یک سرمایدار کورد در آمریکا کوردستان کوچک برپا کردە است
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

اخبار مقاله گزارش گفتگو اقتصادی چند رسانه‌ای سبك زندگی فرهنگ و هنر
×

یک سرمایدار کورد در آمریکا کوردستان کوچک برپا کردە است

مصاحبە کنندە: روکن تورهان

ترجمە از ترکی بە کوردی: کارزان گلی

ترجمە از کوردی بە فارسی: سامال احمدی

یک سرمایەدار کورد اهل شمال کوردستان در ایالات متحدە آمریکا کوردستان کوچک برپا کردە و مراجعە کنندگان را با فرهنگ، زبان و تاریخ کوردستان آشنا می‌کند.

محمد صادق تورون در جزیرە ''ناپا'' در آمریکا، با سرمایە شخصی خود یک کوردستان کوچک برپا کردە است. او پس از بە پایان رساندن تحصیلات ابتدایی در روستای ''ساری توسون'' حومە شهر ''بینگل'' در شمال کوردستان بە دلیل نداشتن شناسنامە قادر بە ادامە تحصیل نبودە، لذا بە استانبول رفتە و در آنجا بە بازرگانی پرداختە است.

او بە خاطر ناگواری وضعیت کورد در ترکیە و بەویژە در استانبول مجبور بە ترک این شهر و مهاجرت بە آمریکا شدە و در آنجا کار بازرگانی خود را ادامە دادە است.

آژانس خبری ''باس‌نیوز'' مصاحبەای با محمد صادق تورون انجام دادە است، او می‌گوید، دوست داشتە کە محل تولد و رشد خود را بە هر کسی در جهان کە با آن آشنایی ندارد معرفی کند.

او در جزیرە ''ناپا'' زمینی با مساحتی وسیع بە کار کشاورزی و باغداری اختصاص دادە و در باغ خود همە میوەها، خوراکی‌ها و نوشیدنی‌های ویژە کوردستان را تولید و عرضە می‌کند، و می‌گوید: ''هر کسی کە بە اینجا بیاید و در مورد کورد و فرهنگ کوردی پرسشی داشتە باشد و بپرسد کە چرا کوردها دارای کشور و دولت خود نیستند؟ بە آنان پاسخ خواهم داد و می‌خواهم در اینجا پاسخ مشروح پرسش خود را دریافت کنند. در این باغ یک میخانە زیبا با شراب انگور و محصولات دیگری کە در کوردستان از انگور گرفتە خواهند شد، راه‌اندازی کردە و در واقع یک کوردستان کوچک برپا کردەام.''

''باس‌نیوز'': سال‌های ١٨٨٠ تا ١٩١٠ در بینگل و در منطقە ''کیغی'' حدود ٢٠٠ هزار تن از شهروندان این منطقە مجبور بە مهاجرت بە سوی آمریکا شدند، آیا هیچ هدفی در پشت این مهاجرت وجود داشت؟ و آیا تو دربارە این مهاجرت اطلاعی دارید؟

محمد صادق تورون: اهالی کیغی ١٠٠ سال پیش بەسوی آمریکا مهاجرت کردند و من این داستان را از سرگذشت اجداد خود شنیدەام و می‌دانم کە اولین کسی کە از خانوادە ما بە آمریکا مهاجرت کردە برادر بزرگ جدم بە نام عباس تورون بودە است. او وقتی کە در آمریکا وضعیت شغلی خوبی پیدا می‌کند برادران دیگرش را هم بە این کشور آوردە است.

سال ١٩٣٨ عموی‌ام، عباس تورون، از آمریکا بە سرزمین خود باز می‌گردد، مردم روستای‌امان از او می‌خواهند بە آمریکا برنگردد و بە او پیشنهاد می‌کنند کە ''کدخدا''ی روستا شود و او نیز قبول می‌کند. عموی‌های دیگرم از آمریکا هر ماه برای ما و پدر بزرگ‌ام پول می‌فرستادند. در آن زمان ١٠ تا ١٥ دلار می‌فرستادند کە برای زندگی ما کافی بود.

یکی از برادران پدربزرگم در سال ١٩٦١ بە سرزمین مادری خود بازگشتە بود و از سوی مردم روستای‌امان بە گرمی مورد استقبال قرار گرفتە بود، او نیز سوقاتی‌های باارزشی مانند ''پول و طلا'' برای آنان آوردە بود، و آنچە جای تعجب بودە این کە با خود یک رادیو آوردە بود کە این رادیو بە منبع آگاهی ما تبدیل شد.

در آن زمان از رادیو ''ایروان'' اخباری در مورد مبارزات ملا مصطفی بارزانی پخش می‌شد و برای اولین بار از این رادیو ترانە کوردی را شنیدیم. فکر می‌کنم در روستای خود برای اولین بار از طریق این رادیو با مبارزات کورد آشنا شدیم. هر وقت از آمدن سربازان حکوت خبری می‌رسید ما این رادیو را پنهان می‌کردیم و هیچ کسی در روستای ما بە افراد خارج از روستا نمی‌گفت کە این رادیو در این روستا وجود دارد.

''باس‌نیوز'': در بینگل و کیغی افراد سرمایەدار زیادی پیدا شدەاند، دلیل این امر چیست؟

محمد صادق تورون: این موضوع تحلیل‌های زیادی می‌طلبد، ولی من آن را بە اجتماعی بودن مردم منطقە ربط می‌دهم. مردم منطقە ما انسان‌هایی بسیار سادە و دلسوز هستند، مردم ما در ازدواج هم تا جایی کە برای‌اشان ممکن شود، سعی می‌کنند با مردم خارج از روستای خود ازدواج کنند تا از این طریق با مردمان دیگری رابطە برقرار نمایند.

در کیغی، همە اقشار جامعە کورد وجود دارد، از جملە علوی‌ها، سنی‌ها و پیروان همە مذاهب رایج در کوردستان، و حتی گویشوران لهجەهای مختلف زبان کوردی؛ مانند کرمانجی و زازاکی، با وجود اختلافات فرهنگی و اجتماعی در این منطقە با هم زندگی می‌کنند. در مناطق دیگر علوی‌ها اجازە نمی‌دادند دختران‌اشان با افراد سنی مذهب ازدواج کنند و سنی‌ها هم دختر خود را بە علوی‌های نمی‌دادند، ولی در منطقە ما این گونە نبود و هیچ تفاوتی از این لحاظ وجود نداشت.

''باس‌نیوز'': وقتی کە محل تولد خود را ترک کردی و بە استانبول رفتی، با مشکلات زیادی روبەرو شدید و کارهای متفاوتی هم انجام دادەاید، در مورد مشکلات آن زمان برای‌مان صحبت کنید.

محمد صادق تورون: بە نظر من مفهوم ''دلسوزی'' بدون هیچ شرطی ''کلید دوست داشتن'' است و درب دوستی را باز می‌کند. فلسفە زندگی من قائل نشدن تفاوت میان انسان‌هاست. همە انسان‌ها را بدون تفاوت و بدون هیچ شرطی دوست داشتەام و کسانی کە در اطراف من بودەاند بە هیچ وجە برای من تفاوتی نداشتەاند، و این رمز موفقیت من است. در کار نیز برای هیچ کسی تفاوت قائل نشدەام و با همە همکاران رفاقت خوبی داشتەام و این موضوع برای من بسیار سودمند بودە است. کسانی کە تندرو و نژادپرست بودەاند، من بە آنان اهتمام ندادەام، بەویژە کسانی کە بە خاطر کورد بودنم با من رفتار بدی داشتند و از دیدگاه مذهبی و ملیتی بە جهان نگریستەاند.

''باس‌نیوز'': گفتە می‌شود کە پیش زکی موران، آوازخوان مشهور ترک، کار کردەاید؟

محمد صادق تورون: پیش زکی موران کار را شروع کردم، من پیش او کار نورپردازی صحنە نمایش انجام می‌دادم و برای من جای افتخار بود کە با هنرمند بزرگی مانند زکی موران کار می‌کنم. او بود کە برای من امکانات تحصیل فراهم کرد و هزینە تحصیلاتم را هم پرداخت نمود.

برخی از نژادپرست‌ها بە زکی موران می‌گفتند کە این کورد است و خطرناک است، این سخنان بر زکی موران تأثیر داشت، من آن را احساس می‌کردم، ولی من همیشە خود را مثل یک انسان صلح‌طلب نشان دادەام.

''باس‌نیوز'': شروع بە کار و موفقیت تو در آمریکا چگونە بود؟ این همە رنج و مشکلات را پشت سر گذاشتید، در آمریکا چگونە بە موفقیت دست پیدا کردید؟ آیا در آمریکا نیز با مشکلاتی روبەرو شدید؟

محمد صادق تورون: موفقیت من در آمریکا بە انگیزە من در دوران کودکی‌ام مربوط است. من در دوران کودکی همیشە آرزو می‌کردم کە در کشوری زیبا و خوب بە تحصیل بپردازم، و بەعنوان یک کورد همیشە بر این عقیدە بودەام کە باید خود را بە یک انسان متمدن و قدرتمند تبدیل کنیم. من ابتدا بە اروپا رفتم، ولی متوجە شدم کە در آنجا نمی‌توانم فرزندانم را بە مدارس خوبی بفرستم، لذا آمریکا را انتخاب کردم و در آمریکا دو تن از فرزندانم توانستند در رشتە ''بیولوژیک'' تحصیلات عالی طی کنند و یکی دیگر از فرزندانم در رشتە روان‌شناسی فارغ‌التحصیل شدە است، لذا از این لحاظ بسیار راضی هستم کە فرزندانم تحصیلات عالی دارند.

آنچە کە در آمریکا فهمیدم این بود کە تا کنون در این کشور ٤٥ رئیس جمهوری انتخاب شدەاند کە پدر و مادر ٢٨ تن از آنان از دو کشور متفاوت بودەاند، یعنی یکی از والدین آنان آمریکایی و دیگری از کشور دیگری بودە است، و من آمریکا را بە عنوان مکانی در نظر گرفتم کە می‌توانم در آنجا کار کنم.

''باس‌نیوز'': پروژەای کە در آمریکا آن را برپا کردەاید، در خارج از آمریکا، در ترکیە و کوردستان مورد توجە بودە، این پروژە چگونە بە این وسعت رسید و روی چە چیزی تمرکز کردەاید؟

محمد صادق تورون: یکی از اهداف پروژەام این است کە محل تولد و رشد خود را بە انسان‌های دیگری معرفی کنم، و برای کسانی کە با سرزمین من آشنایی ندارند در مورد سرزمین خود صحبت کنم. این موضوع اصل اساسی پروژە من بود و خواستم هر کسی کە بە اینجا بیاید و بپرسد کوردستان کجاست، کورد کیست و چرا دولت خود را ندارند؟ پاسخ خود را دریافت کنند، و این گونە بود کە پروژە خود را توسعە دادم. در پروژە من یک روستا، یک شرابخانە و مکانی برای نوشیدن شراب و یک باغ وجود دارد. من این پروژە را بە شکل کوردستان کوچک برپا کردەام و همە چیزهایی کە در اینجا برای فروش عرضە می‌شوند، محصولات ویژە کوردستان هستند و هیچکدام از دیگر کشورها نیستند. افرادی کە بە اینجا می‌آیند از پروژە و محصولات ما ستایش می‌کنند.

من جزیرە ''ناپا'' را بە شکل کوردستان کوچک طراحی کردەام. افرادی کە بە اینجا می‌آیند با یک تابلو برخورد می‌کنند کە روی آن نوشتە شدە ''بە کوردستان کوچک خوش آمدید''. ٥٥ نوع محصول کشاورزی در اینجا تولید می‌کنیم و هر یک از این محصولات را با نام یکی از شهرهای کوردستان نام‌گذاری کردەام، برای مثال، باغ هولیر، باغ آمد و ...

در این باغ میوەهای انگور، توت، زیتون، انار و میوەهای دیگری وجود دارد و هر یک از افرادی کە بە قدم‌زنی در میان درختان علاقە داشتە باشند، می‌توانند بەصورت رایگان طعم میوەها را آزمایش کنند و از این طریق کوردستان را بە آنان معرفی می‌کنیم. می‌خواهم بگویم در این باغ ١٥٠ نوع درخت گردو وجود دارد، برای افرادی کە فراغت تابستانی خود را در اینجا بەسر می‌برند خانەهای کوچکی ساختەایم، و بەصورت رایگان با تقدیم گردو از آنان استقبال می‌کنیم.

ما هر سال جشنوارەای را بەعنوان ''جشنوارە توت کوردستان'' برگزار می‌کنیم و افراد زیادی در این جشنوارە شرکت می‌کنند.