ئەرشەد تەها: وەزارەتەكان لە رێگەی پڕۆژەی هاوبەش دەتوانن خزمەتگوزارییەكانیان پێش بخەن و داهاتەكان بەفیڕۆ نەدرێ
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

ئەرشەد تەها: وەزارەتەكان لە رێگەی پڕۆژەی هاوبەش دەتوانن خزمەتگوزارییەكانیان پێش بخەن و داهاتەكان بەفیڕۆ نەدرێ

"سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی بودجەی عێراق كورتهێنانی هه‌یه‌، به‌ڵام بڕێكی زۆری بۆ بواری سەربازی و ئەمنی تەرخان كردووە"

 د.ئەرشەد تەها، پڕۆفیسۆری یاریدەدەر لە سیاسەتی ئابووری و راوێژكاری پێشكەوتووی ئابووری لە پەرلەمانی كوردستان، رای دەگەیەنێت، دەبێت پەرەپێدانی كەرتی پیشەسازی بەشێوەیەك بێت، هەم پێداویستیی ناوخۆ دابین بكات و هەم هەلی كار بۆ گەنجەكان بدۆزێتەوە و وردە وردە داهاتی نەوتی بگوازێتەوە بۆ داهاتی نانەوتی.

ئه‌مڕۆ یه‌كشه‌مه‌ 28/3/2021، د.ئەرشەد تەها، پڕۆفیسۆری یاریدەدەر لە سیاسەتی ئابووری و راوێژكاری پێشكەوتووی ئابووری لە پەرلەمانی كوردستان، لە گفتوگۆیەكی (باسنیوز)دا، چەند پرسێك دەخاتە ڕوو و رای دەگەیەنێت، دەبێت پەرەپێدانی كەرتی پیشەسازی بەشێوەیەك بێت، هەم پێداویستیی ناوخۆ دابین بكات و هەم هەلی كار بۆ گەنجەكان بدۆزێتەوە و وردە وردە داهاتی نەوتیی بگوازێتەوە بۆ داهاتی نانەوتی.

باسی لە روانینی خۆی بۆ بارودۆخی ئابووری و دارایی عێراق خستە ڕوو و گوتی: "بودجەی عێراق سەرەڕای ئەوەی كورتهێنانی هەیە، كەچی زیاتر بۆ لایەنی سەربازی و ئەمنی تەرخان كراوە، حكوومەتی عێراق بە بەهای 5-6 ترلیۆن دینار چەك دەكڕێ. پشتبەستن بە تاکە سەرچاوەی داهاتی نەوت وای كردووە، مامەڵەكردن لەگەڵ عێراق زەحمەت بێت. تەنانەت پشتبەستن بە داهاتی باج و گومرگ لەسەر كاڵای هاوردەكراو، ئەویش لەسەر حسابی ئابووریی عێراقە، چونكە عێراق تەنیا كاڵا هاوردە دەكات و هەناردەی بۆ دەرەوەی نییە".

No description available.

ئەو باسی لەوە كرد، ئەگەر حكوومەتی هەرێمی كوردستان ئەو 10 ترلیۆن دینارەی لە پشكی هەرێمی كوردستان لە بودجەی عێراق بۆ نەیەت، ناچار دەبێ پەنا بۆ داهاتە ناوخۆییەكان ببات، "ئێستا حكوومەتی هەرێمی كوردستان سەرقاڵی ئەوەیە، هەموو ئەو داهاتە نەوتی و نانەوتییانە كۆبكاتەوە، بۆ ئەوەی بزانێ داهاتی ناوخۆی هەرێم چەندە، كە وا باس دەكرێت نیو هێندەی ئەو بڕە پارەیەیە، كە ئەگەر بەغدا بینێرێت، لەسەر ئەم سیناریۆیەش مووچە دەدرێت و خەرجیی وەزارەتەكان رێك دەخرێتەوە. سەبارەت بەوەی ئایا لە ماوەی مانگێكدا حكوومەتی هەرێمی كوردستان دەتوانێت پلانی ئابووری رێك بخاتەوە و وەرچەرخان لە ئابووری و سێكتەرە جۆراوجۆرەكاندا بكات؟ گوتی: بێ گومان ناتوانێت و تەنیا لە پلانی ناوەند و درێژخایەن دەتوانێت ئەم گۆڕانكارییە پێویستە ئەنجام بدات، ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، ئابووری یەك پاكێجە و وەكوو جەستەی مرۆڤە، ناتوانرێت گرنگیی بە هەندێك بوار بدات و بە هەندێكی دیكەی نەدات".

 ئەرشەد تەها پێی وایە، بوونی 750 هەزار فەرمانبەر و زیاتر لە 500 هەزار خانەنشین و مووچەخۆرانی دیكە، بارگرانییەكی گەورەیە لەسەر حكوومەت و پێویستی بە پلانێكی تۆكمە هەیە، بۆ ئەوەی بتوانرێت سوودی لێوەربگرێت و وەزارەتەكان لانی كەم بە داهاتەكانیان مووچەی فەرمانبەرەكانیان دابین بكەن. باوەڕی وایە، دەكرێت حكوومەت لە رێگەی هاوبەشیكردنی كەرتی تایبەت و گشتی، بودجەیەكی زۆری بۆ بگەڕێتەوە و هەموو ئەو پارانە بۆ دروستكردنی ژێرخانی ئابووری و پەرەپێدانی كەرتی بەرهەمهێنان خەرج بكات و ئابووری ببووژێنێتەوە. جەختیش دەكاتەوە، پەرەپێدانی كەرتی پیشەسازی بە شێوەیەك بێت، هەم پێداویستیی ناوخۆ دابین بكات و هەم هەلی كار بۆ گەنجەكان بدۆزێتەوە و وردە وردە داهاتی نەوتی بگوازێتەوە بۆ داهاتی نانەوتی: "هیچ رێگرییەك لەبەردەم دروستكردنی چەند پڕۆژەیەكی ستراتیژی وەكوو پیشەسازیی پترۆكیمیاوی و پاڵاوگە نییە و كەمیی ژمارەی دانیشتووانی هەرێمی كوردستانیش هەلێكی گەورەیە لەبەردەم حكوومەت، بۆ خۆڕزگاركردن لە قەیرانی دارایی، ئەمەش لە رێگەی راكێشانی گەورە كۆمپانیاكان، كە زۆرترین هەلی كار دابین دەكات، وەزارەتەكان لە رێگەی پڕۆژەی هاوبەش دەتوانن لەلایەك ئەدای خزمەتگوزارییەكانیان پێش بخەن و داهاتەكان بەفیڕۆ نەدرێت و مووچەی فەرمانبەرانیشیان بگوازنەوە سەر ئەو كۆمپانیایانە، بەپێچەوانەوە، نەوت كاڵایەكی سیادی و سیاسییە و نرخیشی سەقامگیر نییە، نەوت تاكە كاڵایە لە جیهان، نرخەكەی بەدەست كڕیارەكانە، نەك فرۆشیارەكان، بۆیە بە پشتبەستن بەو داهاتە چارەنووسمان نادیار دەبێت و دووچاری مەترسیی گەورەمان دەكاتەوە”.

 ئاشكراشی دەكات، ئەگەر ئێمە پیشەسازیی گەورە لە ناوخۆی هەرێمی كوردستان دابمەزرێنین، بۆ ئابووریی هەرێمی كوردستان باشتر دەبێت و هەلی كاری باش دابین دەكرێت و پارەی هەرێمی كوردستان ئەوەندە ناچێتە وڵاتانی دەوروبەرمان، لەمەشدا پێویستە حكوومەت پاڵپشتیی كەرتی تایبەت بكات و پشتگیریی گومركی و كێبڕكێی دەرەكی و لە ناوخۆشدا كارئاسانی بۆ دابینكردنی خزمەتگوزارییەكانی بكات، ئەمەش تەنیا بە كەرتێكی پیشەسازیی زۆر گەورە جێبەجێ دەكرێت، كە توانای بەرهەمی لە رووی چەندایەتی و جۆرایەتییەوە باش بێت، زۆر لە پیشەسازیی خۆراكی و كاڵا هەیە، لە ماوەی شەش مانگ بۆ ساڵێك دەتوانرێت لەناوخۆدا بەرهەم بهێنرێت".

ئەرشەد تەها دووپاتی دەكاتەوە، سەقامگیریی سیاسی بۆ سەقامگیریی ئابووری گرنگە، بەڵام بێ پەرەپێدانی ئابوورییش سەقامگیریی سیاسی دروست نابێت، وڵاتانی پێشكەوتووی دنیا ئەو وڵاتانەن، كە لە هەم رووی ئابوورییەوە و هەم لە رووی تەكنەلۆژیای سەربازییشەوە پێشكەوتوون.