هەم دەتخوات و هەم دەبا!
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

هەم دەتخوات و هەم دەبا!

 

به‌ گوته‌یه‌كی كورده‌واریی كۆن ده‌ست پێده‌كه‌م، هه‌ڵبه‌ت‌‌ له‌خۆڕا نه‌گوتراوه‌: "به‌ عه‌ره‌ب بڵێیت مه‌رحه‌با، هه‌م ده‌تخوات و هه‌م ده‌با". كه‌واته‌ دۆستایه‌تی له‌گه‌ڵ عه‌ره‌بدا (مەبەست عەرەبە شۆڤێنییەكانە كە هیچ بەهایەك بۆ وجوودی نەتەوەیی كورد دانانێن) مه‌حاڵه، ھەر بۆیە لەم عێراقەدا، ساڵ دەڕوات و ساڵ دێت، ئێمەی کورد ھەر مێژووی خۆمان بە چەوساوەیی تۆمار دەکەین، ئیدی هەر جارە و جۆرێك لە چەوساندنەوە.

سووتاندنی ئاڵا و کینەی شۆڤێنیانی عەرەب

لە بەرامبەر سووتاندنی ئاڵای كوردستان كە سیمبولی نەتەوەیەكی پەنجا ملیۆنیی بێ دەوڵەتە، ئێمەش هێنامان و بردمان له‌ سۆشیال میدیاكانه‌وه تا ڕاده‌یه‌ك په‌یامی خۆمانمان گه‌یاند كه‌ ده‌ست بۆ ئاڵای كوردستان بردن، هێڵی سووره‌، چونكه‌ ئاڵای كوردستان تەنیا پارچه‌ قوماشێكی ئاسایی نیه‌، ئاڵاكه‌مان هێما‌ و ناسنامه‌ی گه‌لی كوردستانه‌ به‌ هه‌موو پێكهاته‌كانیه‌وه‌، هه‌ڵبه‌ته‌ لە دونیاشدا وا باوە، هه‌ر گه‌ل و نه‌ته‌وه‌یه‌ك خاوه‌نی ئاڵای خۆیانن، بگره هه‌ر حزب و گرووپ و ڕێكخراوێكی‌ مه‌ده‌نی و سیاسی و داموده‌زگایەكی ئابووری و كولتووری و زانستی، به كۆمپانیاكانیشه‌وه‌ ئاڵای خۆیان هەیە و له‌ته‌ك ئاڵاكانی خۆیان، ئاڵای وڵاته‌كەشیان به‌رز ده‌كه‌نه‌وه‌.

له‌ سه‌رده‌می ڕژێمی به‌عسدا، ئه‌وانه‌ی هاوته‌مه‌نی من و له‌ منیش گه‌وره‌ترن، باش دێته‌وه‌ یادیان كه‌ له وانەی (جوگرافیا)ی قوتابخانه‌كاندا، چۆن فێری كێشانی ئاڵای عێراق و نه‌خشه‌ی عێراقیان ده‌كردین، هێندەیان فێر كردین و هێندە تاقیكردنەوەیان لەبارەی نەخشە و ئاڵای عێراق پێكردین، من به‌ ئێستاشه‌وه‌ به‌ چاونوقاندنەوە نه‌خشه‌ و ئاڵای عێراق ده‌توانم به‌جوانی بكێشم. هه‌ڵبه‌ته‌ هه‌موو باش ده‌زانین بۆچی ئه‌و سیسته‌مه‌ له‌ په‌روه‌ردی عێراقدا هه‌بوو، بێگومان بۆ ئه‌وه‌ی نه‌وه‌ له‌ دوای نه‌وه‌ ئه‌و هه‌سته‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌ و ئینتمایە بۆ خاك و ئاڵای عێراق هه‌بێت و كاریگه‌ریی له‌سه‌ر سایكلۆژیا و ئه‌ندێشه‌مان بمێنێتەوە‌.

له‌ دوای راپه‌رینه ‌مه‌زنه‌كه‌ی ئاداری 1991، ئیدی چاومان به‌ هه‌ڵكردنی ئاڵای كوردستان كه‌وت، ئه‌و ئاڵایه‌ی كه‌ ڕه‌نگه‌ سووره‌كه‌ی سیبمبوڵی شۆڕش و قوربانیدان و خوێنی شەهیدانە كە له‌ جه‌نگدا له‌پێناو ئازادیی كوردستاندا ڕژاوه‌، ره‌نگی‌ زه‌ردی خۆرەكەی ناوەندی، به‌ واتای رووناكی و دره‌وشانه‌وه و چاو لەئاسۆبوونی كورد‌ دێت، ڕه‌نگه‌ سپییه‌كه‌ی ئاشتیخوازیی كوردستانیانە، ره‌نگه‌ سه‌وزه‌كەشی، مانای ژیاندۆستی و ژینگەدۆستیی كوردستانیان دەگەیەنێت. ئه‌م ره‌نگانه‌ له‌خۆڕا له‌ ئاڵای كوردستانماندا كۆنه‌بوونەته‌وه‌، هه‌ر رەنگێك له‌و ره‌نگانه‌ بانگه‌واز و په‌یامێك و مانایەكە و پێكەوە وامان لێ دەكات كە هەمیشە حەز بكەین بشەكێتەوە و شانازیی پێوە بكەین.‌

عێراق و بانگه‌شه‌ی پێكه‌وه‌ژیان و بنیاتنانەوە! وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ ئاشه‌وان له خەیاڵێك و باراژێڕ لە‌ خه‌یاڵێكی تر بێت! عێراق وڵاتێكە سومعەی سیاسی و ئابووری و حوكمڕانیی شكاوە، خراپترین پاسپۆرتی دنیا، پاسپۆرتی عێراقیە و خەڵكی كوردستانی باشوورییش بەبێ ئەوەی خەتایان هەبێت، هەڵگری خراپترین پاسپۆرتی دنیان، ئەمە وێڕای ئەو قەیرانە سەختە ئابوورییەی ئێستای كە ئەگەر قەرز فریای نەكەوێت، كەشتییەكەی نغرۆ دەبێت و یەدەگیش ئیدی فریای ناكەوێت.

له‌ دوای ڕیفراندۆمه‌ مه‌زنه‌كه‌ و سه‌ركه‌وتنه‌ مێژووییه‌كه‌ی، هه‌موو دونیا دژی كوردستانیانی باشوور وەستانەوە، هەموو لە خەمی ئەوەدا بوون كە نابێت یه‌كپارچەیی خاكی عێراق تێكبچێت، ئه‌م عێراقه‌ی كه‌ تا ئێستا بۆ كه‌س یه‌كلا نه‌بووەته‌وه‌ ئایا به‌ڕاستی دەوڵەتە، ئایا بەڕاستی یه‌ك پارچه‌ی خاوەن سەروەریی خۆیەتی‌؟ به‌ هه‌موو قه‌ناعه‌تێكمه‌وه‌ باوه‌ڕم به‌ یه‌كپارچه‌یی عێراق نەماوە و دڵنیام نایبینینەوە، دادپه‌روه‌ری و حوكمڕانیی دروست و دڵسۆزانە بۆ عێراق، نە لای عەرەبی سوننە ماوە نە لای عەرەبی شیعە، جیا لەوەی هەستی ئینتیمابوونیش بۆ عێراق لای كورد و كوردستانیان نەماوە، هه‌مووشمان ئه‌و راستیه‌ ده‌زانین، به‌ڵام مەخابن كە كەوتووینەتە واقیعێكەوە لەبەر جاش و خۆفرۆش و خائینی ناوخۆمان، دەبێ چاوەڕێی قەدەر بكەین.

له‌ ناوخۆی هه‌رێمی كوردستاندا، خۆمان له‌نێوان چه‌ند به‌رداشێكی جۆراوجۆردا ده‌بینم! سه‌یروسه‌مه‌ره‌یه‌ كاتێك بینیمان ئاڵای كوردستان له‌سه‌ر شەقامێكی بەغدای پایتەختی ئەو عێراقە! سووتێنرا، كەچی لۆبیه‌كی به‌هێزمان نه‌بینی دژ به‌و كرده‌وه‌ شۆڤێنییە ناشارستانیە!‌ ئەمە تەنیا له‌ناو كوردا باوه،‌ ئه‌گینا چ میلله‌تێكی دنیا هه‌یه‌ ئه‌و ڕه‌فتاره‌ی كه‌ گرووپێكی سەر بە میلیشیایەكی وەكوو حه‌شدی شه‌عبی نواندی پێی خۆش بێت، یان زۆرینەی بێدەنگ بێت! ئاڵای كوردستان هه‌قی به‌ ئایدلۆژیای حزبییەوە نیه،‌ به‌ڵكوو ناسنامه‌ و سیمبولی نه‌ته‌وه‌یه‌كه‌.

له‌ كۆتایی هه‌ر ڕووداوێكدا، پێویستمان به‌ بەخۆداچوونه‌وه‌ هه‌یه، بۆچی گرنگه‌ كه‌ حزبه‌كانی باشوور یەكدەنگ و یەكهەڵوێست و یه‌كگرتوو بن لە پرسە نیشتمانیەكاندا؟

له‌ دوای 2003وە، په‌یوه‌ندیی هه‌رێمی كوردستان و به‌غدا وه‌ك ئاماژەكانی بۆڕسه‌ جیهانییه‌كان وایه، هەمیشە لە هەڵبەز و دابەزدان،‌ چونكه‌ لە بەغداوە عەقڵیەتێكی مەركەزی هەیە، چونكە سروشتی سه‌ركرده‌كانی عێراق شۆڤێنییانە و مەركەزپەرستانە‌ خولقاوه،‌ هەمبەر بە پرسی كورد دیدێكی داگیركاری و خۆسه‌پاندنیان هه‌یه‌، تەنانەت ئه‌و ناكۆكیه‌ ناوخۆییه‌ی خۆیشیان ئیفلیجبوونی دەوڵەتی لێ هاتۆتە بەرهەم، لە پرسی دیموكراسیەت و مافی مرۆڤ و دەوڵەتداریدا، پاشەكشەیەكی زۆر مەترسیدار رووی لە عێراق كردووە، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و دۆخی پەیوەندی و ناكۆكییەی حزبه‌ عێراقیه‌كانی تێدایه، گەلێ جار‌ به‌ هه‌مان شێوه‌ش حزبه‌ كوردستانیه‌كانیش هاوحاڵن،‌ چونكە‌ نه‌یانتوانیوه‌ ته‌نگژه‌كانی نێوان خۆیان به‌ دیالۆگ چاره‌سه‌ر بكه‌ن.