حسن دانشفر: آزادی کوردھا در جنوب کوردستان تاثیر شگرفی بر روند چاپ و نشر کتاب در سراسر کوردستان داشتە است
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

اخبار مقاله گزارش گفتگو اقتصادی چند رسانه‌ای سبك زندگی فرهنگ و هنر
×

حسن دانشفر: آزادی کوردھا در جنوب کوردستان تاثیر شگرفی بر روند چاپ و نشر کتاب در سراسر کوردستان داشتە است

 گفتگو: شهرام میرزایی

  از زمان تحمیل دولت-ملت رضاخانی بر ملیت‌‌های محصور در ایران، ایرانی‌‌ها همیشه سعی داشته‌اند تا ملت‌های تحت سلطه خود را بدور از فرهنگ مکتوب جلوه دهند و در این راستا از هیچگونه تحریف تاریخی نیز ابایی نداشته‌اند. افسانه‌ی نبود هیچ کتیبه‌ای از دوران امپراطوری کوردها -امپراطوری ماد- یکی از این تحریف‌ها و جعلیاتی می‌باشد که قریب به یک قرن است تکرار می‌شود تا از این طریق بتوانند ذهن انسان کورد را برای انقیاد و آسمیلاسیون آماده کنند، اما در واقع تاریخ حقیقی خاورمیانه چیز دیگری می‌گوید. از سوی دیگر، از اولین اقدامات چاپ در چین قریب به ١٤٠٠ سال می‌گذرد و طی چند قرن اخیر اروپایی‌ها زیاد کوشیدند که با تحریف کتب تاریخی و درسی، ابداع دستگاه چاپ و رواج آنرا به گوتنبرگ و اجداد اروپائی‌شان نسبت دهند اما واقعیت را حتا اگر زیر خروارها خروار دروغ و تحریف پنهان کنند سرانجام روزی سر بیرون خواهد آورد و جهان را روشن می‌کند. ما امروزه به خوبی می‌دانیم که مارکوپولو فنون و دانش صنعت چاپ را در سفری که به چین داشت با خود دزدید و به اروپا برد تا بعدها ابداع دستگاه چاپ را بنام گوتنبرگ آلمانی ثبت کنند. البته صنعت چاپ توانست اروپا را به آنچیزی بدل کند که ما امروز به آن افتخار می‌کنیم و جزئی از دستاورد بشری است. چاپ و صنعت چاپ از چنان اهمیتی برای ملت‌ها برخوردار است که همیشه مورد توجه خاص و عام جامعه بوده و می‌باشد.

در همین رابطه و برای بررسی وضعیت چاپ در کوردستان چه در گذشته و چه در حال، با حسن دانشفر، مدیر انتشارات "روژهلات"، بحث و گفتگوی مفصلی داشتیم که متن کامل آن در پی می‌آید.

 باس‌نیوز: آیا بهتر نیست برای آشنایی بیشتر مخاطبانمان با جریان تاریخی چاپ کتاب در کوردستان، نیم نگاه کوتاهی به تاریخ پرفراز و نشیب آن در دوران معاصر کوردستان داشته باشیم؟

حسن دانشفر: متاسفانە صنعت چاپ درکوردستان قدمت تاریخی چندانی ندارد. درسال ١٩١٥ میلادی مرحوم حسین حوزنی مکریانی، در شھر حلب واقع درغرب کوردستان، چاپخانەای سادە تاسیس نمود و بەچاپ کتاب‌ھای ادبی وتاریخی پرداخت. بعد از دە سال یعنی درسال ١٩٢٥ ھمان چاپخانە را بە شھر رواندز درجنوب کوردستان انتقال داد و نامش را "زاری کرمانجی" گذاشت. وی تا سال ١٩٤٣ میلادی کە از رواندز بە بغداد تبعید شد بە کار خود ادامە داد. بعد از چندین سال برادرش، مرحوم "گیو مکریانی" درشھر هولیر، پایتخت کنونی اقلیم کوردستان، بە کار چاپ کتاب‌ھای ادبی و تاریخی پرداخت و در این راستا چندین بار تحت بازجویی و تعقیب حکومت عراق قرار گرفت. با نگاھی کوتاە بە  این تاریخ می‌توان دریافت کە صنعت چاپ درکوردستان بنا بە دلایل سیاسی و نبود آزادی، ھمیشە درفراز و نشیب بودە و بە ھمین دلیل در مقایسە با کشورھای ھمجوار پیشرفت چندانی نداشتە است.

 باس‌نیوز: وضعیت فعلی چاپ کتاب در کوردستان بویژه در شرق و جنوب کوردستان را چگونه می‌بینید؟

حسن دانشفر: بعد از قیام مردم آزادیخواە کوردستان درسال ١٩٩١ میلادی، وضعیت چاپ درجنوب کوردستان مانند سایر امور شکل دیگری بە خود گرفتە است. چندین چاپخانە بزرگ با دستگاه‌ھای پیشرفتە تاسیس گردیدە و کتاب‌ھای متعددی در زمینەھای مختلف چاپ و منتشرشدەاند. متاسفانە در شرق کوردستان بدلیل نبود آزادی بیان، وضعیت چاپ پیشرفت چندان قابل توجھی نداشتە است. گرفتن مجوزچاپ در شرق کوردستان کار آسانی نیست. بە ھمین دلیل چاپ و نشر کتب نیز سرد و راکد می‌باشد.

 باس‌نیوز:  بی‌‌شک رونق صنعت چاپ کتاب به میزان فرهنگ کتابخوانی یک ملت وابسته است، وضعیت کتابخوانی در کوردستان در چه سطحی است؟

حسن دانشفر: همانگونه که متفکرین اجتماعی به کرات اعلام کرده‌اند، "توسعه فرهنگي زيربنای اصلی توسعه هر كشوری می‌باشد" و صنعت چاپ نیز بعد از صنعت فولاد و نفت به عنوان سومین صنعت مادر در جهان معرفی شده است. این رتبه‌بندی نشان دهنده اوج اهمیت مساله نشر و صنعت چاپ در دنیای ماست. بی‌شک میزان گستردگی و رواج مطالعه‌ی روزانه‌ی شهروندان بر میزان خرید فرهنگی آن‌ها تاثیر مستقیمی دارد. همانگونه که مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهند افزایش مطالعه کتاب با افزایش مطالعه روزنامه و مجلات نیز ارتباط مستقیم دارد. یعنی هر چه جامعه‌ای کتابخوان بیشتری داشته باشد سطح مطالعات روزنامه و مجلات نیز بالاست. در اینصورت اتوماتیک‌وار صنعت چاپ در تمام ابعاد خود توسعه می‌یابد. اما باید گفت اگر چە فرھنگ کتابخوانی بە نوبەی خود بر رونق و پیشرفت صنعت چاپ تاثیرگذار است، اما امروزە گسترش فرھنگ تبلیغاتی در امور بازرگانی و سیاسی نیز تاثیر فراوانی بر این امر دارند. با وجود بحران‌ھای اقتصادی و سیاسی کە درحال حاضر بوضوح در منطقە مشاھدە می‌شوند، وضعیت کتابخوانی در کوردستان تا اندازەای مناسب بە نظر می‌رسد. نیم نگاهی به آمارها نشان می‌دهند که کتاب‌ھای ادبی، تاریخی و دینی بیشترین خوانندە را دارند.

 باس‌نیوز: آزادی کوردها از یوغ حکومت مرکزی بغداد و روی کار آمدن حکومتی کوردی در جنوب کوردستان چه تاثیری بر روند تاریخی نشر کتاب در سراسر کوردستان داشت؟

حسن دانشفر: بدون شک آزادی کوردھا درجنوب کوردستان تاثیر بسیار زیادی بر روند تاریخی چاپ و نشرکتاب درسراسر کوردستان داشتە است. وجود یک حکومت کوردی در بخشی از کوردستان بزرگ و آزادی اندیشه و بیان در جنوب کوردستان و نیز آزادی چاپ و نشر هرگونه کتاب به زبان کوردی چنان شوقی در میان قشر فرهیخته و نویسنده‌ی کورد ایجاد کرد که در مدت قلیلی تاثیر شگرفی بر میزان چاپ کتاب کوردی گذاشت. در واقع آزادی جنوب کوردستان و اداره آن بدست سیاسیون کورد موجب شد تا فضای سانسور شده در بخش‌های دیگر کوردستان از جمله شرق کوردستان، دچار تزلزلی بزرگ شود بیشتر کتاب‌ھایی کە در بخش‌ھای دیگر کوردستان بدلیل نبودن آزادی بیان، چاپ و نشرشان با مشکل روبرو می‌شد، درجنوب کوردستان چاپ ومنتشر می‌شوند.

 باس‌نیوز: چرا باید حکومت اقلیم کوردستان بیش از گذشته بر امر توسعه و گسترش چاپ کتاب اهتمام ورزد؟ این امر از نظر ملی و فرهنگی برای ما کوردها چه دستاوردهایی خواهد داشت؟

حسن دانشفر: یکی ازوظایف عمدە ھرحکومتی ارتقای سطح فرھنگی شهروندانش می‌باشد چرا که تعالی یک ملت پیش از هر چیزی به تعالی فرهنگی آن، در تمام ابعاد بستگی دارد. در واقع توسعه فرهنگی، زیربنای توسعه هر کشوری در زمینه‌های دیگر است. در توسعه فرهنگی نیز کتاب و کتابخوانی امر اصلی و حیاتی محسوب می‌شود، این امر نیز ازطریق توسعە صنعت چاپ و گسترش فرھنگ کتابخوانی امکان پذیراست. پس می‌توان با این مقدمه به اهمیت نقش حکومت و دولت‌ها در حمایت از صنعت چاپ پی برد، البته برای ما ملت کورد این قضیه بسیار حیاتی و از اولویت‌های اول ما باید باشد. جامعە باز و پیشرفتە بە داشتن نسلی آگاە نیازمند است، لذا حکومت اقلیم کوردستان نیز باید در این زمینە اقدامات لازم را بنماید

 باس‌نیوز:  گسترش دنیای مجازی و به تبع آن رواج انتشار کتاب‌های الکترونیکی چه تاثیری بر دنیای چاپ کلاسیک داشته است؟

حسن دانشفر: تاثیر گسترش دنیای مجازی و رواج کتاب‌ھای الکترونی را برچاپ کلاسیکی کتب نمی‌توان نادیدە گرفت. شاید در آیندەی دور، دسترسی بە کتاب‌ھای الکترونی تاثیر بیشتری برچاپ کتاب داشتە باشند. اما واقعیت این است که ھیچگاە کتاب الکترونی نمی‌تواند ھمان لذتی را بە خوانندەاش ببخشد کە کتاب چاپ شدە می‌بخشد. بی‌شک نشر مجازی بر بازار صنعت چاپ کلاسیک تاثیر قابل ملاحظه‌ای گذاشته اما همچنان ما شاهد آن هستیم که بزرگترین دانشگاه‌های جهان کتاب‌های تحصیلی خود را بصورت کلاسیک چاپ می‌کنند در حالی که بطور کامل این امکان را دارند که به نشر الکترونی پناه ببرند اما آنچکه مانع از این امر می‌شود روح مطالعه کتاب است که تنها با لمس کردن کاغد می‌توان آنرا بدست آورد.

 باس‌نیوز: شما آینده‌ی نشر کتاب را با وجود گسترش روز افزون نشر الکترونیکی چگونه تحلیل می‌کنید؟

حسن دانشفر: در حالی که همزبانان ما در بخش‌های دیگر کوردستان تحت حاکمیت حکومت‌های مستبدی هستند که با چاپ و نشر هرگونه اندیشه و فکری خلاف عقایدشان، دشمنی می‌کنند و سیستم سانسور پیچیده‌ای را بر چاپ کتاب تحمیل کرده‌اند، دنیای مجازی و نشر الکترونی مجرای تنفسی نو و مهم برای دگراندیشان و آزادیخواهان کورد ایجاد کرده است. یکی ازبھترین مزایای نشرالکترونی این است کە دست سانسور حکومت‌ھای مستبد و دیکتاتور بە آسانی نمی‌توانند بە آن‌ھا برسد. ھموطنان عزیز ما چە در شرق و یا شمال کوردستان کە متاسفانە از ابتدائی‌ترین حقوق فرھنگی وسیاسی خود محروم شده‌اند، می‌توانند درتبادل آرا، خبررسانی و... بیشترین سود را ازنشر الکترونی ببرند.