کێشەی مادە هۆشبەرەکان لە ئێران

"سەرەتا چێژت پێ دەبەخشێت و دواتر هەموو ژیانت لێ دەستێنێتەوە"

بەرزان عەلی مەجید- تاران 01/04/2019 - 16:23 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت

(7)


له‌ ناوه‌ند‌ى چاره‌سه‌ركردنی ئالووده‌بووان به‌ مادده‌ هۆشبه‌ره‌كان، جگه‌ له‌ خه‌ڵكانی ئێرانی، خه‌ڵكی بیانی به‌تایبه‌تی ئه‌فغانی، ده‌بینرێن. كاتێك ئێمه‌ چووینه‌ نێو سه‌نته‌رى چاره‌سه‌رى ئالووده‌بووان، گه‌نجێكى ئه‌سمه‌رى ئه‌فغانیمان بینى، به‌ رووخسار منداڵ، به‌ڵام به‌ خه‌مه‌كانیدا ده‌ركه‌وت، به‌رامبه‌ر به‌و ژیانه‌ى له‌ رابردوودا به‌ڕێى كردووه‌، به‌چۆكدا هاتووه‌. هێشتا نائومێدیى ئه‌و رۆژانه‌ به‌رۆكى به‌ر نه‌دابوو، كه‌ تێدا ئالووده‌ى مادده‌ى هۆشبه‌ر بوو.


ئه‌حمه‌د، باسى له‌وه‌ ده‌كرد، كه‌ ماوه‌ى 7 ساڵه‌ ماده‌ى هۆشبه‌ر به‌كار دێنێ، به‌دڵشكاوییه‌وه‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ئه‌و رۆژگاره‌ى، كه‌ له‌ ژیانیدا جگه‌ره‌شى نه‌كێشاوه‌.


ئەو گوتی: "باوكم هه‌ندێ كات ماده‌ى نازى به‌كار ده‌هێنا (ناز گه‌ڵایه‌كی تاڵه‌ ده‌یخه‌نه‌ ژێر زمانیان تاوه‌كوو وزه‌یان پێ ببه‌خشێت و له‌ كاردا هه‌ست به‌ ماندووبوون نه‌كه‌ن)، من زۆر كات لێم ده‌دزی و به‌كارم ده‌هێنا، جارێك گرتمی و تێری لێ دام و گوتی ئه‌مه‌ به‌كار مه‌هێنه‌، سبه‌ى تووشی به‌كارهێنانی ماده‌ى هۆشبه‌ر ده‌بی !!.. من عه‌قڵم به‌وه‌ نه‌ده‌شكا باوكم راست ده‌كا، له‌گه‌ڵ براده‌رێكم، كه‌ خزمیش بووین، رۆیشتین بۆ شه‌هریار، له‌وێ مێردی پوورێكی ئه‌وی لێ بوو، كه‌ بۆ هه‌ر كه‌سێكمان 30 هه‌زار تمه‌نی پاره‌ لێ وه‌رگرتین، من ئه‌وكات 9 ساڵ ته‌مه‌نم بوو، ئێستاكه‌ ئه‌وه‌ 7 ساڵه‌ ماده‌ى هۆشبه‌ر به‌كار دێنم، تا ئێستا بۆ 12 كه‌مپ (ناوه‌ندی وازهێنان له‌ ماده‌ى هۆشبه‌ر) چووم، ئێستا نازانم چی بكه‌م، ده‌بێ لێره‌ بمێنمه‌وه‌ و ئه‌گه‌ر توانیم وازى لێ بێنم ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌"، چیرۆكى تووشبوونى ئه‌حمه‌د گه‌نجه‌ ئه‌فغانییه‌كه‌، به‌ مادده‌ هۆشبه‌ره‌كان، به‌م شێوه‌یه‌ ده‌ستى پێ كرد.


هه‌رچه‌نده‌ به‌ئومێده‌وه‌ رووى له‌ سه‌نته‌رى چاره‌سه‌رى ئالووده‌بووان كردووه‌ بۆ دووركه‌وتنه‌وه‌ له‌ مادده‌ى هۆشبه‌ر، به‌ڵام به‌نائومێدییه‌وه‌ له‌ ژیانى خۆى ده‌ڕوانێ، كه‌ بتوانێ جارێكى دیكه‌ وه‌ك كه‌سێكى ئاسایى بگه‌ڕێته‌وه‌ نێو خێزان و كۆمه‌ڵگه‌، هۆكارى نائومێدییه‌كه‌ى ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ پێشتر هاتووه‌ته‌ ناوه‌ندی چاره‌سه‌ر و له‌به‌ر ئه‌وه‌ى زوو ناوه‌نده‌كه‌ى به‌جێ هێشتووه‌ و وه‌ك پێویست له‌ ئالووده‌بوون بە هۆشبەرەوە دوور نه‌كه‌تووەته‌وه‌، دووباره‌ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌ر، ئەو دەڵێ: "پاشان هێنده‌ ئالوودەیی‌ گرتینی خۆمان ده‌خوراند و له‌شی خۆمان هه‌موو بریندار كرد، هێنده‌ کەمهۆش‌ بووبووم، چه‌قۆم ده‌ست دابوویه‌ و هه‌موو گیانی خۆم پێی كۆڵه‌وار و بریندار كردبوو، پاشان رۆیشتمه‌وه‌ بۆ ماڵه‌وه‌، هه‌ر گه‌یشتمه‌وه‌ ماڵه‌وه‌ پێیان گوتم كێشاوته‌، گوتم نا، كاكه‌م تێری لێ دام، له‌ ده‌ستی هه‌ڵاتم و دیسانه‌وه‌ مادده‌ى هۆشبه‌رم كڕی و به‌كارم هێنا".


ئەحمەد گوتیشى: "2 مانگ و شازده‌ رۆژی تر، یه‌كێك له‌ راهێنه‌رانی وازهێنان له‌ مادده‌ی هۆشبه‌ر به‌ناوى شه‌هرام پێی گوتم مه‌ڕۆ ده‌ره‌وه‌ و به‌گوێم نه‌كرد، هه‌ر چوومه‌ ده‌ره‌وه‌، یه‌كێك له‌ هاوڕێكانم پێی گوتم با بڕۆینه‌ ده‌ره‌وه‌ لێره‌ چی ده‌كه‌ی، رۆیشتین بۆ نزیك پولی مودیریه‌ت كه‌ گه‌یشتینە ئه‌وێ، هاوڕێكه‌م گوتى وه‌ره‌ با بچین رابوێرین و یه‌كی 5 مژێك كراك بكێشین، ئه‌و هاوڕێیه‌م ناوی عه‌بدوڵایه‌ و پێم گوت بابه‌ ئه‌و قسانه‌ مه‌كه‌، ماندوو نه‌بووی لێی، گوتى وه‌ره‌ بڕۆین بكێشین دنیا دوو رۆژه‌، هێنده‌ی له‌گوێدا خوێندم تا وام لێ هات گوتم با بڕۆین بیكێشین".


ئه‌م گه‌نجه‌ ئه‌فغانییه‌، به‌رده‌وام شانازى به‌ رۆژانى پێش ئالووده‌بوون به‌ مادده‌ى هۆشبه‌ر ده‌كرد، به‌ چیرۆكى سه‌ركه‌وتنى خۆى ده‌زانى، هه‌ر بۆیه‌ باسى ئه‌و رۆژگاره‌ى ده‌كرد، كه ‌له‌ كارگه‌ی كڵێنس دروستكردن ئیشى ده‌كرد: “مانگی 500 هه‌زار تمه‌نم وه‌رده‌گرت، مۆبایلی جوانم پێبوو، ئه‌و كاته‌ 2 ساڵ ده‌بوو وازم هێنابوو، هه‌موو شتێكم هه‌بوو". به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا مۆته‌كه‌ى هاوڕێكه‌ى به‌ری نه‌دابوو، كه‌ وه‌ك خۆى باسی ده‌كرد، وه‌ك شه‌یتانێك جارێكى دیكه‌ ئه‌وی برده‌وه‌ سه‌ر ئه‌و رێگاى كه‌ لێى راكردبوو: "دیسانه‌وه‌ ئه‌و هاوڕێیه‌م خۆی لێ نزیك كردمه‌وه‌، كه‌ ناوی عه‌بدوڵا بوو، دوو مانگ لێم دوور بوو، به‌ هه‌موو شتێك گه‌یشتم، دیسانه‌وه‌ به‌ نزیكبوونه‌وه‌ی ئه‌و هه‌موو شتێكم له‌ده‌ست دا هانده‌كه‌شم فرۆشت، چووین دیسانه‌وه‌ ده‌ستمان كرده‌وه‌ به‌ به‌كارهێنانی مادده‌ى هۆشبه‌ر و پێی گوتم له‌ ماڵه‌وه‌ رابكه‌، له‌ ماوه‌ی ئه‌و 7 ساڵه‌دا، كه‌ تێوه‌ گلام له‌ به‌كارهێنانی مادده‌ى هۆشبه‌ر ته‌نانه‌ت له‌ ماڵه‌وه‌ش ده‌مكێشا، دیاره‌ هاوڕێكه‌شم ‌ماڵباتەكه‌یان زۆر رێگرییان لێ ده‌كرد، بۆ ئه‌وه‌ی مادده‌ى هۆشبه‌ر به‌كار نه‌هێنێ، بۆیه‌ گوتی: وه‌ره‌ با رابكه‌ین، شه‌وێك له‌گه‌ڵی رامكرد، ئه‌وه‌نده‌ هه‌وا سارد بوو خه‌ریك بوو ره‌ق بینه‌وه‌، به‌تانییه‌كیشمان پێنه‌بوو به‌خۆمانیدا بده‌ین، تووشبووه‌كانی تر له‌ ده‌وروبه‌رمان بوون په‌توویان پێ بوو، هاوڕێكه‌م چوو له‌ یه‌كێكیان په‌توو وه‌رگرێ، كابرا به‌ چه‌قۆوه‌ لێی راست بوویه‌وه‌، هاوڕێكه‌م گوتی: هیچمان ناوێ په‌توومان ده‌وێ، له‌جێی ئه‌وه‌ په‌تووه‌كه‌مان بداتێ راوی ناین. پاشان كابرایه‌كی تر له‌ولاوه‌ لێمان راست بووه‌وه‌، كه‌ ناوی نابه‌م، تێری لێ داین، دواتر سێ رۆژ كێشام و هه‌مدیسان هاتمه‌وه‌ بۆ ئێره‌".


ئه‌حمه‌د، به‌ خه‌نده‌یه‌كى پڕ له‌ گه‌شبینیه‌وه‌ باسى له‌و رۆژگاره‌ ده‌كرد، كه‌ نیگاكردنى كچه‌ پوورى هاوڕێكه‌ى ئومێدى، ژیانێكى دوور له‌ ئازاربه‌خشى ئالووده‌بووان به‌ مادده‌ى هۆشبه‌رى تێدا وێنا كردبوو، به‌ڵام ئه‌و نیگاكردنه‌ سه‌ره‌تاى هه‌ڵبژاردنى رێگایه‌ك بوو بۆ ئه‌حمه‌د، كه‌ هه‌رگیز حه‌زى نه‌كردبوو، بۆ ته‌نیا جارێكیش هه‌نگاوى به‌سه‌ردا بنێت، كه‌ ئه‌ویش گه‌ڕانه‌وه‌ بوو بۆ لاى ماده‌ى هۆشبه‌ر، چونكه‌ ئه‌و گه‌نجه‌ ئه‌فغانییه‌ ده‌ڵێ: "كاتێك بینیم دڵم چووه‌ سه‌ر ئه‌و كچه‌، به‌ دایكم و كاكه‌م گوت ئه‌و كچه‌م ده‌وێ بۆمی بخوازن، ئه‌وكات 18 مانگ بوو مادده‌ى هۆشبه‌رم به‌كار نه‌هێنابوو، دایكم و كاكم پێیان گوتم ئه‌و كچه‌ خانه‌واده‌یه‌كى ره‌سه‌نیان نییه‌ و باش نیین".


ئه‌حمه‌د دواى هه‌ڵكێشانى ئاهێكى پڕ حه‌سره‌ت به‌رده‌وام بوو له‌سه‌ر گێڕانه‌وه‌كانى‌ و گوتى: "كچه‌كه‌ كچێكی باش بوو، هه‌ر بۆیه‌ كاتێك نه‌متوانی بیخوازم، دیسانه‌وه‌ چوومه‌وه‌ سه‌ر مادده‌ى هۆشبه‌ر. كچه‌كه‌ش ئه‌فغانییه‌ و هاوشاری خۆمانه‌، ده‌ڵێ وه‌ره‌ پاره‌كه‌ی باوكم ده‌دزین و راده‌كه‌ین، منیش حه‌ز ناكه‌م ئابڕووی دایك و باوكم ببه‌م".


پاشان درێژه‌ به‌ چیرۆكی خۆی ده‌دات و ده‌ڵێت: ”دوای ئه‌وه‌ دیسانه‌وه‌ كه‌ مەست بوومه‌وه‌، جله‌كانم فرۆشت، ئه‌و پاره‌یه‌ی پێم بوو، مادده‌ى هۆشبه‌رم پێ كڕى. ئه‌و كاتانه‌ی كه ‌پاره‌م پێ نه‌بوو تلیاكی پێ بكڕم، دایكم ده‌یگوت وه‌ره‌ ماڵه‌وه‌ و مه‌ڕۆ ده‌ره‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانیت وازی لێ بهێنیت، ئێمه‌ ئه‌وه‌ تۆمان بردووه‌ بۆ 13 كه‌مپی وازهێنان له‌ مادده‌ى هۆشبه‌ر، تۆ وادیاره‌ ته‌ركی ناكه‌یت، وه‌ره‌ له‌ ماڵه‌وه‌ وازی لێ بێنه‌، خۆمان له‌ ماڵه‌وه‌ ئاگامان لێت ده‌بێت”.


ئەحمەد دەگێڕێتەوە: "رۆژ هه‌بوو كه‌ ده‌مكێشا و نه‌شئه‌ ده‌بووم، قوفڵ و زنجیرم له‌ خۆم ده‌به‌ست، بۆ ئه‌وه‌ی چی دیكه‌ به‌كاری نه‌هێنم، دواتر كاتێك مەست ده‌بوومه‌وه‌، قوفڵ و زنجیره‌كه‌م ده‌شكاند و ده‌چوومه‌وه‌ بۆ به‌كارهێنانی مادده‌ى هۆشبه‌ر، ده‌چووم یان هانده‌كه‌ی باوكم یان شتێكی ترم ده‌دزی و ئه‌مبرد، باوكم گومانى له‌ براكه‌م بوو. جارێكیان به‌فر ده‌باری، زنجیرم به‌ قاچه‌وه‌ بوو به‌ستبوومیانه‌وه‌، خه‌ریك بوو ره‌ق ده‌بوومه‌وه‌، به‌ پێی په‌تی له‌ناو ئه‌و به‌فره‌دا رام‌كرد و خۆم گه‌یانده‌ شوێنی فرۆشتنی مادده‌كه‌، له‌ كاتی كێشانیدا بووم باوكم به‌دوامدا هات، به‌ مه‌وادفرۆشه‌كانم گوت ئه‌وه‌ ده‌یه‌وێت بمكوژێ و بمدزێ، ئه‌وانیش زۆریان له‌ باوكم دا، باوكم گوتی له‌ من بێبه‌ری بیت و بەنەفرەت بیت! كه‌وتمه‌ سه‌ر قاچی باوكم و داوای لێبوردنم لێ كرد، واش دڵی بۆم سووتا".


ئه‌م گه‌نجه‌ ره‌نگ ئه‌سمه‌ره‌، ژیانى خۆى وه‌ك وێرانه‌یه‌كى دواى جه‌نگ ده‌بینێت، چونكه‌ وه‌ك خۆى باسى ده‌كات مادده‌ى هۆشبه‌ر ته‌نیا ناخى وێران نه‌كرد، به‌ڵكوو ئه‌وه‌ وای لێ كرد، كه‌ په‌نا بۆ دزیكردن ببات: "له‌ ماڵی خۆمان دزیمان ده‌كرد، به‌ڵام كاتێك ده‌مانزانی خزمه‌كانمان له‌ ماڵ نین، ده‌چووین پێڵاو و هاندی مۆبایل و شتی له‌و بابه‌ته‌مان ده‌دزی، خێرا ده‌مانفرۆشتن و ماده‌كه‌مان پێ ده‌كڕین و به‌كارمان ده‌هێنا".


له‌گه‌ڵ هه‌موو ئه‌وه‌دا، ئه‌حمه‌د خۆى وه‌ك مرۆڤێكى ته‌ندروست ده‌بینێت، كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ پێویستى پێیه‌تى و ده‌ڵێ: "چاوم له‌سه‌ر كردنه‌وه‌ى ده‌رگایه‌كى نوێیه‌، كه‌ لێوه‌ى بگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ ژیان". له‌باره‌ى هه‌ستی ئێستایه‌وه‌ ده‌ڵێ: "ئێستا هه‌ستم باشه‌، چونكه‌ ده‌ستم به‌ ژیان كردووەته‌وه‌، ئێستا ئه‌وه‌ دوو مانگ و چوار رۆژه‌ هیچ ماده‌یه‌كی هۆشبه‌رم به‌كار نه‌هێناوه‌، ئێستا هه‌ستێكی باشم هه‌یه‌ كه‌ وازم لێ هێناوه‌ ".