کوردستان لەنێوان دوو نەوەدا

سه‌رقاڵبوونی نه‌وه‌ی شۆڕش به کاری بزنز و گه‌نده‌ڵییه‌وه، هه‌لێکی زێڕینی بۆ نه‌وه‌ی ونبوو ڕه‌خساند، که به‌هایان نه‌هێڵن و ڕه‌وشی سیاسییان له‌ده‌ست وه‌ربگرن

من نازانم ئێوه چیتان ده‌وێت، به‌ڵام من ده‌مه‌وێت هه‌ر شارێکی کوردستان شیکاگۆیه‌کی تر بێت، نیۆرکێکی تر بێت. ده‌مه‌وێت کوردستان ئه‌مێریکایه‌کی تر بێت، کوردستانێک، که هه‌موو خه‌ونێکی تێدا بێته دی، هاووڵاتییانی به‌خته‌وه‌ر و ئازاد، خاوه‌ن کار و خاوه‌ن سه‌رمایه‌ و خاوه‌ن ژیانێکی باش. به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی کوردستان به‌و شێوه‌یه لێ بکه‌ین، پێویستمان به یه‌کترییه، پێویستمان به پێکه‌وه کارکردنه، نه‌ک دژ به‌یه‌ک کارکردن. پێویسته له شه‌ڕی هه‌موو دژ به هه‌مووه‌وه ڕوو بکه‌ینه پێکه‌وه‌یی هه‌موو بۆ هه‌موو، هه‌موومان بۆ یه‌کێک و یه‌کێکیشمان بۆ هه‌موو. ئێستا یه‌کێکمان هه‌یه، که له خه‌می هه‌موواندایه، له خه‌می کوردستانێکی نوێدایه، لێ پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئاخۆ ئێمه‌ش هه‌موو له خه‌می ئه‌وداین، هه‌تاوه‌کوو وزه و توانایه‌کی گه‌وره‌ی وه‌های پێ ببه‌خشین، هه‌تاوه‌کوو به به‌هێزیی بیهێڵینه‌وه؟ چونکه تێکۆشان بۆ کوردستانێکی ئازاد هێزێکی به‌رده‌وامیی ده‌وێت.


هه‌نووکه ئێمه خاوه‌نی نه‌وه‌یه‌کین، که نه‌وه‌ی دیگیتاڵه، نه‌وه‌یه‌کی نارسیست، که له خۆی زیاتر بیر له که‌سی تر ناکاته‌وه، له خۆی زیاتر که‌سی تر نابینێت. خۆی نه‌بێت هه‌موو که‌سێکی تر به ئۆبیه‌کت و به ئامڕاز ده‌زانێت. نه‌وه‌یه‌کی خاوه‌ن کۆمپلێکس، کۆمپلێکسی هه‌ستی خۆ به که‌مزانین، که له ڕێگای مادده‌وه ده‌یه‌وێت نرخێکی خه‌یاڵی بۆ خۆی به‌رهه‌م بهێنێت. ئه‌م نه‌وه‌یه، خاوه‌نی گفتوگۆیه‌کی ڕووکه‌شه، لێ هه‌مان کاتیش کاتێک گومان له خۆی ده‌کات، گومان له بوون و له ئێکسیستێنسی ده‌کات، ده‌بێته خاوه‌نی گفتوگۆیه‌کی دڕ و بریندارکه‌ر. ئه‌م نه‌‌وه دیگیتاڵه، نه‌وه‌یه‌کی ئۆنڵاینه، که دیسان نرخ له خۆیدا نه‌بێت له هیچ شتێکی تردا نابینێت. ئه‌م نه‌وه‌یه خۆی نه‌بێت، که‌سی تری خۆشناوێت، کاتێکیش ده‌ست به خۆشویستنی که‌سێک ده‌کات، خۆی له که‌سی به‌رامبه‌ردا خۆشده‌وێت، ئه‌مه‌ش پرۆسه‌یه‌کی هه‌سته‌کییه، که ماوه‌یه‌ک ده‌خایه‌نێت.


نه‌وه‌یه‌کی ترمان هه‌یه، که نه‌وه‌ی پێش ئه‌م نه‌وه دیگیتاڵه‌ن. ئه‌م نه‌وه‌یه ونن. ئه‌م نه‌وه‌یه ڕێگای ماڵه‌وه نادۆزنه‌وه، ئه‌م نه‌وه‌یه نازانن کێن، نازانن له کوێوه هاتوون، وێڕای ئه‌وه‌ی ئه‌مانه پێیان وایه، که ده‌زانن، که ئه‌وان کێن، به‌ڵام ئه‌وان نازانن، که نازانن. ئه‌م نه‌وه‌یه خاوه‌نی ڕیالیتێتێکن، که زیانێکی گه‌وره‌ی سیاسی، کۆمه‌ڵایه‌تی و فه‌رهه‌نگی ده‌خه‌نه‌وه. ئه‌م نه‌وه‌یه له‌سه‌ر هه‌بوونی ئاژاوه ده‌ژیین، له ژینگه‌یه‌کدا ده‌ژیین، که پێویستیان به په‌ره‌پێدان و گه‌شه‌پێدانی ڕق و کینه و دروستکردنی نائارامی و نادڵنیایی کۆمه‌ڵایه‌تییه. ئه‌م نه‌وه‌یه له هه‌موو شوێنێکدا هه‌ن، له به‌غدا، له په‌رله‌مانی عێراقدان، له کوردستان له پارته‌کاندان، سه‌رکرده‌ن، خاوه‌ن پۆستن، له په‌رله‌مانی کوردستاندان، له حکوومه‌تدان، له میدیاکاندان، له ئه‌ورووپان.. تد. ئه‌م نه‌وه ونبووه، ئه‌و نه‌وه‌یه‌ن، که له‌پێناوی سه‌رکه‌وتندا به‌سه‌ر ئه‌و به‌ره‌یه‌دا، که ڕقیان لێیانه، ئاماده‌ن سه‌رتاپای کوردستان بکه‌نه سووتماک و وه‌کوو پاڵه‌وانیش له خۆڵه‌مێشی نیشتماندا خۆیان بناسێنن.


ئه‌م نه‌وه‌یه خاوه‌ن کولتوورێکن، که هه‌رگیز ده‌ستبه‌رداری ئه‌و ڕق و کینه‌یه‌یان بەرامبەر به گرۆیه‌ک، لایه‌نێک، تاکێک نابن. ئه‌مانه به‌وه‌ش ئاسووده نابن، بۆ نموونه، ئه‌گه‌ر خه‌ڵکانێک ده‌ستبه‌رداری پۆست و پله و پایه‌ی سیاسییان بن له پارتدا، له حکوومه‌تدا، به‌ڵکوو ده‌یانه‌وێت بەرامبەره‌کانیان وه‌ک خۆیان ده‌ڵێن، به سووک و ڕیسوایی ببینن، بێ خانه و ماڵ و بێ بژێویی ژیان...تد. ته‌نانه‌ت به مه‌رگیشیان ئاسووده نابن، نه‌باده مه‌رگییان ئێکسیستێنسیان به‌هێزتر بکات، نه‌باده مه‌رگیان گه‌شمردیان بکات. هه‌ر بۆیه هه‌موو شت ده‌که‌ن له‌پێناوی شکاندنی بەرامبەردا. ئه‌‌م نه‌وه ونبووه بۆ نموونه، باکیان به‌وه نییه، که که‌سێک چه‌ندیین ده‌یه پێشمه‌رگه بووه، ئه‌ندامی خۆیانه، سه‌رکرده‌ی خۆیانه، لێ سانا له میدیاکاندا ده‌ست ده‌که‌ن به شکاندنیان. ئه‌م نه‌وه‌یه وه‌ک به‌عس، کولتوور وه‌ک ئامڕازێکی سیاسی له‌پێناوی شکاندنی بەرامبەردا به‌کار ده‌هێنێت. ئه‌م نه‌وه‌یه به ئه‌قڵی به‌عس سیاسه‌ت ده‌کات، که له ئاینده‌دا ده‌توانن زیانێکی گه‌وره‌ی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی بخه‌نه‌وه.


هه‌نووکه نه‌وه‌یه‌کی ونبوو، که به‌دمه‌سته به ڕق و کینه‌وه، وه‌ک ئه‌لکهۆلیکه‌رێک، که چۆن ناتوانێت ڕۆژێکی به‌بێ ئه‌لکهۆل به‌ڕێ به‌رێت، ئاوهاش ئه‌م نه‌وه‌یه ناتوانێت ڕۆژێکی به‌بێ ڕق و کینه و ئاژاوه به‌ڕێ به‌رێت. جیاوازیی نه‌وه‌ی شۆڕش و نه‌وه‌ی ونبوو له‌وه‌دایه، که نه‌وه‌ی ونبوو پێیان وایه، که ئه‌وان شارستانیترن وه‌ک له نه‌وه‌ی شۆڕش، چونکه نه‌وه‌ی شۆڕش به‌شێکی زۆری ژیانیان له شاخ بوون و دوور بوون له خوێندن و خۆپێگه‌یاندنه‌وه، لێ نه‌وه‌ی ونبوو خۆیان پێ خوێنده‌وارتره و خۆیان پێ مۆدێرنتره، وێڕای ئه‌وه‌ی به‌شێکی زۆریشیان چه‌ند کڵاسێکی سه‌ره‌تاییان خوێندووه. جیاوازییه‌کی تری نێوان نه‌وه‌ی شۆڕش و نه‌وه‌ی ونبوو له‌وه‌دایه، که نه‌وه‌ی شۆڕش ئاماده نه‌بوون ببنه دارده‌ستی به‌غدا، ئاماده نه‌بوون کوردستان و سه‌ربه‌خۆییه‌که‌ی به ده‌سه‌ڵات و پاره بگۆڕنه‌وه، لێ ئه‌م نه‌وه ونبووه، ئه‌وه‌ی به‌‌لایه‌وه گرنگ نه‌بێت کوردستان و سه‌ربه‌خۆییه‌که‌یه‌تی، ئه‌مه‌ش ده‌یانکاته نه‌وه‌یه‌کی ونبوو.


ئیدی لێره‌وه ده‌بینین، که چۆن نه‌وه‌ی ونبوو، نه‌وه‌یه‌کی مانیپولیره‌ن، نه‌وه‌یه‌کی هه‌ڵخه‌ڵه‌تێنه‌رن و به‌شێکی گه‌وره‌ی نه‌وه‌ی شۆڕشیان خستووەته ژێر ڕکێفی خۆیانه‌وه و فه‌رمانڕه‌وایه‌تییان ده‌که‌ن. سه‌رقاڵبوونی نه‌وه‌ی شۆڕش به کاری بزنز و گه‌نده‌ڵییه‌وه، هه‌لێکی زێڕینی بۆ نه‌وه‌ی ونبوو ڕه‌خساند، که به‌هایان نه‌هێڵن و ڕه‌وشی سیاسییان له‌ ده‌ست وه‌ربگرن و بیانکه‌نه تایه‌ی ماشینێکی گه‌وره‌ی ون، که دواجار خۆشیان ده‌که‌ونه ژێریه‌وه. نه نه‌وه‌ی شۆڕش ئاماده‌ن و ئاماده‌ بوون ده‌ستبه‌رداری ئامڕازه کۆنه‌کانیان بن، که به ‌هیچ شێوه‌یه‌ک له‌م سه‌رده‌مه مۆدێرنه‌دا نه‌یانتوانی هیچ یارمه‌تییان بده‌ن، نه‌ نه‌وه‌ی ونبووش ئاماده‌ن بەرامبەری خودی ڕاسته‌قینه‌ی خۆیان ببنه‌وه و ئاماده بن ببنه هیچ، هیچی ڕووت، چونکه ته‌نیا له هیچێکی ڕووتدا تاک ده‌توانێت خۆی بدۆزێته‌وه و به‌خته‌وه‌ر بێت. مرۆڤێکی به‌خته‌وه‌ریش خاڵییه له ڕق و کینه و دووبه‌ره‌کی و ئاژاوه.


له‌نێوان ئه‌م دوو نه‌وه‌یه‌شدا، نه‌وه‌یه‌کی تر هه‌یه، که نه‌وه‌ی هیوایه. نه‌وه‌ی هیوا مێژوویه‌کی تایبه‌تی نییه، که تێیدا ده‌رکه‌وتبێت، به‌ڵکوو ئه‌م نه‌وه‌یه له هه‌ناوی قه‌یرانه‌کانی سه‌رده‌مدا قیت ده‌بنه‌وه و ده‌بنه ترووسکه‌یه‌ک بۆ ئاینده. ئه‌م نه‌وه‌یه پێویستیان به پشتگیریی ئێمه‌یه، ئه‌م نه‌وه‌یه له پێکه‌وه‌ییدا ده‌توانن چ ڕووناکی و چ هیواش گه‌وره‌تر بکه‌ن. مرۆڤ ئه‌وه‌یه که بیری لێ ده‌کاته‌وه، ئه‌گه‌ر کۆی گشتیی هیوا به ئاینده‌یه‌کی ئازاد و به‌خته‌وه‌ر بخوازن، ئه‌وا ئازاد و به‌خته‌وه‌ر ده‌بن، لێ ده‌بینم، ڕێژه‌یه‌کی گه‌وره هیوا به کۆرۆنا ده‌خوازێت، هه‌ر بۆیه به ڕێگاوه‌یه بۆیان، چونکه داوا و هیوای خۆیان بووه. یاسای سروشت وه‌هایه، ئه‌وه‌ی داوای ده‌که‌یت بۆ بەرامبەر بۆ خۆشت ده‌وێت. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئێوه چیتان ده‌وێت؟