لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا کوردانی باكووری کوردستان داوا دەكەن بە زمانی خۆیان بخوێنن
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا کوردانی باكووری کوردستان داوا دەكەن بە زمانی خۆیان بخوێنن

"لە دەستووری توركیادا لە توركی زیاتر هیچ زمانێكی تر فەرمی نییە"

بەپێی دەستووری توركیا، لە زمانی توركی زیاتر هیچ زمانێكی تر لە توركیا فەرمی نییە، لەناو پەرلەمانیش لە زمانی توركی زیاتر هیچ زمانێكی تر قسەی پێ ناكرێت.

 کوردانی باكووری کوردستان داوا دەكەن زمانی كوردیش لە پاڵ زمانی توركی بە فەرمی بناسرێت. تەواوی ئەندام پەرلەمانەكانی هەدەپەش  داوا دەكەن کە زمانی كوردی بەفەرمی بناسرێت.

لە ڕۆژی جیهانیی زمانی دایکدا، كە هەموو ساڵێك لە ٢١ی٢. ئەو یادە دەكرێتەوە، كوردانی باكووری کوردستان نیگەرانن لەوەی تاكوو ئێستا زمانی كوردی بەفەرمی نەناسراوە.

پێشتر چەندین هەوڵ دراوە تا زمانی كوردی بەفەرمی بناسرێت، ئەوانەی هەوڵیان بۆی داوە کەسانێکی وەک (ئیسماعیل بێشكچی، زیا تاریق ئاكنجی، مووسا عەنتەر و كەمال بوركای)، بەڵام حكوومەتی توركیا وەڵامی نەداونەتەوە.

 زۆر جار بەرپرسانی توركیا دووپاتیان كردووەتەوە، ئەگەر زمانی كوردی لە پاڵ توركی بەفەرمی بناسرێت، ئەوكات كوردەكان جیا دەبنەوە و كێشەی گەورە لە توركیا دێتە ئاراوە، بەڵام ئاڵتان تان، پەرلەمانتاری پێشووی هەدەپە لە دیمانەیەكدا لەگەڵ تەلەفزیۆنی (خەبەر تورك)، دەڵێت، تاكەی زمانی كوردی بەفەرمی ناناسێنن، تەنانەت لە ئەفغانستان سێ زمان زمانی فەرمیی دەوڵەتن، لە عێراق دوو زمان و دەیان نموونەی تر هەن. 

رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەركۆماری توركیا، لە ٢٠٠٨دا لە هەنگاوێكی گەورەدا، تەلەفزیۆنی TRTی بە زمانی كوردی كردەوە،كە تەلەفزیۆنێكی فەرمی دەوڵەتە، ئاماژەی بەوە دا وەكوو رێزگرتنێك لە زمانی كوردی ئەو هەنگاوەی ناوە.

بەڵام كەسایەتییە سیاسییەكان و چەند رۆژنامووسێك لە توركیا، داوا دەكەن زمانی كوردی هاوشانی تورکی ببێتە زمانی فەرمیی دەوڵەت، تا كوردیش بتوانن بە زمانی دایك بخوێنن.

بێشكچی لە نووسینێكدا داوا لە حكوومەتی توركیا دەكات، رێگە بدەن كوردەكان بە زمانی خۆیان بخوێنن، چونكە گوناحە میللەتێك ٢٠ ملیۆن بن لە توركیا، ناچاریان بكەین بە توركی مارشی نەتەوەیی توركیا بڵێنەوە و بە توركیش بخوێنن.

مووسا عەنتەر، نووسەری گەورەی كورد، لە ساڵانی حەفتایەكاندا، شیعرێكی بە زمانی كوردی بڵاو كردەوە، لەسەر ئەو شیعرە راپێچی دادگا كرا و گوتیان، چۆن دەبێت شیعر بە كوردی بنووسیت، ئەی نازانیت زمانی كوردی قەدەغەیە؟

كاتێك عەنتەر لەگەڵ دادوەردا رووبەڕووی یەكتری بوونەوە، دادوەرەکە پێی دەڵێت، تۆ بۆچی شیعر بە كوردی دەنووسیت؟ كورد كەی زمانی هەیە، بە هەموو زمانەكەیەوە ٣٠ وشەی هەیە.

عەنتەر لە وەڵامدا پێی دەڵێت: "تۆ چۆن دەتوانێت بە میللەتێكی گەورەی وەكو كورد بڵێیت زمانەكەتان تەنیا ٣٠ وشەیە، لە كاتێكدا تەنیا جۆرەكانی خواردنی مریشك ٣٠ جۆرە".

ئەم گوتەیەی عەنتەر بە یەكێك لە وتە هەرە بەناوبانگەكانی دادەنرێت لە توركیا، كوردەكان بەردەوام بە بیر توركی دەهێننەوە، كە زمانی كوردی هیچی لە توركی كەمتر نییە گەر زیاتر نەبێت.

لە لایەكی ترەوە، تەواوی پەرلەمانتارانی HDP، بڕیاریان دا خۆیان فێری زمانی كوردی بكەن، لەو ڕووەشەوە كۆرسی زمانی وەردەگرن.

ئەگەرچی بەشێك لە پەرلەمانتارەكان كوردن و پێویستیان بە فێربوونی زمانی كوردی نییە، بەڵام بەشێكی زۆریان نازانن بە كوردی بنووسن و بخوێننەوە، بۆیە بڕیاریان دا بەتەواوی خۆیان فێری زمانی كوردی بكەن