دزییه‌كى گه‌وره‌ى نه‌وتى كه‌ركووك ئاشكرا ده‌بێت

میلیشیاكان بۆرییه‌كى نه‌وتی قاچاخ ده‌به‌نه‌ سنوورى شاره‌دێیه‌كى كه‌ركووك

15/03/2019 - 10:24 بڵاوکراوەتەوە لە ڕاپۆرت

كونكردنی بۆرییه‌كانى نه‌وتى كه‌ركووك و دزینى نه‌وتى كه‌ركووك له‌ کێڵگه‌ جیاجیاكانى كۆمپانیای نه‌وتى باكوور، له‌ سنوورى پارێزگاى كه‌ركووك له‌لایه‌ن میلیشیاكان و گرووپه‌ مافیاكانه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌.


له‌م باره‌یه‌وه‌، ئه‌حمه‌د عه‌سكه‌رى، سه‌رۆكى لیژنه‌ى نه‌وت و غاز له‌ ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى كه‌ركووك (فراکسیۆنی یەکێتی)، رۆژی شه‌ممه‌ 9/3/2019 بۆ (باس) ڕای گه‌یاند: "ئێستا به‌رپرسانى ئیداریى كه‌ركووك، به‌تایبه‌تیش به‌رپرسانی عه‌ره‌ب و توركمان باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن، كه‌ دۆخى كه‌ركووك ئارامه‌، له‌ولاشه‌وه‌ ده‌بینین كه‌ بۆرییه‌كانى نه‌وت كون ده‌كرێت و نه‌وتى كه‌ركووك ده‌برێت، ئیتر نازانین ئه‌و ده‌زگا ئه‌منییانه‌ له ‌كوێن و بۆ ڕێگه‌ له‌و كرده‌وه‌یه‌ ناگرن. ئێستا له‌ كه‌ركووك فه‌وزایه‌كى ئه‌منى هه‌یه‌ و هیچ شوێنێكى ئه‌منییش نییه‌ تاوه‌كوو خه‌ڵك سكاڵاى بۆ به‌رێت، ئه‌و هێزانه‌ى كه‌ هاتوون بۆ كه‌ركووك فره‌ ده‌سه‌ڵاتن، تیایاندا هه‌یه‌ سه‌ر به‌ وه‌زارتى به‌رگرییه‌ و هه‌شه‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تى ناوخۆیه‌ و هه‌یه‌ سه‌ر به‌ حه‌شدى شه‌عبییه‌ و هه‌یه‌ سه‌ر به‌ ئه‌مەریكا و توركیا و ئێرانه‌، ئه‌وان هاوئاهه‌نگی له‌نێوانیاندا نییه‌ و كه‌سیش نییه‌ بڵێت خاوه‌نى ئه‌و شاره‌ین".


له‌باره‌ى ئه‌وه‌ى له‌ سه‌رجه‌م كێڵگه‌ نه‌وتییه‌كانى كه‌ركووك دزینى نه‌وت هه‌یه‌؟ ئه‌حمه‌د عه‌سكه‌رى گوتی: ”رۆژانه‌ ده‌بینرێ بۆریی نه‌وت كون ده‌كرێت و نه‌وتى شاره‌كه‌ ده‌برێت و هیچ شاراوه‌ نییه‌، به‌ڵام لایه‌نه‌ ئه‌منییه‌كان تەنیا دەڵێن نه‌وت دزرا، به‌ڵام هه‌رگیز نه‌مانبینین بڵێن ئه‌وا دوو كه‌سمان له‌ كاتى دزینى نه‌وت ده‌ستگیر كرد. دۆخه‌كه‌ پێشتر وا نه‌بوو، به‌ڵام ئێستا هیچ زانیارییه‌كى ئه‌منى له‌سه‌ر ئه‌و كێڵگانه‌ى نه‌وت نییه‌ و ئه‌و هێزانه‌ى كه‌ هێنراون بۆ كه‌ركووك به‌ شتى تره‌وه‌ سه‌رقاڵن، به‌ لایه‌نه‌ ئه‌منییه‌كه‌وه‌ سه‌رقاڵ نیین و ته‌نیا خه‌ریكى به‌حزبیكردنى خه‌ڵك و به‌چه‌كداركردنیانن، ئینجا له‌نێو ئه‌و چه‌كدارانه‌ دز و جه‌رده‌شی تێدایه‌ و خه‌ڵكیش هه‌یه‌ دزی ده‌كات و ده‌ستگیر ناكرێت“.


هاوكات له‌باره‌ى داهاتى نه‌وتى دزراوه‌وە، سه‌رۆكى لیژنه‌ى نه‌وت و غاز له‌ ئه‌نجومه‌نى پارێزگاى كه‌ركووك، گوتی: ”نه‌وتى كه‌ركووك خه‌ڵكه‌كه‌ى سوودى لێ‌ نابینن و داهاتى نه‌وتی دزراو بۆ میلیشیا و چه‌كدار و لایه‌نى ئه‌منیى تر ده‌ڕوات، نه‌ك بۆ ده‌وڵه‌ت، به‌پێی كارى فه‌رمى بێت، ده‌بێ وه‌زاره‌تى نه‌وتى عێراق نه‌وت بفرۆشێت به‌ سۆمۆ و سۆمۆش پاره‌كه‌ى راده‌ستى عێراق بكاته‌وه‌ و وه‌زاره‌تى دارایی عێراقیش رای بگه‌یه‌نێ، كه‌ مانگانه‌ ئه‌وه‌نده‌ نه‌وتى كه‌ركووكمان فرۆشت، به‌ڵام ئێستا كه‌ بۆریی كون ده‌كرێت، دیاره‌ هه‌ر بۆ دزینى نه‌وته“.


پێوه‌ند به‌م باسه‌، مه‌ریوان جه‌لال، به‌رپرسی مه‌كته‌بی راگه‌یاندنى لقی كه‌ركووكى پارتی، بۆ (باس) ڕای گه‌یاند: "دزینى نه‌وتى كه‌ركووك به‌رده‌وامه‌‌، ئه‌وانه‌ى كه‌ پشتیان هه‌یه له‌سه‌ر دزینى نه‌وت به‌رده‌وامن و به‌به‌رده‌وامى نه‌وته‌كه‌ ده‌دزرێت".


گوتیشی: "ئه‌و كه‌سانه‌ى كه‌ نه‌وتى كه‌ركووك ده‌دزن، خه‌ڵكى ده‌سه‌ڵاتداریان له‌پشته‌وه‌یه‌، بۆ ئه‌م بارودۆخه‌ى ئێستاى كه‌ركووكیش پێم وانییه‌ كه‌ كۆتایی به‌و دیارده‌یه‌ بهێنرێت و نه‌وتى كه‌ركووك به‌ تانكه‌ریش هه‌ر ده‌برێت بۆ ئێران، ئه‌و كه‌سانه‌ش كه‌ نه‌وت ده‌دزن مافیان، مافیاش ئه‌گه‌ر رێگه‌یه‌كى لێ بگیرێ، ئه‌وا رێگه‌ى تر ده‌دۆزێته‌وه‌ و په‌كیان ناكه‌وێت، وه‌ك فرۆشتنى دەرمان وایه‌، ئه‌وان هه‌میشه‌ بیر له‌ رێگای تر ده‌كه‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى ئامانجیان كه‌ دزییه‌ به‌رده‌وام بن، ئه‌وانه‌ خۆیان خاوه‌نى بابه‌ته‌كه‌ن و به‌رپرسن، ئیدی کێ رێگرییان لی بکات؟".


ئاشكراشی كرد، كه‌سێك هه‌یه‌ به‌ ناوى (خ) سه‌ركردایه‌تیى دزینى نه‌وتى سنوورى جه‌مبوور ده‌كات، كه‌ كورده‌ و دزینى و هێنان و بردنى نه‌وت ئه‌و ده‌یكات و كۆمه‌ڵی دزی نه‌وتى تر له‌ سنوورى قه‌ره‌حه‌سه‌نى سه‌ر به‌ ناحیه‌ى له‌یلان په‌یدا بوونه‌ ئه‌وانیش له‌گه‌ڵ ئه‌و كه‌سه‌ سه‌ره‌كییه‌ سه‌ر مافیایه‌كى كوردى دیارى دزینى نه‌وتى كه‌ركووكن له‌ ناوچه‌ى سویلكانى سه‌ر به‌ له‌یلان بیرێكى نه‌وتى تازه‌ كراوه‌، كه‌ پێی ده‌گوترێ بیری ژماره‌ 62 له‌دواى 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌ تاوه‌كوو ئێستا نه‌وتى ئه‌و بیره‌ نه‌وته‌ به ‌تانكه‌ر لێی بار ده‌كرێت و ده‌دزرێت و هه‌ر له‌ سنوورى جه‌مبوور رێگایه‌ك هه‌یه‌ ده‌كه‌وێته‌ سنوورى گوندى مامشه‌ كۆمه‌ڵێك بیره‌ نه‌وتى تر هه‌یه‌، له‌وێش نه‌وت ده‌دزرێت و له‌لایه‌ن پۆلیسی فیدڕاڵییه‌وه‌ چه‌ند دزێكى نه‌وت ده‌ستگیر كران، به‌ڵام دواى چه‌ند رۆژێك ئازاد كران.


به‌پێی زانیارییه‌كانى (باس) هێزه‌كانى پۆلیسی نه‌وتى كۆمپانیای باكوور دزییه‌كى نه‌وتیان له‌ سنوورى پارێزگاى كه‌ركووك ئاشكرا كردووه‌، كه‌ میلیشیاكانى حه‌شدى شه‌عبی له‌ كۆمپانیای نه‌وتى باكووره‌وه‌ بۆرییه‌كى نه‌وتیان به‌ره‌و شاره‌دێی (یایچی) سه‌ر به‌ پارێزگاى كه‌ركووك به‌ شێوه‌ى نایاسایی ڕاكێشاوه‌.


هه‌ر به‌پێی زانیارییه‌كان، دزینى نه‌وتى شاره‌كه‌ له‌لایه‌ن میلیشیا چه‌كداره‌كانه‌وه‌ له‌ زۆربه‌ى كێڵگه‌ نه‌وتییه‌كانى كۆمپانیای نه‌وتى باكوور له‌ سنوورى پارێزگاى كه‌ركووك هه‌یه‌.


هاوكات به‌پێی ڕاگه‌یاندنراوێكى پۆلیسی نه‌وتی كۆمپانیاى نه‌وتى باكوور، كه‌ وێنه‌یه‌كى ده‌ست (باس) كه‌وتووه‌ و تێیدا هاتووه‌، له‌لایه‌ن هه‌واڵگریى پۆلیسی كۆمپانیای نه‌وتى باكوور دوو شۆفێری تانكه‌ر كه‌ نه‌وتیان له‌ سنوورى شاره‌دێی یایچی به‌ قاچاخ ده‌گواسته‌وه‌، ده‌ستگیر كران.


ڕاگه‌یاندنراوه‌كه‌ ئه‌وه‌شی خستووه‌ته‌ ڕوو، گه‌راجێك بۆ مانه‌وه‌ى ئه‌و تانكه‌رانه‌ى كه‌ نه‌وت ده‌به‌ن له‌ سنوورى گوندی ئه‌لبو شاهر دروست كرابوو له‌ سنوورى شاره‌دێی یایچی له‌لایه‌ن پۆلیسی كۆمپانیای نه‌وتى باكووره‌وه‌ تێك درا، ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌، كه‌ سێ مانگ بوو سه‌رقاڵی دروستكردنى ئه‌و گه‌راجه‌ بوون بۆ شوێنى مانه‌وەى تانكه‌ره‌كان.


سه‌رچاوه‌یه‌ك ئاگادار له‌باره‌ى دۆخی دزینى نه‌وتى كه‌ركووكه‌وه‌، بۆ (باس) ڕای گه‌یاند، ماوه‌یه‌كه‌ ناو به‌ناو هێزه‌كانى پۆلیسی نه‌وتى كۆمپانیای باكوور ده‌ست ده‌گرن، به‌سه‌ر تانكه‌رى نه‌وتى خاچاخ و هه‌روه‌ها چه‌ند كه‌سێكیان به‌ تۆمه‌تى دزینى نه‌وتى كه‌ركووك له‌و بۆرییانه‌ى كه‌ له‌ سنوورى پارێزگاكه‌ كون كردووه‌، ده‌ستگیر كردووه‌ و له‌م رۆژانه‌ى رابردوودا هێزێكى پۆلیس كه‌وتنه‌ بۆسەیه‌كى ژماره‌یه‌ك نه‌وت دز له‌سه‌ر بیری نه‌وتى ژماره‌ 70 له‌ كاتى هه‌وڵی دزینى نه‌وت له‌ سنوورى کێڵگه‌ى نه‌وتى جه‌مبوور، كه‌ ده‌كه‌وێته‌ باكوورى رۆژهه‌ڵاتى داقووقه‌وه‌ و له‌ ئه‌نجامدا شه‌ڕ له‌نێوان ئه‌و تاقمه‌ چه‌كداره‌ى نه‌وت دزین و پۆلیسی نه‌وت دروست بوو، ئۆتۆمبێلێكى پۆلیس سووتا.


سه‌رچاوه‌كه‌ ئه‌وه‌شی خسته‌ ڕوو، پۆلیسی نه‌وتى باكوور ناتوانن نزیكى ئه‌و كه‌سانه‌ى كه‌ به‌رپرسیارێتییان له‌نێو داموده‌زگا ئه‌منییه‌كاندا هه‌یه‌، به‌ تایبه‌ت حه‌شدى شه‌عبی، ببنه‌وه‌، كه‌ زۆرترین دزی و كونكردنى بۆرییه‌كانى نه‌وت له‌لایه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ ده‌كرێن و به‌ئاشكرا نه‌وت ده‌دزن و ده‌یفرۆشن و له‌لایه‌كى دیكه‌شه‌وه‌ به‌ تانكه‌ر نه‌وتى كه‌ركووك به‌ قاچاخ ده‌برێت بۆ ئێران، ته‌نانه‌ت حكوومه‌تى عێراقیش به‌و دزییه‌ ده‌زانێت و بێده‌نگیى هه‌ڵبژاردووه‌، به‌ڵام پۆلیسی نه‌وت ته‌نیا ئه‌و كه‌سانه‌ ده‌ستگیر ده‌كات كه‌ لێره‌وله‌وێ بۆری كون ده‌كه‌ن و هیچ به‌رپرسارێتییه‌كى ئه‌وتۆیان نییه‌ له‌ناو حه‌شدا، به‌ڵكوو زۆرینه‌یان ته‌نیا چه‌كدارى ئاسایین.


پێش 16ی ئۆكتۆبه‌رى 2017 حكوومه‌تى نه‌وتى هه‌ردوو كێڵگه‌كانى هاڤانا و بای حه‌سه‌ن له‌ رێگاى نه‌وتبه‌رى هه‌رێمى كوردستانه‌وه‌ ڕه‌وانه‌ى ده‌رەوه‌ ده‌كرا و له‌به‌رامبه‌ردا حكوومه‌تى هه‌رێم مانگانه‌ بڕی 10 ملیۆن دۆلاری وه‌ك بودجه‌ى پترۆ دۆلاری شاره‌كه‌ ده‌نارد بۆ كه‌ركووك، به‌ڵام له دواى 16ی ئۆكتۆبه‌ره‌وه‌، نه‌وتى كه‌ركووك به‌تانكه‌ر ده‌برێت بۆ ئێران و به‌شێكیشی له‌ بازاڕی ره‌شدا ده‌فرۆشرێت.


ماوه‌یه‌ك پێش ئێستا هه‌ردوو حكوومه‌تى عێراق و هه‌رێمى كوردستان رێككه‌وتن له‌سه‌ر ئه‌وه‌ى، كه‌ به‌شێك له‌ نه‌وتى كه‌ركووك له‌ رێگاى بۆریی نه‌وته‌به‌رى هه‌رێمى كوردستانه‌وه‌ هه‌نارده‌ى ده‌ره‌وه‌ بكرێت و تاوه‌كوو ئێستا رۆژانه‌ كه‌متر له‌ 100 هه‌زار به‌رمیل نه‌وتى كه‌ركووك به‌ شێوه‌یه‌كى فه‌رمى ده‌نێردرێته‌ ده‌ره‌وه‌، به‌ڵام به‌پێی گوته‌ى به‌رپرسان، دزینى نه‌وتى كه‌ركووك له‌لایه‌ن میلیشیاكان و مافیاكانه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌.