ماچی کازمی و حەقی ئەنفال و پارەی گەنمی جوتیاران
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

ماچی کازمی و حەقی ئەنفال و پارەی گەنمی جوتیاران

ڕاستیەکان وەك خۆی نەك بە عاتیفە و سۆز

مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عیراق دوو ڕۆژە لە کوردستانە، دوای دیداری فەرمی لەگەڵ سەرکردایەتیی کورد و بەرپرسانی حکومی، سەردانی هەندێك جێگەی کرد و هەندێك خەڵكی بینی، قەڵەم بەدەستە عێراقچی و کامیرای میدیای کوردی کردیان بەتاکە خەمخۆر و فریادڕەس.

لە پاریزگایی دهۆک، کازمی هەندێك لە کەسوکاری ئەنفال دەبینێت و لە ناویاندا دایکی شەش شەهیدی ئەنفال، کاتێك کازمی لەو دایکە شەهیدە دەپرسێت خەڵكی چ گوندێكی، ئەویش ناوی گوندەکەی خۆی دەڵێت، کازمی دەڵێت من هاتومە ئەو گوندە و نانیشم لێی خواردوە، دایکە شەهیدەکەش دەڵێت کەواتە (تە ئەمانەت کوردستان بیت)، واتە ئاگات لە کوردستان بێت، کە هیچ مەبەستێکی خراپی نییە و مانای قسەکەش روونە.

بەپێی دەستووری عێراق و بەپێی یاسا و بڕیاری دادگای باڵای تاوانەکانی عێراقیش، حکومەتی عێراق لە ساڵی ۲٠٠٤ەوە، پابەندە بە قەرەبوکردنەوەی ماددی و مەعنەویی کەسوکاری ئەنفال و کیمیاباران، بەڵام ئەوە ۱٦ ساڵە عێراق فلسێک قەرەبووی نەداوە و ئامادەش نییە بیدات، ئەوەی تا ئیستا بۆ کەسوکاری ئەنفال و کیمیاباران و شەهیدان کراوە لە کوردستان، هەرچەند شایەنی دە هێندەی ئەو خزمەتەن، حکومەتی هەرێمی کوردستان کردویەتی.

هەرچی سەبارەت بە مووچەی شەهیدان و ئەنفالکراوانە، لە ساڵی ۲٠٠٥ەوە تا ۲٠۱۹، مووچەی شەهیدان و ئەنفال و زیندانییانی سیاسی و قوربانیانی دەستی ڕژێمی پێشووی عێراقە، لەسەر بودجەی سیادیی عێراق بوە، بەپێی یاسای بودجە، کەچی عێراق یەک دیناری لەو پارەیە بە کوردستان نەداوە، کوردستان خۆی لە بەشە بودجەی ساڵانەی خۆی مووچەکانیانی دابین كردووە.

سەبارەت بە پارەی گەنمی جوتیاران، ئەوە حکومەتی هەرێمی کوردستان نییە غەدری لە جوتیارانی هەرێمی کوردستان کردوە، بەڵكوو عێراقە لە ساڵی ۲٠۱٤ەوە گەنمی جوتیارانی هەرێمی بردوە و پارەکەیان نادات، ئیستاش جوتیارەکان هاواریان بۆی بردوە و داوای حەقی خۆیان دەكەن.

گەر ئەو هەموو غەدرەی بەغدا لە هەرێمی کوردستان و کەسوکاری ئەنفال و کیمیاباران و فەرمانبەران و جوتیارانی کردوە، بە ماچێکی کازمی و گوی گرتن لە هەندێك جوتیاری کورد سافی بوو، وەک هەندێک روژنامەنوس و خویندەواری کورد وێنای دەکەن و دژی سەرکردەکانی کورد دەنوسن، بە ڕاستی میللەتێکی مایەی بەزەیین.

ئەوەی دەستی دایکە شەهید و دایکی ئەنفالکراوی گەرمیانی ماچ کرد و لەگەڵ ئازارەکانیان دەگریا و بەردەوام فشاری لە حکومەت دەکرد خزمەتی زیاتریان بکات، سەرۆک بارزانی بوە و هەمیشە گوتویەتی لە ژیانم سەرم بۆ هیچ کەسێك دانەنواندوە، بەڵام بە شانازیەوە بۆ دایکە شەهیدێک سەرم دەچەمێنم و دەستی ماچ دەکەم، لە ڕاگەیاندنی جیهانیش گوتویەتی، مەسەلی ئەعلای من  دایکە شەهیدێکە نەك سەرکردەیەکی بەناوبانگی جیهانی.

گەر مەسەلە خزمەتی فعلیە، ئەوە نێچیرڤان بارزانی بوو لە پارەی شرینیی نەوت نەک بودجەی گشتی و سیادیی عێراق، هەموو کەسوکاری ئەنفالکراوانی گەرمیانی کردە خاوەنی خانووی خۆیان لە کاتیکدا بەپێی یاسا دەبوو عێراق بیکردبا و نەیکرد.

گەر چونە ناو ئاوارەکان و گوێگرتنە لە ئازارەکانیان، مەسرور بارزانی زۆر دەمێکە چوەتە ناویان و زور زۆر لە مندالەکانیشی ماچکردن و بە سعات زیاتر لە خیوەتەکانیان مایەوە و گوێی لێگرتن و خزمەتیکردن، نەک تەنها بۆ شۆی ئیعلامی، کازمی چوە هەمان کامپ و گوتەبیژەکەشی گوتی ئەم کامپە لە لایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە خزمەتی گەورە کراون.

زۆر سەرکردەی عێراقی و لە زۆر سەردەمی جیاوازدا ئەم شۆیە ئیعلامیانەیان کردوە و دواتر کوردستانیان توشی کارەسات کردوە.

ئەوەی ئێستا لە کوردستان هەیە و ناوی حکومەت و دەسەڵاتی كوردستانییە، رەمزی ئیرادە و کەرامەتی کوردایەتیە و ئەوەی کراوە بۆ کوردستان، دەسەڵاتی کوردی کردویەتی و ئەوەشی نەیهێشتوە کوردستانیش وەک باقی شارەکانیتری عێراق وێرانە و بێ ئەمن و ئاسایش بێت، حکومەتی کوردستان و پێشمەرگە و هێزە ئەمنیەکانیەتی.

ئەوانەشی بونەتە شایەری بێگانە و بە قەڵەم و زمانیان بێگانە لای میللەتی خۆیان خۆشەویست دەکەن، گەر مەردن و بۆ پارە و مەسڵەحەت نانوسن و قسە ناكەن، با بچن بەراوردی بودجە و نەوت و پارە و سەروەت و سامانی عێراق و کوردستان بکەن و بەراوردی خزمەت و پێشکەوتنەکانی عێراق و کوردستانیش بکەن.

ئەوانەشی زۆر حەزیان لە هەڵدانە بەشان و باڵی حوكمڕانی عێراق، بابێن بەراوردێك بکەن لە نێوان (عەلاوی، جەعفەری، مالیکی، عەبادی و کازمی)، لەگەڵ (نێچیرڤان بارزانی و مەسرور بارزانی). ئەوان بە ۸۳ ملیار دۆلاری ساڵانە و ۹٦ گەن زێڕی یەدەگی بانکی و ۹٠٪ی بودجەی زەبەلاحی عێراق و رۆژانەی شەش ملیۆن بەرمیل نەوت و ئەمانیش بە ۱٠٪ بودجە بۆ ۱٠ ساڵ و ٤٥٠ هەزار بەرمیل نەوت، بزانین کێ سەرکەوتوو و کێ شکستخواردوە.

 

بەهمەن كاك عەبدوڵا

پەرلەمانتاری کوردستان