چركه‌
خوله‌ك
كاتژمێر
ڕۆژ

37 % ژ ئاوارە و پەنابەر دناڤ كەمپاندا دژین

دو كەمپێن ئاوارێن مووسل هێشتا دڤالانە

رێڤەبەرێ‌ جێ‌ بەجێ‌ كار یێ‌ بوردی راگەهاند، سەرجەمێ‌ گشتی یێ‌ ئاوارە و پەنابەران ل سنورێ‌ پارێزگەها دهۆكێ‌ دبیتە 143.096 هزار خێزانن كو دبنە 730.398 كەس و ئەڤە رامانا هندێ‌ ددەت د ناڤ هەر پێنچ كەسان ل دهۆكێ‌ دوو كەس ئاوارانە، و رێژا 37% ژ ئاواران دناڤ كەمپاندا دژین و گۆت: ل پارێزگەها دهۆك نوكە دناڤ كەمپان دا 95 قوتابخانە هەنە و زێدەتر ژ (73) هزار قوتابیان دخوینن و (1290) مامۆستان ل كەمپان هەنە وان قوتابیان ب رێڤەدبەن.

 

ئەندازیار (ئدریس نبی صالح) رێڤەبەرێ‌ جێ‌ بەجێ‌ كار یێ‌ بوردی بۆ (باس) دیار كر، ل گەل دەستپێكرنا ئوپراسیوونا مووسل مە ل پارێزگەها دهوكێ‌ بەرهەڤی كرن بۆ ئاڤاكرنا پێنچ كەمپان بۆ ئاوارێن پارێزگەها مووسل و زێدەتر ژ 15 هزار یەكەیێن ڤەحەواندنێ‌ هاتنە دروستكرن دگەل هەمی جۆرێن خزمەتگوزاریێن سەرەكی یێن ژیانێ‌، بەلێ‌ هژمارا ئەو ئاوارێن هاتینە پارێزگەها دهۆكێ‌ ل دووڤ پێشبینیێن مە و نەتەوێن ئێكگرتی نەبوون و هەتا نوكە سێ‌ كەمپ هاتینە بكارئینان و دو كەمپ ژی هێشتا چاڤەرێی ئاوارانە، چونكو ژمارا زێدە یا ئاوارێن موسل بەرەف باشورێ‌ باژێری ڤە چون، و نوكە ژمارا كەمپا ل دهۆكێ‌ 27 كەمپن ژ وان 4 كەمپ یێن پەنابەرێن كوردێن رۆژئاڤانە.

 

زێدەتر گۆت: زڤرینا ئاواران بۆ سەر جهێن وان گەلەك یا كێمە، هەر چەندە زێدەتر ژ 30 هزار ئاواران زڤرینە و بارا پتر ژوان خەلكێ‌ مووسل بووینە، بەلێ‌ ژ ئالیێ‌ مەڤە هیچ ئاوارەك ب زۆری ناهێتە ڤەگەراندن بۆ جهێن وان و هەتا نوكە چو ئامارێن دروست ل بەر دەستێ‌ مە نینن و زانینا هژمارا دروست یا ئەو كەسێن دڤێن ڤەگەرن و یێن نەڤێن ڤەگەرن، بەلێ‌ ئەوا ل پێش چاڤ هەتا ڤی دەمی كوردێن ئێزدی كو رێژا وان دناڤ كەمپان دا دبیتە 79% چو بەحسێ‌ زڤرینێ‌ بۆ سەر جهێن خوە ناكەن.

 

هەروەسا رێڤەبەرێ‌ جێ‌ بە جێ‌ كارێ‌ بۆردی گۆت: سەرجەمێ‌ گشتی یێ‌ ئاوارە و پەنابەران ل سنورێ‌ پارێزگەها دهۆكێ‌ دبیتە 143.096 هزار خێزانن كو دبنە 730.398 كەس و ئەڤە رامانا هندێ‌ ددەت د ناڤ هەر پێنچ كەسان ل دهۆكێ‌ دوو كەس ئاوارانە، و رێژا 37% ژ ئاواران دناڤ كەمپاندا دژین، ئەوێن دی ل ژ دەرڤەیی كەمپان دژین، و رێژا زێدە یا ئاوارێن پارێزگەها دهۆكێ‌ خەلكێ‌ دەڤەرا شنگالێ‌ نە و رێژا وان دبیتە 54% و ل دووڤ دا خەلكێ‌ قەزا مووسل رێژا وان دبیتە 21% و ل دووڤ دا خەلكێ‌ قەزا حەمدانیێ‌ دهێن ب رێژا 17%.

 

هەروەسا ئەندازیار ئدریس ئەو ژی ئاشكرا كر كو بو هەر ئاوارەكێ‌ پارێزگەها دهۆكێ‌ هەیڤانە نێزیكی 50 دولاران لێ‌ دهێنە مەزاختن كو ئەڤ كوژمە گەلەك بواران بخوڤە دگریت وەكی پارێن ئاڤێ‌ و كارەبێ‌ و دەرمانا و راكرنا گلێشی و سوتەمەنی و پەروەردە و ئازوقە و كرێ‌ یا ئەردێ‌ كەمپا و مۆچە و مەزاختیێن فەرمانگەهێن پۆلیس و ئاسایش و بەرەڤانیا شارستانی و فەرمانگەهێن قائیمقامیا و ناحیا ئەوێن شولدكەن دگەل ئاواران.

 

ئەو ژی گۆت: ئەرزاقێ‌ ئاواران كێم بوویە و پێرار باشتر بوو ژ پار و پار باشتربوو ژ ئەڤ سالە، چونكو رێكخراواWFP یا نێڤدەولەتی نەشێت ب شێوەیەكێ‌ باش ب ئەركێ‌ خوە راببیت ژبەر كێمیا دراڤی و هەتا جۆرێ‌ ئازۆقەی ئەوێ‌ دهێتە دابەشكرن ژی ب دلێ‌ مە نینە، و پەنابەرێن رۆژئاڤا ئەڤێن ژ دەرڤەیی كەمپان دژین هەر ئەرزاقی ناوەرگرن، ئەوێن د ناڤ كەمپان دا 50% ژ وان ئەرزاقی وەردگرن، ب شێوەیەكێ‌ گشتی دابەشكرنا ئەرزاقی ل سەر ئاوارە و پەنابەرا ژلایێ‌ رێكخراوا WFP و رێكخراوێن دیژی ڤە زۆر لاواز بوویە و بەرەف كێمبونێ‌ ڤە دچیت.

 

ئدریسی ئەو ژی ئاشكراكر كو ل هەر دو سالێن بۆری نێزیكی (100) رێكخراوێن بیانی ل پارێزگەها دهۆك كاردكرن، لێ‌ نوكە ب تایبەتی پشتی ئۆپەراسیوونا مووسل هاریكاریا وان یا كێم بوویی و پتریا وان بەرێ‌ خوە داینە پارێزگەها مویسل و دەوروبەرێن وێ‌ و پووتەدان ب ئاوارێن ل دهۆكێ‌ كێم بوویە.

 

ئدریس نەبی ئەو ژی گۆت: ل سالا 2013 مە رازیبوونا ڤەكرنا رادیویەكێ‌ وەرگرتی ب پشتەڤانی ژلایێ‌ رێكخراوا UNFPA، لێ‌ پرۆژە گیروبوو، ژ بەر هاتنا ئاواران و هێرشا داعش ل سەر دەڤەرێ‌، بەلێ‌ ئەڤ سالە دەست ب پرۆژەیی كر و ئاڤاهی ب دووماهی هاتیە ل كەمپا دومیز و قوناغا هاتنا ئامیران بۆ رادیویێ‌ دەستپێكریە، ئەگەر پشتەڤانی هەبیت دێ‌ پەخشێ‌ رادیویێ‌ گەهیتە زۆربەیی دەڤەرێن پارێزگەهێ‌ كو ئاوارە و پەنابەر و خەلكێ‌ خوجه مفایی ژێ‌ وەرگرن.

 

ل دویڤ ئامارێن بوردێ‌ كارۆبارێن مرۆڤایەتی ل پارێزگەها دهۆك نوكە دناڤ كەمپان دا 95 قوتابخانە هەنە و زێدەتر ژ (73) هزار قوتابیان دخوینن و (1290) مامۆستان ل كەمپان هەنە وان قوتابیان ب رێڤەدبەن. بنگەهێن ساخلەمیێ‌ ل كەمپان هەنە (107) نوشدار هەنە و (310) برینپێچ و فەرمانبەرێن ساخلەمیێ‌ هەنە. رۆژانە ل كەمپان هەتا (4500) كەسان سەرەدانا بنگەهێن ساخلەمیێ‌ دكەن. ڤان كەمپان (5600) زارۆیێن ئێتیم هەنە، (4100) بی ژن هەنە و(4020) خودان پێدڤیێن تایبەت هەنە.

 

رێژا هەرە مەزنا خەلكێ‌ دناڤ كەمپان دا ئێزدی نە و ئەڤە ب رێژا 79% و جهێن ڤەحەواندنێ‌ (65500) جهێن ڤەحەواندنێ‌ هەنە ژ وان (8900) ژوورێن بلوكا بۆ پەنابەرێن رۆژئاڤا دروست كرینە و د بەرنامێ‌ مە دایە ئەڤ سالە چو پەنابەرێن رۆژئاڤا دبن چادران ڤە نەمینن و هەتا نوكە 95% ب دووماهی هاتیە (50500) چادر هەنە ل هەموو كەمپان و (5900) كەرەڤان ژی هاتینە دروستكرن.

 

زێدەتر ژ هزار كەسان ل بوردێ‌ كاروبارێن مروڤایەتی كاردكەن و خزمەتا پێشكێشی ئاوارە و پەنابەران دكەن دناڤ و ژ دەرڤەیی كەمپان ل هەمی قەزا و دەڤەرێن دهۆكێ‌ 175 ئامیرە ل كەمپان كار دكەن و رۆژانە كارۆبارێن كەمپان ئەنجام ددە. رێژا (47%) ژ ئاكنجیێن كەمپان د تەمەنێ‌ كاری دانە كو ژیێ‌ (18 سالیێ‌ هەتا 59) سالیێ‌ نە. 36 هزار زارۆ ژ بوونێ‌ هەتا ژیێ‌ چار سالیێ‌ مە دكەمپان دا هەنە كو ب رێژا (15%)یە ، ژیێ‌(60)  سالیێ‌ زێدەتر (5%) مە هەنە. ل دویڤ ئامارێن مە هەین رێژا ژدایكبوونێ‌ ل كەمپان وەكی رێژا پارێزگەها دهۆكێ‌ یە و ئەگەر زێدەتر نەبیت و رێژا مرنێ‌ ژی د ناڤ كەمپان دا وەكی یا دهۆكێ‌ یە ئەگەر كێمتر نەبیت.