باڵەکان لەسەر دەستنیشانکردنی کەسی یەکەمی یەکێتی ڕێک نەکەوتوون

سێ سیناریۆ بە هەڵپەسێردراوی ماونەتەوە

21/01/2020 - 09:40 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت

 

بەپێی سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراوی نێو یەکێتی، هەوڵێک هەیە لەلایەن بنەماڵەی تاڵەبانی کە بەپێی پەیڕەوی یەکێتی، دەسەڵاتی ئەنجومەنی باڵای سیاسیی یەکێتی تەنیا راوێژکاری بێت، بەو هۆیەشەوە کۆسرەت رەسووڵ، سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای سیاسیی یەکێتی، لیژنەیەک بۆ دیاریکردنی دەسەڵاتەکانی ئەنجوومەنەکەی پێکدەهێنێت، تا ئێستاش بنەماڵەی تاڵەبانیش لەناوخۆیاندا بۆ دیاریکردنی کەسی یەکەمی یەکێتی نەگەیشتوونەتە رێککەوتن.

یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە کۆتاییەکانی ساڵی رابردوودا و دوای چەند جارێک لە دواخستن و گێرمە و کێشەی زۆر، دواجار کۆنگرەیەکی ئەنجام دا، بەڵام لەبری ئەوەی کۆنگرە کۆتایی بە کێشەکانی بهێنێت، بەپێی سەرچاوەگەلی زانیارییەکانی (باس)، ئەنجامەکانی کۆنگرە، دۆخی ناوخۆی یەکێتیی زیاتر ئاڵۆز کردووە و گرووپ و باڵی دیکەشی بۆ زیاد بووە.

هەر بەپێی زانیارییەکان، پێشتر یەکێتی تەنیا لە دوو باڵی سەرەکیی کۆسرەت رەسووڵ و بنەماڵەی تاڵەبانی پێکهاتبوو، بەڵام ئێستا بنەماڵەی تاڵەبانی لەناوخۆشیاندا ناکۆکیی توندیان لەسەر یەکلانەبوونەوەی کەسی یەکەمی یەکێتی بۆ دروست بووە و هەریەک لە باڤڵ تاڵەبانی و لاهوور جەنگی، خۆیان بە شیاوتر لەوی تر بۆ وەرگرتنی ئەو پۆستە دەزانن، ئەوەش وای کردووە بە شێوەی دوو گرووپی جیا و ناکۆک دەربکەون.

سەرچاوەیەکی نزیک لە ئەنجومەنی باڵای سیاسیی یەکێتییش بۆ (باس) ئاشکرای کرد، کۆسرەت رەسووڵ و ئەندامانی ئەنجومەنی باڵای یەکێتی، ترسیان هەیە لەوەی بنەماڵەی تاڵەبانی لەو لیژنەیەی، کە بۆ هەمواری پەیڕەو پێکیان هێناوە، دەسەڵاتەکانی ئەوان بە تەواوی لاواز بکات و وەکوو دەزگایەکی خانەنشینی (یەکێتی)یان لێ بێت، بە شێوەیەک دەسەڵاتی ئەو ئەنجوومەنە تەنیا راوێژکاری بێت و بڕیاری کۆتایی یەکێتی، لە دەسەڵاتی کەسی یەکەمی یەکێتی و دوو جێگرەکەیدا بێت.

سەرچاوەکە ئاشکراشی کرد، تاوەکوو ئێستا ئه‌وه‌ یه‌کلا نەبووەتە‌وه‌، کە کێ ده‌بێت بە‌ که‌سى یه‌که‌مى یه‌کێتى و ڕابه‌ڕایه‌تیى ئه‌و حزبه‌ ده‌کات، ئه‌گه‌رچى بڕیاریشه، کە‌ رۆژى 25ى ئه‌م مانگه‌ کۆبوونه‌وه‌یه‌کى دیکەی ئه‌نجوومه‌نى گشتیى سه‌رکردایه‌تیى یه‌کێتى ببه‌سترێت، به‌ڵام تا ئێستا ئه‌وه‌ دیار نییه‌، که ‌کۆبوونه‌وه‌که‌ له‌و ڕێکەوتەدا ده‌کرێت، یان دوا ده‌خرێت.

هەر به‌پێى ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌، ئه‌گه‌ر لیژنه‌ى هه‌موارکردنه‌وه‌ى په‌یڕه‌وى ناوخۆ کاره‌که‌یان ته‌واو بکه‌ن، ئه‌وا ڕۆژى 25ى مانگ کۆبوونه‌وه‌ى ئه‌نجوومه‌نى گشتیى سه‌رکردایه‌تیى یه‌کێتى ئەگەری زۆرە بکرێت، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ى ئه‌و لیژنه‌یه‌ ده‌بێ ده‌سه‌ڵاتى که‌سى یه‌که‌م دیارى بکات و ژماره‌ى جێگره‌کانى ده‌ستنیشان بکات، هەروەها ناویش له‌ پۆسته ‌باڵاکان بنێت، هه‌ر یه‌کێکیش له‌مانه‌ ده‌بێت به‌پێى ته‌وافوقى نێوان ئه‌و که‌سانه‌ دابنرێت، که‌ ده‌چنه‌ ئه‌و پۆستانه‌وه‌، لەبەرئەوە پێ ده‌چێت کاره‌کانى لیژنه‌ى هه‌موارکردنه‌وه‌ى په‌یڕه‌وى ناوخۆى یه‌کێتى دوا بکه‌وێت.

سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەش دا، جگه‌ له‌ ململانێى نێوان باڵى کۆسره‌ت ڕه‌سووڵ و مه‌کته‌بى سیاسیى پێشووی یەکێتی، ئێستا له‌ناو ماڵباتى تاڵەبانییشدا ململانێی توند هه‌یه‌ و سێ سیناریۆ بە هەڵپەسێردراوی ماونەتەوە.

یه‌که‌میان: ئەوەیە کە به‌رهه‌م ساڵح ببێته‌ که‌سى یه‌که‌م و یه‌ک جێگرى هه‌بێت و ئه‌و جێگره‌ش باڤڵ تاڵەبانى بێت، لاهوور جه‌نگییش به‌و پێیه‌ى زۆرترین ده‌نگى کۆنگره‌ى هێناوە،‌ ببێته‌ سه‌رۆکى ئه‌نجوومه‌نى گشتیى سه‌رکردایه‌تى، که‌ ئه‌م پۆسته‌ هاوتاى پۆستى جارانى سه‌رۆکى ده‌سته‌ى کارگێڕیى مه‌کته‌بى سیاسیى یەکێتی ده‌بێت، کە پێشتر لەلایەن مەلا بەختیارەوە بەڕێوە دەبرا، بەڵام کۆسره‌ت ره‌سووڵ و ئه‌ندامانى مه‌کته‌بى سیاسى، بەتایبەتی که‌رکووکییه‌کان، بەوە‌‌ قایل نین و ده‌یانه‌وێت شاڵاو کۆسره‌ت و ره‌فعه‌ت عه‌بدوڵاش جێگر بن. واتا سێ جێگر هه‌بێت.

دوومیان: به‌رهه‌م ساڵح ببێته‌ که‌سى یه‌که‌م و باڤڵ تاڵەبانی و لاهوور جەنگییش ببنه‌ جێگرانى، له‌م کاته‌شدا کۆسره‌ت ڕه‌سووڵ و که‌رکووکییه‌کان هه‌ر پێداگرن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى، شاڵاو کۆسره‌ت و ڕه‌فعه‌ت عه‌بدوڵا جێگر بن و چوار جێگر هه‌بن.

سێیەمیان: ئه‌گه‌ر به‌رهه‌م ساڵح که‌سى یه‌که‌م نه‌بێت، هه‌ریه‌که‌ له‌ باڤڵ تاڵەبانی و لاهوور جەنگی، پێداگرن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى خۆیان که‌سى یه‌که‌می یەکێتی بن، ئەمەش ناکۆکییەکانی توندتر کردووەتەوە.

بەپێی زانیارییەکانی ئەو سەرچاوەیە، ئەگەری زۆر لەو سێ سیناریۆیە ئەوەیە، کە بەرهەم ساڵح بە شێوەیەکی رووکەش بکرێت بە سەرۆکی یەکێتی و هەریەک لە باڤڵ تاڵەبانی و لاهوور جەنگی، ببن بە جێگرانی و دەسەڵاتی کۆتایی بڕیارەکانی یەکێتی لای خۆیان بێت، لەو حاڵەشدا ڕوونە کە نیگەرانیی باڵی کۆسرەت رەسووڵ و مەکتەبی سیاسیی پێشووی یەکێتیی لێ دەکەوێتەوە.

(باس)، زانیوشیەتی پێش کۆنگرەی چوارەمی یەکێتی، ڕێککەوتن لەنێوان باڵەکانی یەکێتی بۆ کەسی یەکەم کراوە و لەسەر ئەوە ڕێک کەوتوون کە چۆن سەرجەم پۆستەکان دابەش بکەن، بە پۆستی سەرۆکی یەکێتییشەوە، کە بڕیار بووە بدرێت بە بەرهەم ساڵح، بەڵام لاهوور جەنگی لەو ڕێککەوتنە پاشگەز بووەتەوە و ئێستا پێداگری دەکات کە خۆی کەسی یەکەمی یەکێتی بێت.

بەڵام، باڤڵ تاڵەبانی، دوای ئەوەی بۆی دەرکەوتووە، کە دەنگەکانی لاهوور جەنگی لەسەر بنەمای بەخشینەوەی پارە و بەڵێنی پۆست بووە، هەروەها زانیویەتی لاهوور جەنگی، چاوی لە پۆستەکەی مام جەلال بڕیوە، قبووڵی نییە ئەوان ببن بە کەسی یەکەمی یەکێتی و ئەویش پێداگریی کردووە لەوەی خۆی ئەو پۆستە وەردەگرێت، هەر ئەوەش هۆکاری یەکلانەبووەوەی دەستنیشانکردنی کەسی یەکەمی یەکێتی بووە، لە یەکەم کۆبوونەوەی سەرکردایەتیی یەکێتیدا.

بەپێی پەیڕەوی ئێستای یەكێتی، دەبوایە دوای هەڵبژاردنی ئەنجومەنی سەركردایەتیی گشتی، ئەنجوومەنەكە لە یەكەم كۆبوونەوەیدا سەرۆكی ئەنجوومەنەكە و جێگرەكانی هەڵبژێرێت، بەڵام یەکێتی لە کۆبوونەوەی هەفتەی رابردوودا، کە یەکەم کۆبوونەوەی سەرکردایەتیی یەکێتی بوو، بەهۆی ململانێی باڤڵ تاڵەبانی و لاهوور جەنگی، نەیتوانی پرسی کەسی یەکەمی یەکێتی و جێگرەکانی یەکلا بکاتەوە، تەنیا بڕیاری دا بە پێکهێنانی لیژنەیەک بۆ هەموارکردنەوەی پەیڕەوی ناوخۆ و پرسی دیاریکردنی کەسی یەکەمی یەکێتی بۆ دوو هەفتەی داهاتوو دواخست، ته‌واوی دامه‌زراوه‌ و ئۆرگانه‌كانیشی راسپارد کە له‌ كاری ئاسایی رۆژانه‌ی خۆیان بەردەوام بن، تا ئه‌و كاته‌ی په‌یكه‌ری تازه‌ی یه‌كێتی له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی سه‌ركردایه‌تیی گشتییه‌وه‌ رێك ده‌خرێته‌وه‌.

لەم بارەیەوە، ڕێبوار مه‌ولوود، ئه‌ندامى ئه‌نجوومه‌نى گشتیی سه‌ركردایه‌تیی یه‌كێتى بۆ‌ (باس)ى ڕاگه‌یاند: «ئێستا ئه‌نجوومه‌نى سه‌ركردایه‌تیى گشتی لیژنه‌یه‌كى بۆ دیاریكردنى پەیکەری یه‌كێتى پێك هێناوه‌، هه‌ر كاتێكیش هەیکەلی نوێى یه‌كێتى دیاری كرا، ده‌رگاى خۆپاڵاوتن بۆ پۆستەکانی یەکێتی ده‌كرێته‌وه‌، ئه‌وكاتیش‌ هه‌موو كه‌سێك ئازاده‌ خۆى بۆ پۆسته‌كانى یه‌كێتى كاندید بكات”.

بەڵام، حاجی مەسیفی، ئەندامی ئەنجومەنی سەرکردایەتیی یەکێتی، بۆ (باس) جەختی لەوە کردەوە، دەسەڵاتەکانی ئەنجومەنی باڵای سیاسیی یەکێتی، راوێژکاری نابێت و لە ماوەی دوو هەفتەی داهاتوودا هەمواری پەیڕەو تەواو دەبێت، گوتیشی: “ئەنجومەنی باڵای سیاسیی یەکێتی ناوەکەی بەخۆیەوەیەتی و نەک هەر راوێژکاری نابێت، بگرە مافی ڤیتۆکردنیشی دەبێت”.