توركیا و كارتی كورد

 

رەنگە هیچ دوو كەسێك لەوەدا ناتەبا نەبن، كە توركیا لە هەموو دەوڵەتێكی دیكەی ناوچەكە زیاتر سوودی لە كارتی كورد وەرگرتووە، خۆ ئەگەر كەسێك لەبارەی ئەم قسەیەوە لەگەڵمان ناكۆك بوو، ئەوا لەوەدا لەگەڵمان ناكۆك نابێت كە پارتی داد و گەشە لە هەموو پارتێكی دی زیاتر سوودی لە كورد، هەڵبەت كورد لە توركیا و تەنانەت بەشەكانی دیكەش، وەرگرتووە.


پارتی داد و گەشە توانیی پشت بە جەماوەری سادە و فراوانی خۆی لە كوردستانی توركیا ببەستێت، لە رێی چەند قسەیەكی بە باق و بریقەوە توانیی لە پتر لە خولێكی هەڵبژاردن بەسەر پارتەكانی دیكەی توركیادا سەربكەوێت، تەنانەت ئەم پارتە، مەبەست پارتی داد و گەشەیە، كێبڕكێ لەگەڵ پارتەكانی كورد وەك پارتی گەلانی دیموكرات دەكات و لەنێو زۆنی خۆیاندا.


ئایا كارەكە پەیوەستە بە سادەیی كوردەوە؟ یان ئەوەی لەسایەی ئاڵۆزیی دۆخی پارتەكان لە توركیا، كورد بژارەیەكی باشتر بەدی ناكەن؟ یان ئەوەتا كورد بە درێژایی ژیانی سیاسیی خۆی گوێی لە قسەی بە باق و بریقی وەك ئەوەی لە داد و گەشەی دەبیستێت، نەبووە، بەڵام خۆ چی دی داد و گەشە پارتی خەڵكی سادە و دەروێش و پەیڕەوانی تەریقەتەكانی سۆفیناسی نییە، بەڵكوو ئیدی بووەتە پارتێك كە شانی داوەتە بەر خەیاڵ و ئەندێشەی نەتەوەپەرستی ئیسلامخوازییەوە.


ئەگەر پارتی داد و گەشە بڕیاری بە باق و بریق لە ئاست كوردی كوردستانی توركیا دەدات، چونكە كورد لەوێدا راستەوخۆ پەیوەندییان بە تەرازووی هێزەیلی هەڵبژادنەوە هەیە، ئەوا لەگەڵ لایەنانی دیكەی كورد و لە بەشەكانی دیكەی كوردستان، هەردەم بە تەشقەڵە و گەلێك جاریش بە هەڕەشەوە لە رەوشی كورد هاتووەتە پێش!


لە دوو قۆناغی مێژووییدا، توركیا و لەنێویدا داد و گەشە قبووڵی نەبوو پرسی كورد گۆڕانی ئەرێنی بە خۆیەوە ببینێت، توركیا هەر لەبەر كورد رێی بە هێزی هاوپەیمان نەدا خاكی توركیا لە شەڕی هاوپەیمانان دژ بە سەدام بەكار بهێنێت، هیچ رۆژێكیش ئەوان بێ دەنگ نەبوون، تەنیا ئەو كاتە نەبێت كە ئەمریكا لەسەر زاری باڵوێزی خۆی لەو كاتەدا ئەم پەیامەی راگەیاند: "چی دی كوردستان پاشكۆ و دیوەخانی پشتەوەی ئێوە نییە." ئەمەش وای لێ كردن كە بێ دەنگ بن و واقیعی تازەی كورد قبووڵ بكەن و ناچاریش بوون پەیوەندی لەگەڵ واقیعی تازە هەڵچووی گەشەكردووی كوردستانی عیراقدا بكەن، هەر كە كوردی عیراق ویستیان دەسكەوتی سیاسیی خۆیان تۆكمەتر بكەن لە رێی ریفراندۆمەوە، ئیدی توركیا دنیای هێنایە سەر پێ.


قۆناغی دووەمیش بەرپابوونی شۆڕشی سووریا بوو، كە هەردەم توركیا بۆ كورد لە بۆسەدا بووە، تەنانەت قبووڵیان نەبوو كە رەحمەتی حەمیدی حاجی دەروێش سەرۆكایەتیی دانیشتنێك بكات لە كۆنگرەی ئۆپۆزسیۆنی سووریا لە قاهیرە، ئیدی توركیا، مەبەستمان حكوومەتی توركیایە، چوارچێوەیەكی سیاسییان بۆ توركمان دروست كرد، ئنجا ئیخوانی موسلمینیان بەسەر ئۆپۆزسیۆنی سووریادا سەپاند، بەوەندەش رانەوەستان، كار بەوە گەیشت كە هێرشیان كردە سەر خاكی كورد و سێ ناوچەی كوردستانی سووریا (عەفرین، سەرێكانی، گرێ سپی)یشیان داگیر كرد.


هەڵبەت هێزی توركیا لە سنووری سەدان كیلۆمەتری ئەواندا نییە لەگەڵ كورد، بەڵكوو لەوەدایە كە پشت بە هێزی نێودەوڵەتی دەبەستن، ئەمەش وا لە كورد دەكات هەندێك جار پشت بە هەمان هێز ببەستێت، سەرباری ئەوەی هاسنووری سێ پارچەی كوردستانە.


ماوەتەوە بڵێین، كورد لە بەردەم كێشەیەكدان، كە پەیوەستە بەوەی ئاخۆ پەیوەندی لەگەڵ پارتەكانی توركیا ببەستن یان لەگەڵ حكوومەتەكانی یەك بە دوای یەكی ئەو وڵاتەدا؟ لێكدانەوەی بابەتیانە بەو دەرەنجامە دەگات، كە گرنگە پەیوەندیی كورد كراوە بێت لەگەڵ هەموو لایەنانی كارای نێو توركیا، نەك تەنیا لەگەڵ خاوەن دەسەڵات، رەنگە ئەمەش یەكێك بێت لە ئامرازەكانی گەمەی گۆڕینی تەرازووی هێز لە هەڵوێستی سیاسیدا.


بە دوو پەیڤ: "هەموو هێلكەكان مەخە نێو یەك سەبەتەوە."