دەنگەكانی هه‌ده‌په‌ لە هەڵبژاردنەكانی توركیا كەمی كرد

ئاكپارتی له‌ ئیسته‌نبۆڵ بردیەوە و له‌ پایته‌ختیش دۆڕاندی

31/03/2019 - 22:39 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت


له‌ ئیسته‌نبۆڵ ئاكپارتی دەسەڵاتدار توانی بە جیاوازی 2%ی ده‌نگه‌كان، به‌سه‌ر جه‌هه‌په‌ و پارتی باش و هه‌ده‌په‌دا سه‌ر بكه‌وێت، بەمەش بیناڵی یڵدرم بوو بە سه‌رۆكی شاره‌وانی ئیسته‌نبۆڵ، به‌ڵام له‌ ئه‌نكه‌را كه‌ شوێنی بڕیاردانه‌ له‌ توركیا، ئاكپارتی دۆڕا، هەدەپەش لە باكووری كوردستان دەنگی كەمی كردووە.


ئاكپارتی به‌ ته‌نیا ده‌نگه‌كانی له‌ ئیسته‌نبۆڵ زۆر كه‌می كردووه‌ و هاتووه‌ته‌ خوار 40%، به‌ڵام ده‌نگه‌كانی مه‌هه‌په‌ توانیویه‌تی فریای بكه‌وێت له‌ ژێر ناوی هاوپه‌یمانی (كۆماری)دا.


لێره‌دا ده‌رده‌كه‌وێ ئاكپارتی ناتوانێ له‌ژێر چه‌تری مه‌هه‌په‌دا بێته‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ناو په‌رله‌مان و له‌ شاره‌وانییه‌كانیشدا، چونكه‌ به‌ ته‌نیا ناتوانێت زۆرینه‌ بێت و وڵاتی پێ به‌ڕێوه‌ ناچێت.


ئاكپارتی جگه‌ له‌ ئه‌نكه‌را، له‌ ئه‌نتاڵیا و ئیزمیر كه‌ دوو شاری گه‌وره‌ی توركیان، دۆڕاوه‌، ئه‌مه‌ش په‌یامێكی تره‌ بۆ ئه‌و پارته‌ی كه‌ ئیدی نایانه‌وێت سه‌رۆكی شاره‌وانی سه‌ر به‌وان بێت، به‌ڵكو ئه‌وان كاندیدی سیكۆلاریزمیان بە باشتر دەزانن لە موحافیزكاره‌كان.


ئاكپارتی توانیویه‌تی له‌ كۆی 81 سه‌رۆك شاره‌وانی 40 سه‌رۆك شاره‌وانی بباته‌وه‌، به‌ڵام شاره‌ گه‌وره‌كانی وه‌كو ئه‌نتاڵیا و ئه‌نكه‌را و ئیزمیر و ئامه‌د و ئه‌ده‌نای له‌ ده‌ست داوه‌. له‌ به‌رامبه‌ردا جه‌هه‌په‌ سه‌رۆكی شاره‌وانی ئه‌و شاره‌ گه‌ورانه‌ی بردووه‌ته‌وه‌ و توانیویه‌تی 20 سه‌رۆك شاره‌وانی بباته‌وه‌.


پارتی دیموكراتی گه‌لان (هه‌ده‌په‌)ش، توانی له‌ هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانییه‌كانی توركیادا، له‌ باكوور شاره‌ گه‌وره‌كانی وه‌كو ئامه‌د و هه‌كاری و وان و مێردین بباته‌وه‌، به‌ڵام له‌ روحا و شڕناخ و چه‌ند ناوچه‌یه‌كی تر نه‌یتوانیوە سه‌رۆكی شاره‌وانی بباته‌وه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ده‌كرێت بڵێین هه‌ده‌په‌ سه‌ركه‌وتوو بووه‌، چونكه‌ له‌ روحا بۆ خۆی كاندیدی نه‌بوو و له‌ رۆژئاواش توانی كاریگه‌ری خۆی هه‌بێت.


هه‌ده‌په‌ له‌ كاتی پروپاگنده‌ی هه‌ڵبژاردندا پاڵه‌په‌ستۆیه‌كی زۆری له‌سه‌ر بوو، چونكه‌ له‌ هیچ كه‌ناڵێكی میدیایی رێگه‌ نه‌ده‌درا كاندیدی هه‌ده‌په‌ پروپاگنده‌ بۆ خۆی بكات، ته‌نانه‌ت رێگه‌یان به‌ كاندیده‌كانی تر ده‌دا كه‌ هه‌ده‌په‌ وه‌كو تیرۆریست بناسێنن، بۆیه‌ ده‌نگه‌كانی هه‌ده‌په‌ كه‌می كرد.


له‌ لایه‌كی تره‌وه‌ هه‌ده‌په‌ توانی زیاتر له‌ نیوه‌ی ئه‌و سه‌رۆك شاره‌وانییانه‌ی لێیان ستێندرابوو، به‌ ده‌ست بهێنێته‌وه‌، وه‌كو ئامه‌د و وان و مێردین و هه‌كاری و زۆر ناوچه‌ی تر.


سه‌ركه‌وتنی هه‌ده‌په‌ له‌وێدایه‌ كه‌ له‌ ئه‌نكه‌را و ئه‌ده‌نا و مێرسین، ئه‌گه‌ر ده‌نگی هه‌ده‌په‌ نه‌بوایه‌، هه‌رگیز كاندیدی جه‌هه‌په‌ نه‌یده‌توانی بیباته‌وه‌. بۆ نمونه‌ له‌ ئه‌نكه‌را هه‌ده‌په‌ 3%ی ده‌نگه‌كانی بۆ كاندیدی جه‌هه‌په‌ رۆیشتووه‌ كه‌ به‌ ده‌نگی هه‌ده‌په‌ توانی بیباته‌وه‌.


له‌ ئه‌ده‌نا و مێرسینیش هه‌ده‌په‌ 11%ی ده‌نگی هه‌یه‌، بۆیه‌ له‌و دوو شاره‌ش كاندیدی بۆ سه‌رۆكی شاره‌وانی نه‌بوو و پشتگیری له‌ كاندیدی جه‌هه‌په‌ كرد. له‌و دوو شاره‌ به‌رده‌وام مه‌هه‌په‌ بردوویه‌تیه‌وه‌، به‌ڵام هه‌ده‌په‌ توانی گورزێكی گه‌وره‌ له‌ مه‌هه‌په‌ بدات، به‌وه‌ی كاندیدی نه‌بوو به‌ڵام توانی جه‌هه‌په‌ سه‌ربخات.


بۆ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ هه‌ده‌په‌ نزیكه‌ی 4%ی ده‌نگه‌كانی كه‌می كردووه‌، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ رۆژئاوا كاندیدی بۆ سه‌رۆك شاره‌وانی نه‌بوو، بۆیه‌ ده‌نگه‌كانی كه‌می كردووه‌، ئەگه‌ر نا هه‌ده‌په‌ توانیویه‌تی تا ئاستێك پارێزگاری له‌ ده‌نگه‌كانی 24ی حوزه‌یران بكات.


هه‌ده‌په‌ 8 شاره‌وانی له‌ باكوور بردووه‌ته‌وه‌، به‌ڵام هه‌ندێك شار هه‌یه‌ وه‌كو جوگرافیا سه‌ر به‌ باكووره‌، به‌ڵام به‌ هۆی ئه‌وه‌ی كوردیان تێدا به‌ زۆر ده‌ركردووه‌ و توركیان خستووه‌ته‌ شوێنیان، بۆیه‌ ناكرێ بڵێین هه‌ده‌په‌ له‌وێ دۆڕاوه‌، نموونه‌ له‌ غازی عه‌نتاب و مالاتیا و ئه‌دییه‌مان.


به‌ڵام ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رسڕمان بوو بۆ هه‌ده‌په‌ و ته‌نانه‌ت هاووڵاتیانی توركیاش، شاری شرناخه‌، ئه‌و شاره‌ پشتی له‌ هه‌ده‌په‌ كردووه‌ و روویان له‌ ئاكپارتی كردووه‌.


شرناخ 61%ی ده‌نگه‌كانی بۆ ئاكپارتی رۆیشتووه‌ و هه‌ده‌په‌ 35%ی ده‌نگه‌كانی هێناوه‌، ئه‌مه‌ش له‌ كاتێكدایه‌ كه‌ پێشتر به‌رده‌وام هه‌ده‌په‌ له‌ شرناخ 65 بۆ 70%ی ده‌نگه‌كانی به‌ ده‌ست هێناوه‌، بۆیه‌ شرۆڤه‌كارانی سیاسی ده‌ڵێن دیاره‌ ئه‌وان له‌و سه‌رۆك شاره‌وانیەی حكوومەتی ئاكپارتی رازین كە لە شوێنی سەرۆك شارەوانیەكەی هەدەپە سەپێندرابوو.