لە رووی جوگرافیاوە رۆژئاوای کوردستان دوولەت دەبێت

سەرکردەیەکی کورد لە رۆژئاوا: بە خوێنی کورد شارەکان دەگیرێنەوە و رادەست بە ئەسەد و عەرەب دەکرێنەوە

رۆژئاوای کوردستان لە رووی جوگرافیاوە لە ناوچەکەدا دابەشی سەر ئەمەریکا و ئەجێنداکانی رووسیا و ئێران دەبێت و ئەندامێکی ئەنجومەنی نیشتمانیی کوردیش ئاماژە بەوە دەدات، پەکەکە هیچ ستراتیژێکی نەتەوەیی لە رۆژئاوادا نییە و بە سەدان کوردی بۆ مەنبەج بەکوشت داوە و شارەکەیشی رادەستی رژێمی ئەسەد کردەوە.


چاودێرانی سیاسی وای دەبینن، ئەو دابەشکارییەی ئێستا لە رۆژئاوای کوردستان لەنێوان ئەمەریکا و رووسیا بەدی دەکرێت، لەوەی شارەکانی کۆبانێ و قامشلۆ هێزی ئەمەریکی تیادا دەبن و عەفرینیش کەوتووەتە ژێر هەژموونی هێزەکانی رووسیا و ئێران و رژێمی سووریا، دابەشکارییەکی جوگرافی بێت و رۆژئاوای کوردستان بۆ داهاتوویەکی دوور دوولەت بکات.


بەپێی زانیاریی چاودێران، پشکی رووسیا لە ڕۆژئاوای سووریاوە لە سنووری تورکیا (عەفرین) هەتا دەگاتە سنووری ئەردەن (سویدا)یە و بەوەش دەروازەی سەرەکیی ئەوروپا تا قۆناغێکی دووری دیکەی گۆڕانکاری لەژێر قەڵەمڕەوی رووسیا و ئێراندا دەمێنێتەوە، هاوکات پشکی ئەمەریکاش لە ڕۆژهەڵاتی سووریا کۆبانێ و قامشلۆ و چەند شوێنێکی دیکە و ناوچە بیابانییەکانی سووریایە، بەڵام پێشبینی دەکرێت بەشێکی ناوچەکە ئەمەریکا بە رێککەوتن رادەست بە لایەنەکانی دیکە لە ئۆپۆزسیۆنی سووریا و تورکیای بکات، بەوەش هەژموونی کانتۆنەکانی پەکەکە لەناو ئەو هێزە نێودەوڵەتییانەدا زیاتر کاڵ دەبێتەوە.


لە ماوەکانی پێشووشدا سوپای رووسیا هێزی رەوانەی ناوچە سنوورییەكانی عەفرین كرد، ئەوەش دوای ئەوەی سوپای توركیا لە ناوچەكانی باكووری كوردستانەوە هێرشی كردە سەر ئەو سنوورانە، بەو هۆیەشیانەوە هێزەکانی ئەمەریکا لە سنوورەکانی رۆژئاوای کوردستان لەگەڵ تورکیا بڵاو کرانەوە تا شەڕ و بەیەکدادانی دیکە لە ناوچەکەدا روو نەدات، چونکە بەرپرسانی ئەمەریکی چەند جارێک گوتوویانە ئێستا تەنیا شەڕی داعش بە ستراتیژی کارەکانیان دەزانن.


ئەوەش دوای ئەوە هات کە رژێمی سووریا بە ھاوكاریی ھاوپەیمانەكانی، تەواوی شاری حەلەبی كۆنترۆڵ كرد و سوپای توركیا چووە ناو ناوچەكانی نێوان عەفرین و كۆبانێ، ھێزێكی رووسیاش بۆ پێشگرتن بە شەڕ و پێكدادان لەنێوان سوپای توركیا و یەپەگە، لە ناوچەكانی عەفرین بڵاوەیان پێ كرا، لە کاتێکدا پێشتر یەپەگە بە هاوکاریی هێزەکانی دیکەی بەناو سووریای دیموکرات شاری مەنبەجی کۆنتڕۆڵ کرد، بەڵام بەپێی رێککەوتنی پێشووی نێوان (رووسیا، سووریا، پەیەدە) ناوچەکە رادەستی رژێمی سووریا کرایەوە.


چاودێری سیاسی، کاوە ئازیزی، ئەندامی ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد لە سووریا بۆ (باس) رای گەیاند، دوولەتبوون و دابەشکارییەکە بە ئاشکرا دەرکەوتووە، گوتیشی: “ئەوەی دەبینرێ رووسیا بەتەواوی بنکەی سەربازیی خۆی لە عەفرین جێگیر کردووە، ئەمەریکاش لە قامشلۆ و کۆبانێ هەیە، رۆژهەڵاتی فورات کەوتووەتە ژێر هەژموونی ئەمەریکا و رۆژئاوای فوراتیش لەبن دەستی رووسیایە، لە پراکتیکیشدا عەفرین و دێرەزۆر لەژێر کۆنتڕۆڵی باڵەفڕی رووسیادایە، کۆبانێ و جزیرە لەژێر باڵەفڕی ئەمەریکایە، ئەگەر ئەو دوو لایەنە هەردووکیان دۆستی کورد بن و تەنیا بۆ پاراستنی کوردستان هاتبنە ناوچەکە، ئەوە شتێکی باشە، بەڵام ئەوەی دەبینرێ دابەشکارییەکی جوگرافییە و پاشەڕۆژی رۆژئاوای کوردستان دەخاتە مەترسییەوە، بەتایبەتی ناوچەکانی ژێر کۆنتڕۆڵی رووسیا و بەشار ئەسەد”.


ئەو چاودێرە سیاسییە راشی گەیاند، کوردی ئەو ناوچەیە بەهۆی پەکەکەوە نەیتوانیوە ستراتیژێکی سەربەخۆیانەی هەبێت، گوتی: “لە هەرێمی کوردستاندا کورد مەرجەعی هەیە و ئەمەریکا و هەر وڵاتێکی دیکە پێشمەرگەیان پێویست بێت ئەوا لەبەرامبەردا دەستکەوتیان بە کورد داوە، ئەوەتا هەموو ئەو ناوچانەی پێشمەرگە رزگاری کردوون ناوچەی کوردستانی بوون و لەژێر کۆنتڕۆڵی پێشمەرگەدا ماونەتەوە، بەڵام ئەو ناوچانەی لە لایەن یەپەگەی سەر بە پەیەدەی پەکەکەوە رزگار کراون، دوای بەکوشتدانی سەدان گەنجی کورد تەنیا بۆ منبەج، دواتریش ئەو ناوچەیە رادەستی رژێمی سووریا و عەرەب کراوەتەوە، ئەوە بۆ رەقەش راستە و روو دەدات، واتە پەکەکە بەکار دەهێنرێت و هیچ دەستکەوتێکی پێ نادرێ، لەبەرئەوەی پەکەکە نە ستراتیژ و نە هیچ پەیوەندییەکی سیاسی و دیپلۆماسییانەی لەگەڵ هێزە نێودەوڵەتییەکان دروست نەکردووە، بەڵکوو ئەوەی هەیە تەنیا بەکارهێنانی سەربازی و کرێگرتەییە”.


ئەو چاودێرە ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد، ئەو دابەشکارییە جوگرافییە بۆ قۆناغێکی زۆر دەمێنێتەوە و بەوەش ئەو دوولەتبوونە دەبێت بە واقع، گوتیشی: “پەکەکە لە قەندیل بۆ رۆژئاوا شتێکی دەوێ، پەیەدە لە ناوخۆدا شتێکی دەوێ، یەپەگە شتێکی دیکە، ناوچەیەک لەژێر دەستی ئەمەریکا و ئەوەی دیکە رووسیا و ئەوەی دیکە سووریا، ئەویش لەگەڵ هەموواندا دەستی تێکەڵ کردووە. لەبەرئەوە، ئەوەی لە سیاسەتی پەکەکەدا دەبینرێ ئەوەیە کە پەکەکە کێشەی نەتەوەیی نییە، تەنیا کێشەی حزبی و بەژەوەندیی شەخسیی هەیە، هەر بۆیەش بەکار دەهێنرێت”.


بەڵام بورهان رەئوف، چاودێری سیاسی بۆ (باس) رای گەیاند، کورد لە رۆژئاوای کوردستان لەبەر هەڕەشەی تورکیا لەسەری ناچارە کۆمەک و هاوکاری لە هەموو لایەک وەربگرێت، ئەگەرچی تا ئێستا کۆمەک و هاوکارییەکان سنووری سەربازییان تێ نەپەڕاندووە.


(باس) هەوڵی دا رای بەرپرسانی پەیەدەش لە هەرێمی کوردستان وەربگرێت، بەڵام پەیوەندی لەگەڵیاندا دروست نەبوو.