سێ رۆژی دیکە هەدەپە بڕیاری یەکلاکەرەوە دەدات

"كشانەوە لە پەرلەمان و خۆپیشاندان بەهێزترین ئەگەرە""

17/11/2019 - 10:27 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت

لە دوای هەڵبژاردنی شارەوانییەكان لە ٣١ی٣ی ٢٠١٩، حكوومەتی توركیا ٢٤ سەرۆكی شارەوانی هەدەپەی لە پۆستەكەیان دوور خستووەتەوە، ئەمەش لە كاتێكدایە ئەو سەرۆك شارەوانییانە بە دەنگی خەڵك بوونەتە سەرۆك شارەوانی.

هەموو پارتە سیاسییەكانی توركیا ورتەیان لێوە نەهات و بە شێوەیەكی ناڕاستەوخۆش لەگەڵ دوورخستنەوەی سەرۆک شارەوانییەکانی هەدەپە و دانانی (قەیووم) لەجێگەی سەرۆك شارەوانییەكانی هەدەپە بوون، بۆیە هەدەپە ٣ رۆژی‌تر بڕیارە قورسەكە دەدات.

(sine_i millet) یەكێكە لەو چەمكانەی لە سەردەمی مستەفا كەمال ئەتاتوركەوە هاتووەتە بەرباس، بەو مانایە دێت كە پارتێك بەتەواوی لە پرۆسەی سیاسی بكشێتەوە، وەكوو پەرلەمان، یان حكوومەت و شارەوانییەكان، پاشان بچێتە بەرەی خەڵك و ئیدی داوای سەرهەڵدان و خۆپیشاندان و گۆڕینی سیستەم بكەن. ئێستا بەشێكی زۆری بنكەی جەماوەری هەدەپە و سەركردایەتیی ئەو پارتە داوای جێبەجێكردنی (sine_i millet) دەكەن.

بڕیارە لە٢٠ی١١ی٢٠١٩ هەدەپە كۆبوونەوەیەكی گرنگ و گەورە ئەنجام بدات، كە رۆشنبیران و سەركردایەتی و كەسانی دڵسۆزی هەدەپە بەشداریی تێدا دەكەن و لەوێ بڕیار لەبارەی هەڵوێستی هەدەپە دەدرێت لە بەرامبەر دوورخستنەوەی سەرۆك شارەوانییەكانیان.

ئەگەرچی پێشتر هەدەپە بە گەرمی پێشوازی لە (sine_i millet) نەكردووە، تەنانەت هەدەپە راپرسی كردبوو كە١٠٪ بنكەی جەماوەری هەدەپە لەگەڵ كشانەوەی هەدەپە بوون لە پرۆسەی سیاسی، بەڵام دوای ئەوەی حكوومەت دەستی بە دوورخستنەوەی سەرۆك شارەوانییەكانی هەدەپە كرد، ئیدی هەدەپەییەكان داوای هەڵوێستێكی جیدی لە هەدەپە دەكەن.

ئاژانسی (میزۆپۆتامیا) راپرسییەكی بڵاو كردەوە، كە٦٠٪ جەماوەری هەدەپە پێیان وایە هەدەپە كەمتەرخەمە بەرامبەر بەو ناعەدالەتییەی لەلایەن حكوومەتەوە بەرامبەریان دەكرێت، بۆیە ٣ رۆژی‌تر هەموو ئەگەرێك لەبەردەم هەدەپە كراوەیە.

گونای كوبیلای گوتەبێژی هەدەپە باس لەوە دەكات، كە ئەوان وەكوو سەركردایەتیی هەدەپە (sine_i millet)یان لە بەرنامەدا نییە، بەڵام نایشارێتەوە، كە لەلایەن ئەكادیمسیانەكان و نووسەر و رۆشنبیری و دۆستەمانی هەدەپەوە ئەو ئەگەرەمان لێ داوا دەكەن.

گونای بۆ ماڵپەڕی (BBC)ی توركی قسەی كردووە و دەڵێت: "ئێمە ئەو پارتە نین كە گوێی خۆمان دابخەین بۆ پێشنیاری دۆست و رۆشنبیرەكانی ناو هەدەپە، هەموو ئەگەرێك لەبەردەمماندایە و گفتوكۆی لەبارەوە دەكەین".

لەمبارەوە سەزایی تەمەللی هاوسەرۆكی هەدەپە ئاشكرای دەكات، كە كشانەوە لە پەرلەمان و زۆر پێشنیاری‌تر بۆ هەدەپە هاتووە و هەمووی گفتوگۆی لەبارەوە دەكرێت و ٣ رۆژی‌تر بە ستراتیژییەتێكی تازەوە دێنە مەیدان.

باسی لەوەش كرد، كە هەدەپە زۆر بە چڕی خەریكی كاركردنە تا بتوانن بڕیارێكی گرنگ و لە بەرژەوەندیی هەدەپە بدەن.

تاكوو ئێستا هیچ پارتێكی سیاسی لە توركیا نەیوێراوە، (sine_i millet) جێبەجێ بكات، بەڵام هەوڵی بۆ دراوە، نموونە لە ١٩٥١ پارتی دیموكرات لە توركیا بەرامبەر بە جەهەپە ویستی هەوڵێكی لەو شێوەیە بدات، بەڵام بۆی نەكراوە. هەروەها لە ١٩٧٤ و ١٩٩٥ چەند پارتێكی سیاسی لە توركیا ویستوویانە (sine_i millet) جێبەجێ بكەن، بەڵام شكستیان هێناوە، چونكە دوای كشانەوە لە پەرلەمان و حكوومەت، پێویستە لەگەڵ جەماوەرەكەیاندا دژی دەسەڵات بوەستنەوە و چالاكی وەكوو رێپێوان و كۆنفرانس و تا سەرهەڵدان ئەنجام بدەن تا بتوانن چۆك بە حكوومەت دابدەن.

ئەلبوومی وێنەکان