پێهاتووە...). ئەم دادوەرە ناسراوەی عێراق كە پێدەچێت هێندەی قوتابییەكی سێی ناوەندی بۆرە شارەزاییەكی لە یاسادا هەبێت، لێدوانێكی وا لەو كەناڵەوە دەدات، كە هێشتا لەناو سەركردە و بنكردەی زۆربەی سوننە و شیعەكانی عێراقدا، عەقڵیەتی سۆسیۆكولتوورییانەی شۆڤینی بەعارەبكردن زاڵە، لەبەر ئەوە، هیچ بەلامانەوە سەیر نابێت، كە هەندێك لە دادوەرەكانی تری عێراقییش، بەر باڕەشی شۆڤێنیستی كەوتبن و لەبری ئەوەی بڵێن (حكوومەتی عێراقی فیدراڵ تاوانبارە بەوەی ماددەی 140ی دەستووریی بە پشتا خەواند و بەپێی ئەو وادە زەمەنییەی بۆ جێبەجێكردنی تەرخان كرابوو، هیچ كام لە بڕگەكانی جێبەجێ نەكردووە). لە كاتێكدا ئەم مادەیە ئانالیزەی چاككردنەوە و نەهێشتنی هەموو ئەو بەڵا و موسیبەتانەیە، كە سەدام و دارودەستەكەی بەسەر كوردستان و عێراقیاندا هێنا.

كەچی كاكی دادوەر دەڵێت، ماددەكە كۆتایی پێهاتووە، یان دەڵێت (مەحاڵە كەركووك بخرێتە سەر هەرێمی كوردستان، چونكە هەرێمەكان تەنیا لە سێ پارێزگا پێكدێن، نەك زیاتر) لەمەشدا بەهەڵەدا چووە و لەوە ناچێت بە باشی دەستووری خوێندبێتەوە، كە هیچ ژمارەیەكی دیاریكراو لە دەستووردا بۆ ژمارەی شارەكانی سەر بە هەرێمێك دانەنراوە. پێشتر بیستبووم، كە هەندێك لەو بڕوانامانەی لە بازاڕی مرێدی فرۆشراون، بڕوانامەی كۆلێژی یاسا و شەریعەتیشی تێدابوون، ئینجا ئەگەر دادوەرێك بەو نەفەسە شۆڤێنیستی و بەو كۆنە كینەیەوە لەسەر بڕگە دەستوورییەكانی ماددەیەك بدوێت، كە بەپێی ئەو ماددەیە مافی پێشێلكراوی دەیان هەزار خێزانی كورد دەگەڕێتەوە، هەروەها هەزاران خانەوادەی عەرەبیش، كە بە بڕیاری ئەنجوومەنی سەركردایەتیی بەعس پارەیان پێ درابوو، تا وەك داگیركەر بێنە كەركووك و ماڵ و زەوی و زاری كورد داگیر بكەن؛ دەبێ ئەوانیش بەرەو مەنزڵگاكانی پێشوویان بگەڕێنەوە، ناهەق نییم بڵێم، ڕەنگبێ ئەم دادوەرەش لە بازاڕی مرێدی میللییەوە بڕوانامەی یاسایی بۆ خۆی سەندبێت.

تەنانەت ئاگاداری بڕیارەكەی دادگای دەستوورییش نییە، كە نووسراوە (مادة 140 نافذة) ئاماژەش دراوەتەوە بەوەی، كە بنەچەی ئەو ماددەیە لە ماددەی 58ی یاسای بەڕێوەبردنی دەوڵەت بۆ قۆناغی ڕاگوزاری هەیە و بە پێنج قۆناغ ماددەكە جێبەجێ دەكرێت. هاوكات لەگەڵ ئەم لێدوانە شۆڤێنییانەی وائیلی و هاوبیرەكانی وەك ئەویشدا، هەمووی چەند ڕۆژێك تێناپەڕێت، كە سەدان ملیۆن دۆلاری تر لە عێراقەوە ڕەوانەی كوێت دەكرێتەوە، ئەوەش وەك قەرەبووی ئەو زیان و سزای ئەو تاوانانەی سوپای عێراق، كە لەو وڵاتە دراوسێیەشی داوە، كە لە كاتی داگیركردنی وڵاتی كوێت قەوماندبوویان، كەچی لەئاست قەرەبووكردنەوەی هەزاران خانەوادەی ئەنفالكراو و گوندی وێرانكراوی پێشووی كوردستان كەڕوڵاڵن، هەرگیز ئەوەشم لەبیر ناچێتەوە، كە هەر ئەم نادادوەرە بوو، كە بە دەم قسەی هاووڵاتییەكی بە ڕەگەز عەرەبی شۆڤێنیستەوە، كە ناوی (حسن القصیر القصیر)ە، خەندە دەهاتە سەر لێوی، كاتێك قەسیر بە وائیلی دەگوت (الاكراد رایدلهم صدام ثاني حتە یسوي بهم حلبجە ثانیە). دواتر دادوەری ناوبراو، هێندە بەرامبەر بە كورد ڕقئەستوورە، كاتێك پرۆژەی پێشنیازكراوی دروستكردنی هەرێمی بەسرە شكستی خوارد، ئەم دیسان هەرێمی كوردستانی تاوانبار دەكرد و دەیگوت، بەهۆی خراپ بەكارهێنانی دەستووری عێراقی لە لایەن هەرێمی كوردستانەوە، وا ئێستا پرۆژەی هەرێمی بەسرە ڕەت كراوەتەوە‬.