لەدایكبوونی مووسا یان لەدایكبوونی جیهانێكی نوێ
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x
جەبار جەمال غەریب 19/07/2021

لەدایكبوونی مووسا یان لەدایكبوونی جیهانێكی نوێ

بەشی دووەمی تەورات ناو نراوە (دەرچوون)، دەرچوون لە میسر و ژێردەستی فیرعەون، دەرچوون لە قۆناغی پەیدابوون و دامەزراندن. بە هەردووك دیویدا ڕاستە، دەرچوونە دەستپێكردنی دنیایەكی تازەیە.
{ پاشای میسر فەرمانی دا: كاتێك مامانی بۆ ژنە عیبرانییەكان دەكەن، ئەگەر كوڕ بێت بیكوژن و ئەگەر كچ بێت با بژیت}
ئینجا فیرعەون فەرمانی بە هەموو گەلەكەی دا:
{ هەر كوڕێكی عیبرانی كە لەدایك دەبێت، فڕێی دەنە ناو ڕووباری نیل، بەڵام با هەموو كچەكان بژین. تەورات، دەرچوون ١. چەسانەوەی نەوەی ئیسرائیل}

كوشتنی كوڕەكان و لەدایكبوونی مووسا
كاری یەكەمی پیاوەكانی فیرعەون كوشتنی كوڕەكانە، ئەوەش بەشێكە لە بونیادی چیرۆكەكە، دەبێ هەموو كوڕەكان بكوژرێن تا مووسا دەركەوێ. ئەو بونیادەش هەم بەشێكە لە پێكهاتەی چیرۆكە ئەفسانەییەكان و هەم بنەمادانانیشە بۆ دروستكردن و سەرهەڵدان موعجیزەیەكی ئایینی.
. چیرۆكە ئایینیەكان دوای ئەفسانە و ئوستۆرەكان دەركەوتن.
- واتا ڕەگی ئایین لە ئوستۆرەدایە، واتا ئەستۆرە شوێنی خۆی داوە بە ئایین، ئایینیش قەد و گەڵای خۆی بردووەتە ناو دڵی ئینسانەوە. مێژووی ئینسان بەو شێوەیە دریژ بووەتەوە.
- هەموو ئایینەكان كچەكانیان دەوێت، كوڕەكانیش دەبێ بكوژرێن. كوڕ ڕەمزی مانەوەی نەتەوە و گەلانە لە وەختێكدا كچ كاڵا و كەلوپەلی زیندووە.

زەمیینەی ئەفسانە و ئایین
{پیاوێك لە بنەماڵەی لێڤی كچێكی لێڤیی هێنا، ژنەكە كوڕێكی بوو كە دیتی منداڵەكە جوانە، سێ مانگ شاردیەوە، بەڵام كاتێك نەیتوانی لەوە زیاتر بیشارێتەوە، سەبەتەیەكی لە زەل دروستكراوی هێنا و بە قیڕ و زفت سواغی دا و كوڕەكەی لەناو دانا، ئینجا لە كەنار نیل لە ناو قامیشەڵان داینا. خوشكی منداڵەكەش لە دوورەوە وەستا بۆ ئەوەی بزانێت چی لێ دێت. تەورات، دەرچوون، ٢}

لێڤی سێیەم كوڕی یاقووبە و نەوەی ئیسحاق و ئیبراهیمە، هەر لەسەر ئەو پەیمانەی خودا بە باپیرانی لێڤیی دابوو، نەوەی بیشوماری دایە و كردیە لقێكی گەورە لە بەنی ئیسرائیل. بنەماڵەی لێڤیش وەك تەواوی بنەماڵەكانی عیبرانییەكان كەوتنە بەر هێرشی فیرعەون، بۆیە منداڵەكەیان بە نهێنی بەخێو دەكەن و دواتریش دەترسێن و لەناو سەبەتەیەكی زەلدا بە ئاویدا دەدەن.
ئەوانە ئامادەكردنی فەزایەكی ئەفسانەیی یان ڕووحین بۆ ڕاكێشانی سەرنجی گشتییە بۆ سەر منداڵەكە.

- خوێنەر یان گوێگر یان ئیماندار تەنها بەدوای هەواڵ و ژیانی منداڵەكەدا دەگەڕێ، بە جۆرێك هەواڵی منداڵەكە لە هەواڵی فیرعەون و دەسەڵاتەكەی گرینگترە.
- بۆچی سەبەتە و منداڵێكی سێ مانگانە؟
- شەڕە قورسەكە لەنێوان منداڵەكە و فیرعەونە. منداڵەكە لەوپەڕی بێدەسەڵاتیدایە تەنانەت ناتوانێ بێ یارمەتی شیریش بخوات، جگە لەوەش بێكەس لەناو سەبەتەیەكی داخراودا بە ئاودا دراوە، كە هیچ ڕێگایەكی ڕزگاری نییە، هەلی ژیانی زۆر كەمە نەك هەلی ئەوەی بەربەرەكانی فیرعەون بكات.

- لە بەرانبەردا فیرعەونێك هەیە و كە نەك دەسەڵاتی بەسەر تەواوی مەملەكەتەكەیدا هەیە، بەڵكوو خۆی لە جێگای خودا داناوە و لە كاهینەكان و خەڵكیش لەو دەپاڕینەوە بارانیان بۆ ببارێنێ و نەخۆشییەكانیان بۆ چاك بكاتەوە.
نهێنیی ئەو دیمەن و ئامادەكارییە چییە؟
- گێڕەڕەوە یان پەروەردگار فیرعەون و مووسا نا، بەڵكوو گوێگرەكانی ئامادە دەكات بۆ بیستن و قبووڵكردنی موعجیزەیەك كە ناكرێ نكۆڵیی لێ بكرێت و باوەڕی پێ نەكرێ.

موعجیزەكە
- عەقڵ و لۆژیك لەگەڵ ئەوەیە كە منداڵێكی ناو سەبەتەیەكی بە قیڕ پۆشرا و دەبێ لەبرسا بمرێ، یان ون بێت و جووتیارێك یان ئاشەوانێك بیدۆزێتەوە، یان لە باشترین حاڵەتدا لە كەشێك لە كۆشكی پاشادا بیدۆزیتەوە، گەورەیی پادشا و پیرۆزیی خودا ئەوانی لە مێشك بچەسپێ، ئەگەر نەبێتە جەللاد و بكوژی عیبرانییەكان هەرگیز نابێتە بەرگریكار و پارێزەریان.

- موعجیزەكە ئەوەیە
- هێزێك كە ئاگای لە هەموو نهێنیی سەر زەوی هەیە، هێزێك كە باڵادەستە نەك بەسەر سروشت و ئاسمان و زەویدا، بەڵكوو باڵادەستە بەسەر ناوەوەی مرۆڤیشدا. هەر ئەو هێزە دەتوانێ هاوكێشەكان بگۆڕێت و بە هێزی پووشكەیەك كێوێك بڕووخێنێ.
- هەر ئەو هێزە چارەنووسی منداڵێكی ناو سەبەتەیەكی بە قیڕ داپۆشراو دیاری دەكات، تەنها ئەو دەتوانێ گاڵتە بە هێزی فیرعەون بكات.

- پێش ئەوەی چیرۆكەكە تەواو كەین، زەمەنی چیرۆكەكە زۆر گرینگە، ئەویش كۆتایی سەردەمی ئەفسانە و ئوستۆرەیە، سەرەتای دەركەوتنی ئایینەكانە. چەكی هەرە گرینگیش بە دەستی ئایین و ئوستۆرەوە، گێڕانەوەیە، گێڕانەوە كە تا ئەمڕۆ خولیای ئینسانە.
جیاوازییەكی گەورە لەنێوان ئوستۆرە و ئەفسانەدا هەیە، ناكرێ من وردەكارییەكی لێرەدا باس بكەم، تەنها ئەوەندە دەڵێم ئوستۆرە بەشێوەیەكی گشتی چیرۆكی خوداكانە، ئەفسانە ئەو ڕووداوە لە واقیع بەدەرانەن كە بۆ مەبەستی جیاواز دروست دەكرێن.
دەبێ بزانین چیرۆكی مووسا لە كوێدا دەبێتە ئەفسانە و لە كوێشدا واقیعە!