نەتەوەیەكگرتووەكان و سروودی ئەی ڕەقیب
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

نەتەوەیەكگرتووەكان و سروودی ئەی ڕەقیب

پسوولەی بەهەشت، یان هەلی ژیان و سروودی ئەی رەقیب

- رەقیب كێیە؟
- كێیە ڕێگای لە زیندوو مانەوەی كورد گرتووە؟
- كێیە دەڵێ كورد مردووە؟
- ئایا سروودی ئەی ڕەقیب هاوارێكە بە ڕووی نادادیی نەتەوە یەكگرتووەكاندا؟
- لە سیستمی نوێی جیهاندا، هیچ كەس و لایەن و هێزێك ناتوانێ هیچ نەتەوەیەك بكوژێ، ئەگەر ئەو نەتەوەیە بە فەرمی نەكوژرابێ.

ئەی ڕەقیب هەر ماوە قەومی كوردزمان
نایشكێنێ دانەری تۆپی زەمان

ئەی ڕەقیب بەپێی لۆژیكی ڕستەكە كێیە؟
لە نیوەدێڕی دووەمدا وەڵامی ئەو پرسیارە دراوەتەوە. شیعرەكە ڕووی لە دانەری تۆپی زەمانە، (تۆپ) چەكێكی دوورهاوێژە، ڕەمزیشە بۆ هەموو جۆرە چەكێكی سەردەم، جا تۆپەكە نا، دانەرەكەی (داهێنەرەكەی).

ئاوڕدانەوەیەك (عصبة اتحاد الامم) یان (عصبة الامم)، ئەو ڕێكخراوە بوو، بۆ ڕێكخستنەوەی هێز لە جیهاندا لەدوای شەڕی گەورەی جیهان لە ١٣ی ئۆكتۆبەری ساڵی ١٩١٨ دەوڵەتە سەركەوتووەكان دروستیان كرد. یەكێك لە كارە هەرە گرنگەكانی، دابەشكردنەوەی جیهان بوو بە ویستی دەوڵەتە سەركەوتووەكانی شەڕ.

ئەو دابەشكردنە هەمەجییەش، چارەنووسی ملیۆنان كوردی بە سێدارە و مردن سپارد. ملیۆنان چیرۆكی تاڵی بۆ كورد هێنایە پێشێ، كە جیهان خۆی تا ئەمڕۆ لەبەر تاڵییان باوەڕ بە ڕاستیی ئەو چیرۆكانە ناكات، كە دەشێ سادەترین و ڕوونترین چیرۆكیان چیرۆكی ئەنفال، زیندەبەچاڵكردنی دۆڵی زیلان و مەرگەساتەكانی ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوا بێت.

كورد سەدان و هەزاران وتار و لاپەڕەی لەسەر ئەوە نووسیوە، كە چۆن لەو سەردەمەدا هەلی مێژووی لەدەست چووە (مەبەست سەرەتای سەدەی بیست و یەك)، هەموو ئەو وتارانەش پڕن لە لۆمەكردنی (خود). ڕاستە ڕەخنەگرتن لە خود كارێكی ئینسانی و لۆژیكییە، بەڵام بەخۆدا هەڵشاخان كارێكی گەمژانەیە.

هەرچۆنێ بێت، بە تێگەیشتنی سادەی من، كورد هەر جۆرە سیاسەتێكی پەیڕەو كردبا، هەمان ئەنجامی دەبوو، بەڵگەشم بۆ ئەوە ئەوەیە، دەوڵەتەكانی ناوچەكە هەر هەموویان بە نەشتەرگەرییەكی سیاسی دروست كران، نەك پێویستییەكی ناوچەیی، جگە لە توركیا، كە وەك دۆڕاوێكی شەڕ، جوگرافیاكەی بچووك کرایەوە.

- كەواتە كورد (بێ ئیرادەی) خۆی، تەنیا لە مەیدانی سیاسیدا نا، بەڵكوو لە مەیدانی ژیان دوور خرایەوە، چونكە لەو ماوە دوورودرێژەدا ئەركی هەرە لەپێشی هەر ئەندامێكی كۆمەڵگەی كوردی، لە هەر تەمەن و ڕەگەزێكدا بووبێت، بەرگریردن بووە لە خۆی، بە زیندوومانەوەی خێزان و بنەماڵەكەی بووە، لە سەرانسەری كوردستاندا هیچ بنەماڵەیەك نییە بەشی خۆی (كەسێك یان چەند كەسێكی) لەپێناو وڵاتەكەی و مانەوەی زمان و نەتەوەكەی بەخت نەكردبێ.

تێبینی: یەكێك لە لێكەوتەكانی دووەم جەنگی گەورە، هەڵوەشانەوەی (عصبة الامم) كۆمەڵەی نەتەوەكان بوو، چونكە ئەو ڕێكخراوە چیدی نەیتوانی هاوسەنگیی نێوان وەڵاتەكان ڕاگرێ و كێشە نێودەوڵەتییەكانی پێ چارەسەر نەدەكرا، هەر بۆیە سەركەوتووانی شەڕی گەورەی دووەم لەسەر داروپەردووی ئەم ڕێكخراوە، ڕێكخراوێكی تازەیان دروست كرد، ئەویش (نەتەوەیەكگرتووەكان: ٢٤ ئۆكتۆبەری ١٩٤٥). بەرامبەر كورد، ئەو دوو ڕێكخراوە یەك هەڵوێستیان هەیە و من نەمویستووە لێكیان جیا بكەمەوە، چونكە میراتگری یەكترن. بەلای كەمەوە كاریگەرییان لەسەر كورد لە ڕووی سیاسی و ئیدارییەوە تەواوكەری یەكترن.

كەواتە ئەوەی كوردی كردووە بە نیشانەی گوللەی نەیاران، ئەو پشتگوێخستنە قورسەیە. نەتەوەیەك، كە هیچ یاسایەكی نێودەوڵەتیی نەبوو، هیچ سنوورێكی نەبوو دان بە بووندا بنێ، كەواتە خاك و ئاو و ژیانی دەبێتە غەنیمەت و تاڵانی بۆ دەوڵەتەكانی دەوروبەری.

دڵدار.. یەكەم ڕەخنەگر
دڵدار وەك یەكەم كەس، كە هەستی بەو مەترسییە گەورەیە كردووە، بۆیە تەواوی شیعرەكەی ڕووی لە دانەری تۆپی زەمانە. تۆپی زەمان وەك سەردار و سەروەری جیهانیش سەیر دەكرێت. سەردار و سەروەری جیهان لەڕووی مەجازی و حەقیقەتەوە، جگە لە نەتەوە یەكگرتووەكان، كەسێكی دیكە نییە. دڵدار هاوار دەكات و دەڵێ (ئەی ڕەقیب هەر ماوە قەومی كورد زمان). لەم دێڕەدا تەنیا و سادەترین وتە ئەوەی (كورد ماوە)، تەنیا ماوە و هەناسە دەدات، نە هەڕەشە دەكات و نە تۆڵە دەكاتەوە، تەنیا دەڵێ كورد ماوە، یەك ئومێدیش دەخوازێ، كە (نایشكێنێ دانەری تۆپی زەمان)، نە بەڵێنی ئەوەی داوە بەگژ دوژمناندا بچێتەوە، نە وڵاتی كەس وێران بكات، تەنیا ئەوەندەی گوتووە، كە هەرچەند ڕەوایەتی نادەن بە بوونمان، هەرچەند دەمانكوژن، هێرشمان بۆ دێنن، (ناشێكیین). تاكە ناڕەزایی كورد لەسەر زاری دڵدارەوە، لە سیستەمی نوێی جیهان و نەیارانی كورد، تەنیا ئەوەیە، كە ناشكێین و دەمێنین.

بەدەر لە سیستەمی وێرانكاری

سەدەی ڕابردوو سەدەی دەركەوتن و گەشەكردنی دەوڵەتە نەتەوەییەكان بوو، هەموویان خۆیان بەوپەڕی هێزەوە نماییش كرد، كار گەیشتە ئەوەی، گەورەترین سوپایان دروست كرد و گەورەترین شەڕیان دژی یەكتر و نەیارانیان بە حەق و ناحەق هەڵگیرساند، بەئاشكرا بانگەشەی وێرانكردنی وڵاتان و لەناوبردنی ئینسان و نەتەوەكانی دیكەیان كرد. ئەگەر سیستەمی نوێی جیهان لەو بواردا كارێكی كردبێ، ئەوە ناوبژیی كردوون و پێكیهێناونەتەوە و لە خۆبنیاتنانەوەدا یارمەتیی داون، نەك لۆمەیان بكات و بە توندڕەویان دابنێ. تەنیا كورد، كە دەڵێ ئەوەتا زیندووم و ئەوەتا نامرم، ئێوە دەمكوژن، بەڵام من زیندووم، ئەوە دەبێتە توندوتیژی و دەمارگرژی و دەرچوون لە نەزمی ئاشتییانەی دنیا.
ئەی كورد، بۆ خۆی چۆن لە ئەی ڕەقیب دەڕوانێ؟
ئایا كوردیش (ئەو مانەوەیەی) بەدەرچوون لە نەزمی گشتی نازانێ؟