هەڵبژاردنی ئایندە و داخرانی ڕێگەکان
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x
بێوار ڕه‌حمان 17/09/2021

هەڵبژاردنی ئایندە و داخرانی ڕێگەکان

ئەو گریمانەیە زۆر بەهێزە کە رەنگە هەڵبژاردنی (١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١) عێراق بگەیەنێت بە دژوارترین قۆناغ لە تەمەنی خۆیدا، لە زانستی سیاسەتدا مەترسیدارترین قۆناغ ئەو کاتەیە کە بۆشایی سیاسی و ئەمنی دروست دەبێت و توانا و بژارەکانی دەوڵەت دەگەنە ئاستی سفر بۆ ڕووبەڕووبونەوە.

هۆیەکی سەرەکیی ئەمەش نەمانی سازان (توافق)ە لە عێراق، زۆربەی کەس لای وایە هاتنی کازمی بەهۆی سازانی لایەنەکانەوە بووە، بەڵام لە بنچینەدا بوونی کازمی بە سەرۆک وەزیران لە ئەنجامی نەسازان (انعدام توافق) بوو لە عێراق. لەلایەکی ترەوە زۆربەی کاره‌کتەرە سیاسییە عێراقییەکان سەرقاڵی گەندەڵی و پرۆژەن بۆ خودی خۆیان، نەک پرۆژە بۆ پەڕاندنەوەی عێراق لە گرفتە قووڵەکان.

چوار هۆکاری سەرەکی دەبنە مایەی داڕمانی مەترسیدار لە عێراقی دوای هەڵبژاردنەکان:
یەکەم ـ تەمەنی ئایەتوڵڵا عەلی سیستانی زۆر هەڵکشاوە و تەندروستیی ڕێگەی پێ نادات ئەو ململانێیانەی لەنێوان حەوزەی قوم و نەجەف لە لایەک و ئەوەی لەنێوان شەقام و گەنجانی ناڕازی لەگەڵ حکوومەت هەیە، ئیدارەی بدات.

دووەم ـ کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق، هەروەها کشاندنەوەی زۆربەی سیستەمەکانی بەرگریی هەوایی و پاتریۆت لە ناوچەکە. تا ئێستا تەنانەت خودی سەرۆک وەزیرانی عێراق (مستەفا کازمی) نازانێت لە چ ڕۆژ و بەروارێکدا هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق دەکشێنەوە.

سێهەم ـ بەپێی ئەو پەیوەندییانەی لەگەڵ زۆربەی سەرکردایەتیی حکوومەت و ڕەوتە سیاسییەکانی عێراق هەمە، ئەگەری ئەوە هەیە لەدوای هەڵبژاردن بەهای دیناری عێراقی زیاتر دابەزێت. ئەمەش وا ئەکات هەڵاوسان (التضخم)ێکی گەورە لە بازاڕدا دروست بێت و بێکاری و هەژاری و توندوتیژی و ناڕەزایەتییەکان ڕوو لە هەڵکشان بکەن.

چوارەم ـ لەوەتەی ماڵی شیعی و ڕەوتی شیعی لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا هەیە، هیچ کاتێک هێندەی ئەم قۆناغە پەرت و پەرتەوازە نەبووە، ئاڕاستەی سەدری نزیکن لە سعودییە، ئاڕاستەی فالح فەیاز لە لایەن قەتەرەوە پاڵپشت دەکرێن، ئاڕاستەی عەبادی لە تورکیاوە، بەهێزترین ئاڕاستەش ئاڕاستەی کەتائیب و چەندین گرووپی حەشدی شەعبییە بە سەرکردایەتیی هادی عامری و نووری مالیکی کە سەر بە ئێرانن.

هەرچی ماڵی سوننیيە، دابەش بوو بۆ سەر سێ کوتلەی جیاواز و دژ بەیەک، ئاراستەی محەمەد حەلبووسی، کوتلەی هاوپەیمانیی عەزمی سەر بە خەمیس خەنجەر و هەندێک لە بەعسییەکان، هەروەها ئەسیل نوجەیفی و هەندێک لە بەعسیەکان لە لایەکی ترەوە.

ماڵی کوردییش ئێستا یەکڕیز نین، هەرچی پەیوەندیی بە وەرگرتنەوەی پۆستەکانە چانسی حەلبووسی و کازمی و بەرهەم ساڵح لە وەرگرتنەوە یان دانانەوەیان لە پۆستەکانیان لاوازە.

لە کۆتاییدا، من پێموایە، لەگەڵ گرنگی و گەورەیی مەرجەعییەت لە عێراقدا، ئایندەی عێراق و براوەی ئەم هەڵبژاردنە سێ لایەنی سەرەکی دەبن، یەکەم، سەدرییەکان، دووەم، حەشدی شەعبی و سێهەمیش پارتی دیموکراتی کوردستان. بە مانایەکی تر، پۆستەکان و حکوومەتی ئایندە لە عێراق، هەریەکە لە بارزانی و سیستانی و سەدر یەکلایی دەکەنەوە.