چین چگونه امنیت غذایی یک میلیارد و ٥٠٠ میلیون نفر را تامین می‌کند
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

أخبار مقاله‌ گزارش گفتگو اقتصادی چند رسانه‌ای سبك زندگی فرهنگ و هنر
x

چین چگونه امنیت غذایی یک میلیارد و ٥٠٠ میلیون نفر را تامین می‌کند

چین به عنوان ابرقدرت اقتصادی جهان، توانسته طی سال‌های اخیر مسیر سیاسی-اقتصادی جهان را به نفع خود تغییر دهد اما این کشور برای تداوم سلطه خود با تنش‌ها و بحران‌های داخلی و خارجی جدی روبرو است. نشریه دیپلمات در جدیدترین مقاله خود در مورد چین و به قلم ژنیوڤ دانلون، به مساله امنیت غذایی این کشور پرداخته که کشورهای رقیب می‌توانند از آن به عنوان پاشنه آشیل چین بهره ببرند. در پی متن ترجمه اختصاصی این مقاله می‌آید.

در چند دهه گذشته، حفاظت از امنیت غذایی یک اولویت حیاتی برای دولت مرکزی چین بوده است. پکن به دنبال تقویت تمرکز خود بر امنیت غذایی از طریق افزایش تولیدات کشاورزی و تنوع بخشیدن به واردات بوده است و اظهارات اخیر شی جین پینگ, رئیس جمهور این کشور، حاکی از ادامه نگرانی دولتمردان چینی در مورد امنیت غذایی کشورشان است.

در آخرین جلسه دفتر سیاسی حزب کمونیست خلق چین، رئیس جمهور بر چالش‌ها و خطراتی که چین را تهدید می‌کند تاکید کرد. وی همچنین به لزوم ایجاد ثبات در بخش کشاورزی و حفظ امنیت غذایی کشور اشاره نمود و خواستار اقدامات فوری و موثر برای تضمین تولید و عرضه محصولات کشاورزی پایدار و رشد پایدار در صنعت و مناطق روستایی شد. او تاکید کرد: "غذای مردم چین باید توسط چینی‌ها تهیه شود و کنترل آن در دستان آنها باشد".

در واقع حفاظت از امنیت غذایی یکی از اهداف کلیدی دولت چین است چرا که برای تضمین ثبات اجتماعی مورد نیاز است و با امنیت ملی چین مرتبط شده است. از سوی دیگر فشار بیشتری برای تضمین تامین کالاهای اولیه وجود دارد. در ماه های اخیر، قیمت سبزیجات در چین به شدت افزایش یافته است. به عنوان مثال، هزینه سبزیجات تازه در نوامبر ٢٠٢١ نسبت به مدت مشابه سال قبل ٣٠.٦ درصد افزایش یافت، در حالی که قیمت تخم مرغ و ماهی آب شیرین به ترتیب ٢٠.١ درصد و ١٨ درصد در میان افزایش جهانی افزایش یافت.

البته باید یادآور شد که "امنیت غذایی"  به معنای واقعی کلمه به عنوان "امنیت غلات" در چین ترجمه می شود. با خودکفایی غلات به عنوان هدف اصلی استراتژی امنیت غذایی چین، چین تلاش‌های سیاسی و مالی عظیمی را در کنار تغییرات مکانی-زمانی در الگوهای تولید غلات خود انجام داده است و این تلاش ها تا حدودی نتیجه داده است. به عنوان مثال، بین سال‌های ٢٠٠٣ تا ٢٠١٣، تولید غلات داخلی چین از ٤٣٠ میلیون تن به بیش از ٦٠٠ میلیون تن افزایش یافت.

مقامات مرکزی چین برای تشویق تولید داخلی غلات، سیاست‌ها و برنامه‌های مختلفی را ارائه کرده‌اند. در ژانویه ٢٠٢١، کنگره ملی خلق پیش نویس قانون جدید امنیت غلات را آغاز کرد. به دنبال آن، امنیت غلات نیز در پیش نویس چهاردهمین برنامه پنج ساله (٢٠٢١-٢٠٢٥) دولت مرکزی چین قرار گرفت با این هدف که چین بتواند به تولید غلات سالانه بیش از٦٥٠ میلیون تن دست یابد. دو حوزه کلیدی امنیت غلات در چین، سویا و ذرت هستند.

سویا

دانه سویا معمولاً در غذای حیوانات، غذای انسان و محصولات صنعتی استفاده می شود، با این حال بیشتر مصرف سویا در چین مربوط به خوراک حیوانات مانند خوراک خوک است. در همین حال، روغن سویا روغن خوراکی اولیه در چین است و حدود ٤٠ درصد از کل روغن مصرفی در این کشور را تشکیل می دهد. اگرچه چین چهارمین تولیدکننده بزرگ سویا در جهان با تولید فعلی ١٦.٤ میلیون تن است با این حال چین همچنین بزرگترین واردکننده سویا در جهان می‌باشد. آمارهای وزارت کشاورزی نشان می دهد که بیش از ٨٠ درصد مصرف داخلی چین متکی به واردات است. بنابر داده‌های اداره گمرک بیشترین واردات سویا از ایالات متحده، برزیل و آرژانتین می‌باشد که ١٣.٣ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.

اگر به یاد داشته باشیم در تنش‌های میان آمریکا و چین، دولت ترامپ از حربه سویا علیه چین بهره برد و ضربات سهمگینی به این کشور وارد کرد. چین احتمالاً با افزایش تولید داخلی به منظور تشویق خودکفایی، وابستگی خود به واردات سویا را کاهش می دهد.

ذرت

اگرچه چین از نظر مساحت بزرگترین تولیدکننده ذرت در جهان است، اما کل تولید آن کمتر از نیاز آن است. در سال ٢٠٢١، چین مجبور شد ٢٨.٣٥ میلیون تن ذرت وارد کند که ١٥٢ درصد بیشتر از رکورد قبلی در سال ٢٠٢٠ بود. برپایه داده‌های ثبت شده بیشترین واردات ذرت از ایالات متحده، آرژانتین، برزیل و اوکراین بود.

پیشتر ایالات متحده بزرگترین تامین کننده ذرت چین بود و در سال ٢٠١١ تا ٢٠١٢ حدود ٥.١ میلیون تن ذرت به چین فروخت که تقریباً ١٠٠ درصد کل واردات ذرت چین را تشکیل می داد. با این حال، در سال ٢٠١٩، اوکراین به بزرگترین تامین کننده ذرت چین تبدیل شد و بیش از ٨٠ درصد از واردات ذرت چین را تشکیل می‌داد.

این جابجایی زمانی روی داد که ترامپ توانسته بود در جنگ تجاری چین را به زانو درآورد به همین خاطر پکن به دنبال جایگزینی مطئن برای واردات ذرت بود. واردات محصولات کشاورزی از اوکراین برای چین اهمیت فزاینده ای پیدا کرده است. به عنوان مثال، آمارهای اخیر نشان می دهد که اوکراین در ماه گذشته در مجموع ٣.٥ میلیون تن ذرت صادر کرده است که چین ٢٩ درصد از این میزان را به خود اختصاص داده است. بنابراین احتمال درگیری روسیه و اوکراین پیامدهایی برای امنیت غذایی چین خواهد داشت. بیشتر حاصلخیزترین زمین های کشاورزی اوکراین در نواحی شرقی آن قرار دارد که در تیررس روسیه قرار دارد. در صورت تهاجم روسیه، جریان کالا از اوکراین احتمالاً تحت تأثیر قرار خواهد گرفت.

محصولات اصلاح شده ژنتیکی و امنیت غذایی

عامل دیگری که باید در نظر گرفت محصولات اصلاح شده ژنتیکی و بویژه سویا و ذرت اصلاح شده است. اگرچه چین اولین کشوری بود که محصولات اصلاح شده را به صورت تجاری کشت کرد اما این اقدام با موفقیت چشم گیری روبرو نشد چونکه با مخالفت عمومی روبرو گردید. با این وجود، سیاست گذاران ارشد کشور خواستار پیشرفت در اصلاح بیوتکنولوژی یا محصولات اصلاح شده ژنتیکی هستند که از آن به عنوان اهرمی مهم برای حفظ امنیت غذایی یاد می‌کنند

اقدامات اخیر دولت چین حاکی از آن است که چین در حال وضع مقررات جدیدی برای اجازه کاشت بذرهای اصلاح شده برای تقویت بنیه تولیدات داخلی این محصولات است. این امر می‌تواند به صادرات و واردات میلیون‌ها تن سویا و ذرت به عنوان خوراک صنایع دامی کمک کند و نتیجتا بر عرضه و قیمت بازار جهانی نیز تأثیر بگذارد.

البته نباید فراموش کرد که برنامه‌های بلند پروازانه پکن برای خودکفایی در تولیدات غذایی با مشکلات جدی نیز روبرو می‌باشد. به عنوان مثال، چه مقدار آب و انرژی برای کشاورزان چینی برای دستیابی به این اهداف مورد نیاز است؟ با اینکه رئیس‌جمهور "شی" وعده داده بود که کشورش تا سال ٢٠٣٠ به اوج کاهش انتشار کربن خواهد رسید و قبل از سال ٢٠٦٠ نیز به نقطه صفر انتشار کربن دست خواهد یافت، این امر چگونه می‌تواند روی بلندپروازی‌های چین برای افزایش تولیدات داخلی سویا و ذرت تأثیر بگذارد، در حالی که همزمان تلاش می‌کند تا تقاضای غذایی چین را برآورده کند و سیستم‌های کشاورزی این کشور را تضمین کند. آیا این ترح‌ها از نظر زیست محیطی کارآمد هستند؟