بەبێ هەدەپە ئۆپۆزسیۆنی توركیا هەرگیز نایەتە دەسەڵاتەوە
كوردی عربي فارسى
Kurdî Türkçe English

هه‌واڵ وتــار ڕاپۆرت چاوپێكه‌وتن ئابووری مه‌ڵتیمیدیا لایف ستایل كولتور و هونه‌ر
×

بەبێ هەدەپە ئۆپۆزسیۆنی توركیا هەرگیز نایەتە دەسەڵاتەوە

لە توركیا باس لە دروستبوونی هاوپەیمانیی سێیەم دەكرێت، بەڵام لەو هاوپەیمانییەشدا هەدەپە دەخرێتە دەرەوەی بازنەوە، ئاكەپەش هەموو هەوڵێك دەدات تا هەدەپە لە هیچ هاوپەیمانییەتێكدا جێگەی نەبێتەوە.

لە توركیا دوو هاوپەیمانیی سیاسی هەیە، یەكەمیان هاوپەیمانیی (كۆماری) لە نێوان ئاكەپە و مەهەپە، كە ئێستا ئەو هاوپەیمانییە زۆرینەی پەرلەمانن. هاوپەیمانیی دووەمیش هاوپەیمانیی (میللەت) لە نێوان (جەهەپە و پارتی باش و پارتی سەعادەت)، كە ئێستا ئۆپۆزسیۆنی توركیان. هاوپەیمانی دووەم لە هەڵبژاردنی شارەوانییەكانی ٣١ی مارتدا توانیان قەڵای ئاكەپە كە ئیستانبۆڵە بگرنە دەست، هەروەها پایتەخت و ئەدەنا و ئەنتاڵیاشیان كەوتە ژێر دەست.

ئەوەی گرنگە باس بكرێت، ئەگەر هەدەپە كە لە دەرەوەی هەردوو هاوپەیمانی بوو، پشتگیری لە هاوپەیمانی (میللەت) نەكردایە، سەرۆكی شارەوانیی ئیستانبۆل و ئەنكەرا و ئەدەنا و ئەنتاڵیا نەدەكەوتە دەستی ئۆپۆزسیۆن، كەوایە هیچ هاوپەیمانییەتێك بەبێ بوونی هەدەپە سەركەوتن بەدەست ناهێنێت.

چەند زانیارییەك بڵاو بووەتەوە، كە پارتی (دەوا) بە سەرۆكایەتیی عەلی باباجان و پارتی (ئایندە) بە سەرۆكایەتیی ئەحمەد داودئۆغڵو دەچێتە ناو هاوپەیمانی (میللەت)، ئەگەر نەشچن هاوپەیمانیی سێیەم دروست دەكەن و پارتی باشیش دەچێتە ناو ئەو هاوپەیمانییەوە.

بە گوێرەی زۆربەی راپرسییەكانی توركیا، ئۆپۆزسیۆنی توركیا بەبێ هەدەپە ناتوانێت سەركەوتن بەسەر ئاكەپە و مەهەپە بەدەست بهێنێت، چونكە ئەوە هەدەپەیە وا دەكات ئۆپۆزسیۆن عەرشی پارتی دەسەڵات بلەزێنێت.

هەموو هەوڵێكی ئاكەپە و مەهەپە بۆ ئەوەیە، هەدەپە وەكوو تیرۆرست بناسێنن و لە میدیاكانیشەوە درێغیان نەكردووە، چونكە ئەگەر هەدەپە بەتەنیا بمێنێتەوە و كاندیدی خۆی بۆ سەرۆكایەتیی كۆمار هەبێت و نەیخەنە ناو هاوپەیمانییەوە، ئەوكات ئاكەپە دەتوانێت لە پەرلەمان ببێتەوە زۆرینە.

چۆن دەبێتە زۆرینە؟

ئەگەر پارتی ئایندە و پارتی باش و دەوا هاوپەیمانی دروست بكەن، تەنیا پارتی باش ئەگەری هەیە بتوانێت بەربەستی هەڵبژاردن بشكێنێت، ئەویش ئەگەرێكی لاوازە، چونكە دەزگا راپرسییەكان دەڵێت پارتی باش ٧٪ زیاتر ناهێنێت، بۆیە ئەگەر پارتی دەوا و ئایندە بەربەست نەشكێنن، ئەوكات دەنگەكانی پارتی دەوا و ئایندە بۆ ئاكەپە دەچێت، كە بە هەردوو پارت ٧ بۆ ٩٪ دەنگەكانی توركیان هەیە، كەوایە ئاكەپە دەبێتەوە زۆرینە.

بەڵام ئەگەر بێت و هەدەپە بخەنە ناو هاوپەیمانییەتەكەوە و جەهەپە بەتەنیا بچێتە ناو هەڵبژاردن، لێرەدا ئۆپۆزسیۆن گورزی خۆی لە ئاكەپە و مەهەپە دەدات، بەوەی جەهەپە كێشەی نییە ٢٥٪ دەنگەكانی مسۆگەرە. هەدەپەش یارمەتیدەرێكی باشی هاوپەیمانی سێیەم دەبێت بۆ ئەوەی فریای پارتی ئایندە و دەوا بكەوێت تا وەكو پارت بچنە پەرلەمانەوە، چونكە بە گوێرەی یاسای هەڵبژاردنی توركیا، هەر پارتێك بچێتە ناو هاوپەیمانییەوە، دەنگی هاوپەیمانییەتەكە حیساب دەكرێت بۆ شكاندنی بەربەستی هەڵبژاردن.

ئەمەش پێمان دەڵێت هەدەپە پارتێكی گرنگە و دەتوانێت هاوكێشەی سیاسی لە توركیا بگۆڕێت، ئەگەریش ئۆپۆزسیۆن مەبەستی بێت ئاكەپە و مەهەپە لاواز بكات، بەبێ هێزی هەدەپە هیچی پێ ناكرێت و ئەگەر هەدەپە نەخەنە ناو هاوپەیمانیی خۆیانەوە، موژدەی سەركەوتنی هەڵبژاردن لە ئێستاوە دەدەنە پارتی دەسەڵات، كە ئاكەپە و مەهەپەیە.