سه‌ركرده‌ی پێشووی كۆمه‌ڵ: ئەگەر كۆمه‌ڵ گۆڕانكاری له‌ خۆیدا بكات، تووشی ته‌قینه‌وه‌ی گه‌وره‌ ده‌بێت
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

سه‌ركرده‌ی پێشووی كۆمه‌ڵ: ئەگەر كۆمه‌ڵ گۆڕانكاری له‌ خۆیدا بكات، تووشی ته‌قینه‌وه‌ی گه‌وره‌ ده‌بێت

”چه‌ند برایه‌ك ده‌سه‌ڵاتیان له‌ خۆیان كۆكردبووه‌وه‌ و وایان ده‌زانی پرۆژه‌ی دیكتاتۆریه‌تی ناو حزب ده‌توانێت هه‌نگاوی گه‌وره‌ بنێت“

ئه‌ندامێكی پێشووی سه‌ركردایه‌تیی كۆمه‌ڵی ئیسلامیی كوردستان، باس له‌و ره‌خنه‌ واقیعیانه‌ ده‌كات، كه‌ كۆمه‌ڵ رووبه‌ڕووی بووه‌ته‌وه‌ و ده‌ڵێت: "حزبێك بۆ دروشم ناوی بگۆڕێت، چاره‌نووسی باش نابێت". 

سه‌لیم كۆیی، بۆ (باسنیوز) گوتی: "ده‌بوو زه‌مینه‌سازیی باش بۆ گۆڕین یان لێكردنه‌وه‌ی پاشگری ئیسلامی له‌ناو كۆمه‌ڵ بكرابایه‌. 7 ساڵ پێش ئێستا كۆمه‌ڵێك برا پێیان وابوو، كه‌ گرنگه‌ پاشگره‌كه‌ لاببرێت. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا گۆڕینی كه‌سه‌كان له‌ناو هه‌ر كۆنگره‌یه‌ك گرنگه‌، چونكه‌ هه‌ندێك كه‌س ره‌نگه‌ به‌و شێوازه‌ كار بكات، کە له‌ڕابردوودا كردوویه‌تی، ئایا ئه‌مه‌ له‌ناو كۆنگره‌ی كۆمه‌ڵدا كرا؟ پرۆسه‌ی سیاسی له‌ كوردستان پێویستی به‌ هه‌ماهه‌نگیی هه‌موو لایه‌ك هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ ناوی گۆڕیوه،‌ ره‌نگه‌ له‌ ناوه‌رۆكدا نه‌توانێت بیگۆڕێت، به‌وه‌ی كه‌ كۆمه‌ڵێك پرسی گرنگ هه‌یه‌ له‌وه‌ی ده‌عوه‌ و بانگه‌واز و جیاكردنه‌وه‌ی ئه‌و پرسانه‌ له‌لایه‌نه‌ ئیسلامییه‌ سیاسییه‌كانی دونیا، كه‌ ئه‌وان ئه‌وه‌یان جیا كردووه‌ته‌وه‌، خه‌ڵكێكی زۆر ئه‌و توانایه‌ی هه‌بووه‌ له‌ناو كۆمه‌ڵ ئه‌وه‌ بكات، به‌ڵام دانیشتووه‌، بۆیه‌ ره‌نگه‌ كۆمه‌ڵ ئه‌و ئامانجه‌ نه‌پێكێت. گه‌وره‌ترین شت کە زیانی له‌ كۆمه‌ڵگا داوه‌ دروشمه‌، چونكه‌ حزبێك ناوی ئیسلامییه‌، بەڵام بنه‌مای ئیسلامی له‌كوێدا كۆده‌كه‌یته‌وه‌؟ ئێمه‌ له‌ ره‌غمی چییدا ئیسلامین؟ له‌ ره‌غمی ماركسی و علمانییه‌ت، یان پرۆژه‌یه‌كی نوێی ئیسلامیت پێیه‌ ئه‌م كۆمه‌ڵگایه‌ رزگار بكه‌یت؟ من له‌گه‌ڵ دروشمدا نیم، به‌تایبه‌ت زه‌ق و بریقه‌دار و لە ناوه‌رۆكیشدا وانه‌بێت. یه‌كێك له‌و گرفتانه‌ی كۆمه‌ڵ تووشی بووه‌، زه‌مینه‌سازیی بۆ ئه‌وه‌ نه‌كردووه‌ بواری ده‌عوه‌ له‌گه‌ڵ بواره‌ سیاسییه‌كه‌ لێك جیا بكاته‌وه‌، چونكه‌ گرفتێك هه‌یه‌ له‌ زهنی علمیانییه‌كان، به‌وه‌ی سیاسه‌ت و ئیسلام و ده‌عوه‌ له‌ یه‌كتری جیا بكه‌یته‌وه‌، من پێم خۆشه‌ دروشمی ئیسلام بۆ خۆمان به‌كار ده‌هێنین، چونكه‌ ئیسلام پڕیه‌تی له‌ یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ریی كۆمه‌ڵگا، به‌ڵام ئێمە ئه‌وه‌ له‌ناو خۆشماندا به‌رجه‌سته‌ نه‌بووه‌، چۆن ده‌توانین بۆ كۆمه‌ڵگای به‌كار بهێنین؟ دواتر هه‌ندێك دروشمی ئیسلامی هه‌یه‌ ده‌بێت له‌ دروشم ده‌ربچێت و بێته‌ ناو واقعه‌وه‌ بۆ خه‌ڵك، کە ئێستا پێویستی به‌وه‌یه‌. ئێستاش هه‌ندێك قسه‌ له‌ كۆنگره‌ كراوه‌، ئه‌گه‌ر كۆمه‌ڵ له‌ناو خۆی نه‌كرێته‌وه‌، ئه‌ی چۆن خۆی بۆ ده‌ره‌وه‌ی خۆی ده‌كاته‌وه‌".

گوتیشی: "هه‌ندێك په‌یام به‌رز كراونه‌ته‌وه‌، بۆ هه‌ندێك كه‌س نه‌گونجاوه‌، مامۆستا عه‌لی باپیر ده‌یتوانی له‌ڕابردوو ئه‌م په‌یامه‌ سیاسییه‌ بداته‌ ده‌ست خه‌ڵكانێك، كه‌ خۆیشی پشتیوانێکی باش بوایه،‌ ئه‌وا‌ قۆناغێکی باشی ده‌بڕی و ده‌یتوانی ئیسلامییه‌كانیش كۆ بكاته‌وه‌، ده‌یتوانی هه‌ماهه‌نگیی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی دیكه‌ش بكات، به‌ڵام ئێستا ئه‌و زه‌مینه‌سازییه‌ نه‌ماوه‌ و خه‌ڵك چاوی له‌وه‌یه‌ لایه‌نی ئیسلامی رۆڵی گرنگتر ببینێت، گرفته‌كه‌ له‌ دروشم ده‌رچووه‌".

راشی گه‌یاند: “كۆمه‌ڵ پێی وابوو ئەگەر پاشگری ئیسلامی لێ بكاته‌وه‌ و ئه‌میر بگۆڕێت بۆ سه‌رۆك، ده‌بێته‌ فریادڕه‌س و خه‌ڵك ده‌وری لێ ده‌دات، به‌ڵام ئێستا خه‌ڵك ئاوا نییه‌، ناوماڵی كۆمه‌ڵ له‌ ئه‌نجامی ئه‌و چه‌ق به‌ستووییه‌ی رابردوو، كه‌ له‌ مه‌ركه‌زیه‌تدا توند كرابوو، زۆر په‌رتوبڵاو بووه‌. چه‌ند برایه‌ك ده‌سه‌ڵاتیان له‌ خۆیان كۆ كردبووه‌وه‌ و وایان ده‌زانی پرۆژه‌ی دیكتاتۆریه‌تی ناو حزب ده‌توانێت هه‌نگاوی گه‌وره‌ بنێت. لادان له‌ په‌یڕه‌و و به‌رنامه‌ و هه‌ڵبژاردن ده‌كه‌یت بۆ شوێنێك، ئاماده‌ نه‌بیت به‌ قسه‌ی ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ بكه‌یت، یان نابێت هه‌ڵبژاردن بكه‌یت، یان كه‌ كردت ده‌بێت حه‌قی بده‌یتێ مومارەسه‌ی كاری خۆی بكات، تائێستاش ئه‌م گرفته‌ به‌رده‌وامه‌ و هه‌ندێك له‌ شوێنه‌كان به‌شدارییان نه‌كردووه‌ و ئه‌و ره‌خنه‌یان هه‌بووه‌، ئه‌م ره‌خنانه‌ تێناپه‌ڕن ئه‌گه‌ر چاك نه‌كرێت، مامۆستا عه‌لی ده‌كرا له‌ڕابردوو ئه‌و پرۆژه‌یەی به‌ جۆرێك گه‌لاڵه‌ بكردبایه‌، ئه‌و پرۆژه‌یە زۆر دواكه‌وت، لێكردنه‌وه‌ی پاشگری ئیسلامی ئه‌گه‌ر زوو بكرابوایه‌ باشتر ده‌بوو و تووشی ئه‌م گرفته‌ی ئێستا نه‌ده‌بوو، چونكه‌ ئه‌وه‌ی ئێستا له‌ رووی فۆنه‌تیكیشه‌وه‌ یه‌ك ناگرێته‌وه‌".

ده‌شڵێت: "كۆمه‌ڵ دروشمی گۆڕیوه‌، بەڵام ناوه‌رۆك چۆن ده‌گۆڕێت؟ ئه‌گه‌ر حزبێكی ئیسلامی بهێنیت به‌و شێوه‌یه‌ بیكه‌یته‌ سیاسی، به‌ دروشم چۆن ده‌بێت؟ خۆ ئه‌م قیاده‌یە بووه‌ ئه‌م هه‌نگاوه‌ی ناوه‌، چۆن ده‌توانن بیگۆڕن؟ گرفته‌كه‌ له ‌ناوه‌كه‌ نییه‌، له‌ پرۆژه‌ی سیاسییه‌. كاتی خۆی زۆر پیشنیارمان كرد، كه‌ شێوه‌ی كار و ئاراسته‌ی کۆمەڵ جیاواز بێت له‌وه‌ی ناوی بگۆڕێت، چونكه‌ خه‌ڵك گرفتی لەگەڵ ئه‌وه‌دا نییه‌، یان له‌ ئه‌میره‌وه‌ ده‌یكه‌یته‌ سه‌رۆك، ئه‌و كاته‌ ئه‌و براده‌رانه‌ی پێداگر بوون له‌سه‌ر ئه‌میر، با ئێستا هه‌ر ئه‌وه‌ بوایه‌، به‌ڵام كاریان بكردبایه‌ بۆ پرۆژەی سیاسی و بازنه‌كه‌یان فراوان بكردبایه‌ و خه‌ڵكی ده‌ره‌وەی كۆمه‌ڵیشی كۆکردبایەوە و بیکردبایە خاوه‌نی قه‌زیه‌كه‌، ئه‌و كاته‌ له‌سه‌ر ئه‌وان نه‌ده‌كه‌وت. دواتر مامۆستا له‌ وتاره‌كه‌دا ده‌ڵێت، ئه‌وه‌ی ئێمه‌ ده‌یكه‌ین هه‌مووی وه‌حییه‌! ئێستاش قسه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌، ئه‌و گۆڕانكارییه‌ وه‌حییه‌؟ یان سه‌رده‌می كۆنه‌؟ بۆیه‌ ره‌خنه‌كان له‌وێوه‌ن، گوتاری ئێستا و مانگێك پێش ئێستا جیاوازییان زۆره‌، به‌تایبه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌و گۆڕانكارییه‌دا”.

ئاماژه‌ی به‌وه‌ش دا: “خاڵی جه‌وهه‌ریی ئه‌وه‌یه‌، ئاراسته‌ی خه‌ڵك گرنگه‌، كه‌ ئێستا له‌ پره‌نسیپی حزب لایداوه‌، ئه‌و هاوپه‌یمانییه‌ی كه‌ له‌ به‌غدا به‌ناوی هیوا كرا، ئه‌ندامانی په‌رله‌مانی كۆمه‌ڵ تێیدا به‌شدار بوون، ده‌بوو له‌ كۆنگره‌ بكرابایه‌، ئه‌و كاته‌ ده‌نگه‌كان زۆر ده‌گۆڕان و  كوردستان پێویستی به‌ هاوپه‌یمانیی گرنگی له‌و شێوه‌یه‌ هه‌یه‌. له‌ رووی ده‌عوه‌وه‌ كۆمه‌ڵ باش رۆیشتووه‌، به‌ڵام له‌ رووی سیاسییه‌وه‌ سه‌یری بكه،‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی رابردوودا 35 هه‌زار ده‌نگ كه‌می كردووه‌، ساڵ به‌ ساڵ له‌ %20 و %30 زیاد نه‌كات، یانی ئه‌و حزبه‌ به‌ره‌و دواوه‌ چووه‌”.

  گوتیشی: "ئه‌گه‌ر حزب به ‌ئاراسته‌ی دوورمه‌ودا هه‌نگاو نه‌نێت، لەکۆتاییدا تووشی چه‌قبه‌ستوویی ده‌بێت، خه‌ڵك ئێستا پرسیار ده‌كات، ئێمه‌ ناومان گۆڕیوه‌ یان ناوه‌رۆك؟ له‌ گۆڕینی ناوه‌رۆك خۆ تۆ نایه‌یت ناوه‌رۆكی ئیسلامی بگۆڕیت، تۆ تا ئێستا دروشمه‌كانی ئیسلامت به‌كار هێناوه‌، به‌ڵام له‌و ئاسته‌دا نه‌بوویت و ئێستا خه‌ڵك ره‌خنه‌ت لێ ده‌گرێت و هه‌ست ده‌كات ئیزدواجیه‌ته‌. ئایا كۆمه‌ڵ بۆ ئه‌م فكره‌یەی بۆهات، کە ناوی ئه‌میر بگۆڕێ بۆ سه‌رۆك؟ بۆ ئه‌وه‌ی كۆمه‌ڵ فراوان بكه‌ن؟ ئه‌گه‌ر وابوو ده‌بوو لەڕابردوودا كاری بۆ بكرابایه‌ و شتێكی نوێی پێشنیار بكردبایه‌ و له‌ده‌ره‌وه‌ و ناوەوە‌ كاری بۆ کردبا و به‌شی ده‌عوه‌ و سیاسیی جیا کردبایه‌وه‌”.

ده‌شڵێت: "گرفتی گه‌وره‌ ئه‌وه‌ بوو، مادام زه‌مینه‌سازیی نه‌كردووه‌، ناوه‌رۆك چۆن ده‌گۆڕێت؟ ناوه‌رۆكی ئه‌م حزبه‌ چۆن ده‌گۆڕێت؟ بایی ئه‌وه‌نده‌ كادیرت په‌روه‌رده‌ نه‌كردووه‌، كه‌ ئێستا هه‌ڵگری ئه‌و دروشمه‌ بن، بۆ نموونه،‌ سه‌یری عه‌داله‌ و ته‌نمیه‌ی توركیا بكه‌، ئه‌وان پێشووتر فه‌زیه‌له‌ بوون، قوتابیی نه‌جمنه‌دین ئه‌ربه‌كان بوون، عه‌دنان مه‌نده‌ریس هه‌ڵگری ئه‌و په‌یامه‌ بوو، نه‌یان توانی هیچ له‌ ناوه‌رۆك بگۆڕن، به‌س ئێستا داد و گه‌شه‌پێدان كردی، ده‌ڵێت ئازادی بۆ خه‌ڵك و خزمه‌تكردن بۆ شاره‌كان. تۆ ده‌بێت هه‌ڵگری ئه‌و په‌یامه‌ بیت، مادام نه‌جمه‌دین ئه‌ربه‌كان نه‌یكرد، خه‌ڵكی دیكه‌ی كردی. تۆ كه‌ ئه‌م په‌یامه‌ هه‌ڵناگریت، خه‌ڵكی دیكه‌ ده‌یكات، ئه‌ویش پرۆژه‌ی چاكسازییه‌، چونكه‌ له‌ كوردستان خه‌ڵكێك هه‌یه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی ئیسلام، هه‌مان ده‌ستپاكی و هه‌مان دروشم و بەها و ئه‌خلاقیان هه‌یه‌، ئایا ئه‌وانیش هه‌مان په‌یامیان نییه‌؟ بۆیه‌ ده‌بێت پرۆژه‌یه‌كی وا پێشكه‌ش بكه‌یت، هه‌ڵگری ئه‌مانه‌ش بین، به‌ڵام ئێستا ئه‌م حزبه‌ له‌وپه‌ڕی ئیسلامیدا بێتو بڵێت ناوه‌رۆكی ده‌گۆڕم، تووشی فیدانێكی گه‌وره‌ ده‌بێت. كۆمه‌ڵ ئه‌گه‌ر پرۆژه‌ی نوێی بوایه‌ و چاكسازیی بكربایه‌ و خه‌ڵكێكی زۆر له‌ گۆڕان و یه‌كێتی و یه‌كگرتوو بهاتایه‌ته‌ ناویه‌وه‌ گرنگ بوو، به‌ڵام ئێستا كۆمه‌ڵ ئه‌گه‌ر گۆڕانكاری له‌ خۆی بكات تووشی ته‌قینه‌وه‌ی گه‌وره‌ ده‌بێت، ئه‌گه‌ر له‌به‌ر خاتری ده‌ره‌وه‌ی و له‌ژێر فشاری ئه‌مه‌ریكا و كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تییه‌وه‌، ئه‌وه‌ قاعیده‌ و گرووپه‌ توندڕه‌وه‌كان هه‌ڵگری ئیسلام نه‌بوون، بزانن چۆن سه‌یریان ده‌كرێت، چونكه‌ له‌ ناوه‌رۆك وێران بوون. تێكەڵكردنی ئه‌و ئه‌وراقانه‌، نه‌خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و واقعه‌، پێویستی به‌وه‌یه‌ واقعیی بین، خه‌ڵك به‌ئاسانی ته‌سلیمی ئیراده‌یه‌ك نابێت، کە ئه‌وسه‌ری لێ دیار نه‌بێت”.