میدیای سەربەخۆ و ئازاد.. درۆیەكی گەورەیە
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتوور و هونه‌ر
x
بەرهەم عەلی 22/04/2021

میدیای سەربەخۆ و ئازاد.. درۆیەكی گەورەیە

ئیدی ئەو زەمانە بەسەر چوو، خوێنەری كورد باوەڕ بە درۆی (بوونی میدیای سەربەخۆ و بێلایەن) بكات، ئەو سەردەمە گوزەشت میدیا و رۆژنامەكانی هەرێمی كوردستان بەسەر (حزبی و سێبەر و ئەهلی)دا پۆلێن بكرێن، چونكە هەر لە بنەڕەتەوە پەتی درۆی (بوونی میدیای سەربەخۆ و ئازاد) كورت بوو، لە هەرێمی كوردستان، ئازادیی رۆژنامەگەری تا ڕادەیەكی باش هەبووە و تا ئێستاش هەیە، میدیای ئەهلییش هەیە لەڕووی خاوەنداریی یاساییەوە، بەڵام رۆژنامە و میدیای سەربەخۆ و ئازاد، نەبووە و نیە.

كە ئەم دێڕانە دەنووسم، خودی خۆم لە هەموو كەس زیاتر پێم خۆش بوو، لە كوردستان میدیا و رۆژنامەی ئازاد هەبوایە، باوەڕیشم وایە میدیای ئازاد كۆمەڵگەیەكی ئازاد بنیات دەنێ و یەكێكە لە فاكتەرە گرنگەكانی پەرەسەندنی پرۆسەی دیموكراسی و هێدی هێدی دروستكردنی كۆمەڵگەیەكی سڤیلسالاری و هەڵكەوتوو و دەركەوتوو و پێشكەوتوو، بەڵام كە نەبێ قوڕی كوێ بكەین بەسەرماندا!

بەكورتی میدیای سەربەخۆ و بێلایەن و ئازاد، بریتیە لەو میدیایەی كە لەڕووی ئابوورییەوە خۆی خۆی دەژیێنێت، واتە بزنسێكی خودبژێو و بەداهات و بەقازانجە، میدیایەكە كە لەنێو پێشكەشكردنی خزمەتگوزاریی هەواڵ و زانیارییدا، لە داڕشتن و بڵاوكردنەوە و پەخشكردن و دیڤچووندا، كاریگەریی حكوومەت و حزب و دەسەڵاتداران و بەرپرسان و دامودەزگا سیاسی و سەربازی و ئەمنییەكانی بەسەرەوە نەبێت، میدیایەكە لەپای پێشكەشكردنی خزمەتگوزاریی گەیاندنی هەواڵ و زانیارییدا، نەك هەر بەشی خەرجیەكانی خۆی، بەڵكوو قازانجی داراییش بەدەست دەهێنێت بۆ ئەوەی بەردەوامی بە بزنسەكەی بدات، ئەرێ توو ویژدانتان، بێ درۆ و دەلەسە و خەڵك بە گێل زانین، ئاخۆ لە هەرێمی كوردستان، میدیایەكی وەها هەیە؟!

بێ شك پرۆژە رۆژنامەگەرییەكانی پێشەنگانی وەك (میقداد بەدرخان و پیرەمێرد و.... ئەوانی تر) بابەتێكی ترن، چونكە من باسی قۆناغی دوای راپەڕینی ساڵی ١٩٩١ بەدواوە دەكەم. من قەناعەتی تەواوم هەیە، ئەو جۆرە میدیایە (ئازاد و سەربەخۆ و بێلایەن) نەك لە هەرێمی كوردستان، بەڵكوو لە كەم شوێنی دونیادا هەیە، جا من لێرەدا هەقی وڵاتانی دیكەم نیە، تەنیا باسی وڵاتی خۆم دەكەم، لێرە چیرۆكەكە جیاوازە و هۆكاری دروستبوونی ئەو چیرۆكەش جیاوازە، ئاخر ئەگەر پارتی و یەكێتی و شیوعی و حزبەكانی تر، دەستیان نەدایەتە كاری رۆژنامەگەری و میدیا، لەو ساڵانەی دوای راپەڕیندا، هیچ سەرمایەدار و كۆمپانیایەك ئامادە نەبوو، پارە و سامانی خۆی بخاتە نێو كاری رۆژنامەگەری و میدیاوە. كەواتە سەربردە و چیرۆكی ئەم ٣٠ ساڵەی كاری میدیا لە كوردستاندا، كە رۆژنامەگەری بەشێكی گرنگە لێی، لە حزبەوە دەستی پێكرد و تا ئێستاش لەژێر كاریگەریی حزبدایە.

كێ بودجەی دەزگا میدیاییەكانی كوردستان دابین دەكات؟ من پێتان دەڵێم....
جارێ كە دەڵێم دەزگای میدیایی، لە ماڵپەڕێكی بكەر نادیار و شوێن نادیارەوە كە گرووپێك كاری تێدا دەكەن و موووچەیان هەیە، بیگرە تا دەگات بە رۆژنامە و گۆڤار و رادیۆ و كەناڵی ناوخۆیی و تا دەوڵەمەندترین كەناڵی تەلەڤزیۆنیی ئاسمانییش دەگرێتەوە، ئەوانەی بودجە و مووچە و خەرجیی ئەم شوێنانە دابین دەكەن، لە دوای راپەڕینی ساڵی ١٩٩١ەوە تا ئێستا، ئەم شوێنانەن:

هەندێك دەزگا راستەوخۆ لە مەكتەبی ناوەندیی راگەیاندنی حزبەكانیان بودجە وەردەگرن، هەندێكیان حزبەكان ژێراوژێر پارەیان بۆ دابین دەكەن، هەندێكیان كەسایەتیە دەستڕۆیشتووەكانی نێو حزبەكان راستەوخۆ لە ئۆفیسی خۆیانەوە مانگانە بودجەیان بۆ دابین دەكەن، هەندێكی تریان لە كۆمپانیایەكی سەر بە حزب یان كۆمپانیایەكی كەسێكی دەستڕۆیشتووی حزب بودجەكەیان وەردەگرن، بەشێكی تریان كۆمپانیاكانی سەر بە حزبەكان بەناوی رێكلامەوە پارەیان دەدەنێ.

هەندێكی تریش لە میدیاكان، كە ئەمانەیان زۆر بانگەشەی سەربەخۆیی دەكەن، بە كاریگەریی بەرپرسێكی حزبیی دەسترۆیشتوو، لە رێكخراوێكی بیانی و لە دەوڵەتێكی ترەوە بودجەیان بۆ دابین كراوە، بەبێ ئەوەی كەس لێیان بپرسێت: ئەرێ زەحمەت نەبێ، ئەم رێكخراوە بیانیە لە دەوڵەتێكی ترەوە، مانگانە ئەم هەموو باوەشە دۆلارەتان بۆ چ مەبەستێك دەداتێ؟! تكایە پێم نەڵێن بۆ پەرەپێدانی میدیای ئازادە، چونكە كارەكانتان ئازادانە و سەربەخۆیانە نیە و منیش دەمێكە دەڵێم میدیای ئازاد درۆیەكی گەورە بوو!

مەترسیدارترین میدیای كوردی و كوردستانییش، ئەوانەن كە دەوڵەتە ئیقلییمییەكان ساڵانێكی زۆر بۆ ئامانج و مەبەستی خۆیان و لەدژی بەرژەوەندییە باڵاكانی خەڵكی كوردستان، سپۆنسەریان دەكەن و ئەم كارەش زۆر بە وردی و بە حەزەر و موخابەراتیانە دەكرێ. لەمانە بترازێت، كێ دەتوانێ سەرچاوەیەكی دیكەی پارەی دەزگا میدیاییەكانم پێ بڵێت، مەمنوونی دەبم. ئەم وتارەم بۆیە لەم بۆنەیەی رۆژی رۆژنامەگەرییدا نووسی، تا ئەو خوێنەرانەی بە درۆی (بوونی میدیای ئازاد و سەربەخۆ) چەواشە بوون، چیتر خۆشباوەڕ نەبن و ئەوانەشی ئەو بانگەشەیە دەكەن، چیتر خەڵك بە گێل و نەفام نەزانن.

پۆلێنی ئێستای میدیاكانی كوردستان، بەم شێوەیەیە: دوو بەشن، (میدیا نیشتمانیەكان و میدیا نانیشتمانیەكان)، ئەوانەی بەرژەوەندیی باڵای خەڵكی كوردستان و كوردستان لەبەرچاو دەگرن، ئەوانەی خەونی سەربەخۆیی و ئازادیی كوردستان و خەڵكی كوردستان بە گرنگ دەزانن و كاری بۆ دەكەن، ئەوانەی رەخنە لە گەندەڵی و كەموكوڕی و لایەنە خراپەكانی ئەزموونی حوكمڕانی دەگرن لەپێناو پێشكەوتنی كوردستاندا، ئەوانەی مێژوو و كولتوور و زمانی كوردی بەرز رادەگرن، ئەوانەی زیان بە ئاشتەوایی كۆمەڵایەتی و كولتووری پێكەوەژیانی كوردستان ناگەیەنن، ئەوانەی كار بۆ سەروەریی یاسا دەكەن، ئەوانەی كار بۆ رۆشنبیربوونی خەڵكی كوردستان و پرۆسەی رۆشنگەری دەكەن، ئەوانەی دژی توندڕەویی ئایینی و مەزهەبی و شۆڤێنیەت دەوەستنەوە، ئەوانەی مرۆڤی كوردستانی تووشی نائومێدی ناكەن و گەشە بە بنیاتنانی كەسایەتیی دەدەن، ئەوانەی بە ئیتیكێكی رۆژنامەوانیی بەرزەوە مامەڵە لەگەڵ كۆمەڵگەی كوردستانی دەكەن، ئەوانەی كوردستان و قەوارەی هەرێمی كوردستان و ئاڵای كوردستان و خەباتی پێشمەرگە و شەهیدانی كوردستان، بە هێڵی سوور دەزانن، ئەوانەی كار بۆ زیادكردنی خاڵە هاوبەشەكانی هەر چوار پارچەی كوردستان دەكەن، ئەوانە میدیای نیشتمانیین، ئەوانەشی پێچەوانەی ئەو خاڵانە كار دەكەن، میدیای نانیشتمانیین و زیانی زۆریان لە كوردستان و خەڵكی كوردستان داوە، جا ئیتر هی هەر حزب و كەس و كۆمپانیایەك بن.