هەدەپە لە ئەگەری داخستنی پلانی دیکەی داناوە
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

هەدەپە لە ئەگەری داخستنی پلانی دیکەی داناوە

یەک مانگ لەمەوبەر دەوڵەت باخچەلی سەرۆكی پارتی نەتەوەپەرستی تورکیا (MHP) داوای كرد پارتی دیموکراتی گەلان (HDP) دابخرێت، چونكە پێی وابوو ئەو پارتە باڵی سیاسیی پەكەكەیە لەناو پەرلەمانی توركیا، بەڵام ئاكەپە و رەجەب تەییب ئەردۆغان هیچ وەڵامێكی باخچەلییان نەداوەتەوە.

ئاكەپە لە ٢٠٠٣ داخستنی پارتی لە توركیا بە یاسا ئەستەم كرد، چونكە گومانی هەبوو بڕیاری دادگا ئاكەپە دابخات، بۆیە ئێستا داخستنی هەدەپە پێویستی بە گۆڕینی یاسای پارتەكان هەیە و دەبێت ٢ لەسەر ٣ی ئەندام پەرلەمانەكان دەنگی بۆ بدەن و ئەمەش ئەستەمە.

سەركردایەتیی ئاكەپە و ئەردۆغان، پێیان باش نییە هەدەپە دابخرێت، چونكە داخستنی هەدەپە نابێتە هۆی لەناوچوونی سیاسییەكانی ئەو پارتە، بەڵكوو لەژێر ناوێكی تردا پارتێكی تر دروست دەكەن.

میدیاكانی سەر بە ئاكەپە بڵاویان كردووەتەوە، ئاكەپە بۆ رووبەڕووبوونەوەی هەدەپە، ئۆپەراسیۆنی قەیوومدانان لەجێی سەرۆك شارەوانییەكانی دەست پێ كرد و سەركەوتنیشی بەدەست هێنا.

رۆژنامەی (ئاكید) بڵاوی كردووەتەوە، لەبری ئەوەی هەدەپە دابخرێت، ئەو سەركردەیەی بە بەڵگە سەلمێندرا سەر بە پەكەكەیە، دەستگیر دەكرێت و لە پۆستەكەی دوور دەخرێتەوە.

لە لایەكی ترەوە، هەدەپە پێشتر پلانی داناوە لە ئەگەری داخستنی پارتەكەی، ئەندام پەرلەمانەکانی لەژیر ناوی پارتێکی تردا ڕێک دەخاتەوە.

لەناو پەرلەمانی توركیا، پارتی ناوچەكانی دیموكراتی (DBP) كە ئەویش پارتێكی كوردییە و خاوەن یەك كورسی پەرلەمانییە، وەكوو پارتێكی (یەدەگ)ی هەدەپە ناوی دەهێندرێت، واتە ئەگەر هەدەپە دابخرێت، ئەندام پەرلەمانەكانی دەچنە ناو ئەو پارتە و لەناو پەرلەمانی توركیا گرووپێكی گەورە پێك دەهێنن و وەكوو پارت دەمێننەوە.

واتە هەدەپە پێشتر بە ئەنقەست و بە پلان ئەو پارتەی خستووەتە ناو پەرلەمانەوە، تا لە ئەگەری دەخستنی هەدەپە، لەوێ خۆیان كۆ بكەنەوە و لەناو پەرلەمان هەر قورساییان بمێنێت.

بەرپرسێكی هەدەپە بەبێ ئەوەی ناوی بهێندرێت، قسەی بۆ ئاژانسی (BBC)ی كردووە و ئاماژەی بەوە داوە بەهۆی ئەوەی ئەردۆغان پلانی هەیە ریفۆرم بکات و لە ئەورووپا نزیك ببێتەوە و زۆر بابەتی تریش، كە پرسی بە مەهەپە نەكردووە، بۆیە باخچەلی دەیەوێت بابەتی داخستنی هەدەپە بهێنێتە بەرباس و بڵێت ئێمە هێڵی سوورمان هەیە.

مەهەپە دەیەوێت بە ئاكەپە بڵێت ئەگەر هەدەپە دانەخرێت، لە هاوپەیمانی (كۆماری) دەكشێینەوە، بەمەش پەرلەمانی توركیا هەڵدەوەشێتەوە و ئەگەری هەڵبژاردنی پێشوەختە دێتە بەرباس.

بۆیە ئاكەپە دەیەوێت بە هەموو شێوەیەك بڕوا بە مەهەپە و باخچەلی بهێنیت كە هەدەپە دانەخرێت، چونكە داخستنی هەدەپە زیانێكی گەورەیە بۆ توركیا و ئاكەپە، بەتایبەت كوردە موحافیزكارەكان بەتەواوی لە ئاكەپە دوور دەكەونەوە.

ئاكەپە لە بری سزادانی پارت، سیاسەتی سزادانی كەسەكان پەیڕەو دەكات، بۆیە مەیلی بە لای سزادانی هەدەپەدا نییە و نایەوێت داخستنی هەدەپە پەڵەیەكی تری خراپ بێت بۆ حوكمڕانیی ئاكەپە و دووركەوتنەوە لە یەكێتی ئەورووپا.

بەرپرسێكی ئاكەپە قسەی بۆ BBC كردووە، دەڵێت: "دانەخستنی هەدەپە و پشتگوێخستنی پێشنیاری دەوڵەت باخچەلی، تاقیكردنەوەیەكی زۆر گرنگی ئاكەپە و مەهەپەیە بۆ هەڵبژاردنی سەرۆكایەتیی ٢٠٢٣".