دوو نامەی جەنابی کاک مەسعود بارزانی بۆ من

لێ گەڕێن با مێژوو بدوێ - 3

لەدوای هەڵەنگوتنی ساڵی 1975ی شۆڕشی کورد، ئەمن هێشتا لە ڤیەننا لە باڵوێزخانەی عێراق دەستبەکار بووم. لە بازنەی هەفتەی پێشووی ئەم نووسینانەمدا، باسی ئەو شاندە کوردییەم کردووە، کە کاک مەسعود بارزانی، لە یەکێک لەم دوو نامانەی، کە بۆی ناردووم باسی دەکات. شاندەکە کاک موحسین دزەیی برام و کاک سامی عەبدولڕەحمان بوون، کە بە هەندێ وڵاتانی ئەورووپادا دەگەڕان، بۆ وەدەستهێنانی پشتگیری لە پرسی کورد لەو گێژەنەی کە دوای رێککەوتنەکەی ئەلجەزایر لەنێوان سەدام حوسێن و شای ئێرانێ تێی کەوتبوو. کاک مەسعود بارزانی ئەوسا لە ئێران بوو و من هێشتا لە ڤیەننا. یەکێک لەو دوو نامانەی بە دەستی کاک تاریق عەقراوی بۆ ناردم، کە رێکەوتی ٢٢/ ٧ /١٩٧٥ی لەسەرە. ئەوەی دیکەیان رێکەوتی ناردنی لەسەر نییە و نازانم بەدەستی کێ پێم گەیشتووە. ئەمەیان دەقی نامە رێکەوت دیارەکەی جەنابی کاک مەسعود بارزانییە:
برای خوشەویستم کاک عمر دزەیی پیشکەشە
سلاویکی برایانەی گەرم. 
پاش ئەم کارثە گەورەی بەسەر هەمو میللەتی کورد دا هات، ئومیدمان وایە کە درسي لێ وەربگرین و بتوانین هەمو حقائق و تفاصیلي موءامرەکە بو میللەتي کورد روني بکەینەوە، چونکە لەم زروفەدا هەمو شت ناگوتریت، بو ئەوەی توشي حكميكي ناحق نەبین. 
ئیمرو شعاري ئیمە ئەوەیە یک بگرین و واجبە لەسەر هەمومان تێ بکوشین تا اثبات بکەین بو عالم کە میللەتي کورد نامریت و بریارمان داوە کە بەردەوام بین لە خەبات ئەگەر چي ئیمرو خەباتي چەکدار ممکن نیە بەلام سیاسیا مجال هەیە و ئەزانین فراغیک هەیە ئەبي پر بكریتەوە و بریارمان داوە دەست بە نشاط بکەین و لە مستواي قيادە وفدیکمان دیت بو ئەم مەبەستە و ئومیدم وایە ئیوەش دەوریکي بالا ببینن. و راءیمان وایە دژي كەس نەبین چونکە بە یکەتي ماني خومان ئەپاریزین بەلام ئەگەر کەسیک هەولي دوبەرەکي بدات حکم لەسەریان بو میللەت بەجي ئەهیلین و ئەگەر خزمەتی کورد لەوەدا بي جنیومان پێ بدەن بەسەر چاو قبولي ئەکەین بەلام بروا ناکەین ئیمرو لە هاوکاري زیاتر چیتر سودمان پێ بدات. 
        ئیتر خوشیتان ئاواتمانە.          براتان
                                      مسعود بارزاني
                       ٧٥/٧/٢٢           واژۆ

نامەکە لەناو زەرفێکدا بوو، کە کاک مەسعود ئەمەی لەسەر نووسیوە:
       براي بەریز کاک عمر دزەیی پیشکەشە
 
کاک تاریق عەقراوی، كە نوێنەری شۆڕش بوو لە ئەڵمانیا و نامەکەی لە ئێرانەوە هێنابوو، دیارە ئەویش نامەکەی بە دەستی یەکێکی دیکە، یان رەنگە خستبێتيە ناو زەرفێكی تر و هەر بە پۆستی رەسمی لە ئەڵمانیاوە بۆمی ناردبێتە ڤیەننا. کاک تاریق ئەویش بە دەسخەتی خۆی ئەم چەند وشەیەی زیاد کردووەتە سەر زەرفەکەی کاک مەسعود:
  برایو عمر: وا نامەی کاک مسعود بارزانی بوت رەوانە ئەکەم لەکەل گەرمترین سلاو
برات (واژۆ)
تارق عقراوي 


بۆ مێژوو، ئەگەر مرۆڤ بە شێوەیەکی بابەتییانە و بە خۆدوورخستنەوە لە هەموو جۆرە کارتێکردنێکی عاتیفی و باڵباڵێنی تەسکی حزبایەتی، ئەو قسانەی ناو نامەکەی کاک مەسعود بارزانی هەڵبسەنگێنێ، پێم وایە دەبێ بۆی دەربکەوێ کە، وێڕای دڵشکاویی وەک هەموو کوردێکی دڵشکاوی ئەوان رۆژان، پڕن لە هەست بە بەرپرسیاریکردن و گیانێکی نەبەز و کۆڵنەدان لە رۆژێکی وەها رەش و پڕ لە مەینەتدا، کە بەسەر کورددا هاتبوو. کاک مەسعود بە دڵێکی گەورە و سینگێکی کراوەشەوە جنێوپێدان بە خۆشیانیشی قەبووڵ بووە، ئەگەر وەک دەڵێ ”خزمەتی کورد لەوەدا بی“. 


بەڵێ، بەخۆداچوونەوە و رەخنە و گۆڕینەوەی بیروڕای جیاجیا نەک هەر کارێکی راست و دروستە، بەڵکوو پێویستیشە، ئەگەر لەم بوارەدا کورد چاو لە کۆمەڵگا پێشکەوتووەکانی رۆژئاوا بکات و شێوازی شارستانییەت و رێز و روومەت بەکار بێنێت و دوور بکەوێتەوە لە بەکارهێنانی شێوازی هەرزەکارانەی منداڵبازاڕی. جیاوازیی بیروباوەڕ و بۆچوون نابێ وەک دوژمنداری سەیر بکرێ. وەک کە کاک مەسعودیش جەختی لەسەر کردووە، پێویستە لە رۆژی رەش و لێقەومانی نەتەوەییدا ناکۆکی و دووبەرەکی بنرێ بەلاوە، پشتی یەکدی بگیرێت، هەر نەبێ تا گەردی گەردەلوولەکە دەنیشێتەوە. راستی بۆ چووە کاک مەسعود، کە دەڵێ ” ... رەئیمان وایە دژی کەس نەبین چونکە بە یەکەتی مانی خۆمان ئەپارێزین ...“.  لە جیهاندا هیچ سیاسەتکارێک پێغەمبەر نەبووە تا هەڵەی نەکردبێ. چێرچڵ بەو چێرچڵاتییەی خۆی لە بیرەوەرییەکانیدا دانی پێدا دەنێ، کە لە دووەم جەنگی جیهاندا، لەدوای سەرکەوتنیان بەسەر ئەڵمانیای نازیدا هەڵەیەکی زۆر گەورەی کرد، بە پێشنیازی ستالین یەکسەر رازی بوو، کە ئەمیان لەسەر نەخشەکەی ئەورووپای بەردەمیان بە قەڵەم هێڵێکی لەنێوان رۆژهەڵات و رۆژئاوای ئەوروپا کێشا، کە تەواوی وڵاتانی رۆژهەڵاتەکە بە شێوەیەکی کاتەکی بکەوێتە ژێر نفووزی میلیتاری یەکێتیی سۆڤیەت، تا هەڵبژاردنی دێمۆکراتیک لەو وڵاتانە دەکرێت و ئینجا لەپاشان هەموویان بە ئەنجامی هەڵبژاردنەکە رازی بن. چێرچڵ دەڵێ، بیری بۆ ئەوە نەچووبوو ئاخر هەڵبژاردن بە زەقەزەقی چاوی سوپای سووری سۆڤیەت و لەژێر باڵی پارتی کۆمۆنیستدا چۆن بە دیمۆکراتیکانە ئەنجام دەدرێ! چێرچڵ تا مرد هەر پەنجەی پەشیمانیی دەکرۆشت، کە وا بەئاسانی بە پێشنیازەکەی ستالین رازی ببوو.


نامەی دووەمی جەنابی کاک مەسعو،د کە بۆی ناردووم، بەداخەوە رێکەوتی ناردنی لەسەر نییە و ناشزانم کێ بۆی هێناوم، چونکە دیارە بەدەست هاتووە. دیاریشە نامەکە وەرامدانەوەی نامەیەکی من بووە بۆ کاک مەسعود، کە بیرم نەماوە کەی نووسیومە و چیم تێدا گوتووە. ئەمەش دەقی ئەو نامەیە و زەرفەکەیەتی. جارێ لەسەر زەرفەکە کاک مەسعود ئەمەی نووسیوە:
      برای خوشەویستم کاک عمر دزەیی
ئەمەش نامەکەیە:
   برای خوشەویستم کاک عمر دزەیی پیشکەشە
سلاویکی برایانەی گەرم.
ئەحوالتان ئەپرسم و ئومیدەوارم صحەتتان باش بیت و زور ئیحترامم هەیە بو مالەوەتان.
زور سوپاس بو نامە شیرینەکەتان کە پر بو لە هەستی برایەتی.
بێ گومان ئاگادارن رژیمی بغدا خەریکە ئەگەر بوي بکریت کوردستان ویران بکات و گەلیک بە ناوي کورد لەناوي ببات بە تەواوي. و هەرچەندە خەبات زور سەخت بووە بەلام گەلیک بە رژیمیکي وەک رژیمي بەغدا لەناو ناچیت و تا ئەو درندەتر ببي ئیمەش سورتر ئەبین لەسەر خەبات و بەرگري لە شرف و کەرامەتي گەلەکەمان. بەراستی دەتوانم بلیم ئیمرو واین لە شەري مان و نەماني کورد.
دلنیام نەمان هەر بو رژیمی فاشی بەغدایە و سەرکەوتن هەر بو گەلي کوردە هەرچەند زور ئەزیەتی داوین و ئەزیەتمان دەدات بەلام بویە ئامانجەکەمان ئەوەندە پیروز و بەرزە چونکە ئەم هەمو خوینە پاکەي بو دەرژیت. 
زور سوپاست دەکەم کەوا برایانە ئامادەیي خۆت پیشان داوە و هەر واش توقعم کردووە لە جەنابت. 
و خوت زور چاک شارەزاي و لە دەروە مجال ئیش کردن چونە بویە دلنیام ئەوي لە دەستتان بیت دریغي ناکەن.
دایکم و مالەوەمان زور سلاویان هەیە بو مالەوەتان و هەمو برایان احترامیان هەیە بو جەنابتان. هەروەها کاک صالح سلاوي تایبەتی هەیە. کاک محسن صحەتی زور باشە و زور خوشحالین کە لە ناومانە.
               ئیتر خوشیتان
                                    واژۆ
                                    براتان
                                مسعود بارزاني

لە نامە رێکەوتدارەکەیدا، کاک مەسعود پنتکێکی زۆر گرنگی ورووژاندووە، کە شێوەی کوردایەتیکردنی سەردەمانی کۆنی بیر خستمەوە و وای لێ کردم، بێ تێبینی بەسەریدا باز نەدەم. کاک مەسعود دەڵێ: ”... ئەگەر خزمەتی کورد لەوەدا بی جنیومان پێ بدەن بەسەرچاو قبولی ئەکەین...“. 


لە کۆتایی سییەکانی سەدەی بیستەم و تەواوی چلەکانیش، ژمارەیەک لە کۆمەڵ و پارتی سیاسیی کورد سەریان هەڵدەدا و زوو یان درەنگ وەک بڵقی سەر ئاویش دەپووکانەوە. هەر هەمووشیان بزووتنەوەی کوردپەروەر و نیشتمانپەروەر بوون. ئەو گۆڕانە سیاسی و فیکرییانەی کە بەسەر کۆمەڵگای میللەتانی دونیادا دەهات و دەرئاوێژەی یەکەم جەنگی جیهان و دووەم جەنگی جیهان بوون، سروشتانە کۆمەڵگای کوردستانیشی گرتبووەوە. دەستەی بژاردەی رۆشنبیری کوردی ئەو زەمانە elite بە پەرۆشەوە بازبازێنیان دەکرد لەم پارت بۆ ئەو پارت، لەم ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەو ئایدیۆلۆژیا، کە بەدڵنیاییەوە دەڵێم هەر هەمووشیان لە ناخدا لە دڵسۆزییان بووە بۆ حاڵی کورد. بۆ نموونە، بازبازێنی خێرا خێرا لەناو ئەم حزبانەدا دەکرا: خۆیبوون، کۆمەڵەی دارکەر، هیوا، ژیانەوەی کورد (ژ. ک)، رزگاری، شۆڕش، پارتی دیمۆکراتی یەکگرتووی کورد، کە دواتر ناوەکەی بوو بە پارتی دیمۆکراتی کوردستان، حزبی شیوعیی عێراقی و ئینجا ئەگەر ئەم ساڵانەی دواییشی بخەینە سەر: یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، سۆسیالیست، کۆمەڵەی رەنجدەران، ئاڵای شۆڕش، زەحمەتکێشان، پارێزگاران، یەکگرتووی ئیسلامی و کۆمەڵی ئیسلامی و ئیتر نازانم چی تریش. جا هەنگی زۆر لە ئەندامانی ئەو پارتی و بزووتنەوانە - کە بێ گومان هەموویان دڵسۆزی پرسی کورد بوون- لە ئەنجامی گۆڕانە سیاسی و ئایدیۆلۆژییەکانی دوای جەنگ، بە ئەقڵی ئەو زەمانی هەوڵیان دەدا حزبەکانی دی- کە پێشتر خودی خۆیان ئەندامیشی بووینە- و سەرکردەکانی ئەو حزبانەش کە سەرکردەی پێشتری خۆشیان بووینە، بە قسەی سووک و شکاندنەوە ماکدار بکەن. بۆ نموونە، لە سەرەتای چلەکاندا منی بەتەمەن هەر شەش حەوت ساڵان و هەندێ برا لەخۆم گەورەترەکانم و خزم و برادەرێکی زۆریشمان، ئەندامی پارتی (هیوا) و دواتر (ژیانەوەی کورد) و دواتریش هی هەر هەموو پارتییەکانی دیکەش بووین. ئەوسا کاک عەزیز فەتاح، گەنجێکی هەولێریی زۆر کوردپەروەر بوو و بەرپرسی حزبی هیوا بوو لە هەولێر. هەڵبەت ئێمە ئەندامانی هیوا، گەورە و بچووک، هەر بە (کاکە عەزیز)، ناومان دەهێنا و بانگمان دەکرد، ئەوسا وشەی مامۆستا بۆ سیاسییەکان بەکار نەدەهات، بەڵکوو تەنیا بۆ پیاوانی ئایینی بەکار دەهێنرا. دواتر کە ئێمە و زۆر کەسی تریش بازمان دا بۆ حزبێکی دی، ئیتر کەسمان ناوی بە (کاکە عەزیز) نەدەهێنا، بەڵکوو بە (عەزە گێزەر)، کە سەرکردە تازەکانمان وایان فێر کردبووین، گوایا سەر و شکڵی لە گێزەر ئەچێت، یان چونکە باوکی گێزەرفرۆش بووە، بۆیە بە قودرەتی قادیر کاکە عەزیزمان لێ بوو بە عەزە گێزەر. هەنگی ئەمن، کە لە پۆلی یەک و دووی سەرەتاییدا بووم، ئەندامی رێکخراوی منداڵان (بەچکە شێرانی کوردستان)ی سەر بە حزبی هیوا بووم. ئیمڕۆش، کە بیر لەوان رۆژان دەکەمەوە، پێکەنینم بە عەقلیەتی ئەو زەمانیمان دێ. جا ئەوەی، کە لەم کورتە چیرۆکە مەبەستمە ئەوەیە، کە زۆر شەرمە ئەوڕۆش هەر بە ئەقڵی گێزەرەکەی هەشتا ساڵ لەمەوپێش کوردایەتی و حزبایەتی بکەین. دنیا زۆر گۆڕاوە و سروشتانە پەیوەندییە نێو نەتەوەییەکانیش، بەو پێیە، گۆڕانیان بەسەردا هاتووە. نەنگە کەس بە کەس بڵێ خائین و عەمیل. ئاخر نابێ لەبیرمان بچێ، کە جیۆپۆلیتیکی کوردستان هەموو پارت و بزووتنەوە سیاسییە کوردییەکانی ناچار کردووە حیسابی ورد و دووری بۆ بکەن. سەرەڕای ئەوەش، ئەوڕۆکەش هێشتا هیچ گەرەنتی نییە لەو رێیەدا تووشی هەڵە و هەڵەنگوتنی دیکەش نەبین. بەداخەوە، بمانەوێ نەمانەوێ ئەمڕۆ جیۆپۆلیتیک تا ئەندازەیەکی زۆر هەڵوێست بۆ کورد دادەنێت و بڕیاری پێ دەدات. ئاخر لە سیاسەتدا، بەتایبەتی لە کوردستانەکەی خۆمان، خۆ هەموو جڵەوەکان لە دەست رەهبەرانی کورددا نین، زلهێزەکان و دراوسێکانمان چاویان زەقە، بەڵام مخابن سەوادی خەڵکەکەمان لەوە ناگەن و کورد واتەنی ”ئەوەی لە شەڕ نەبێ شمشێری تیژە.“ جا خەڵکینە، یان دەبێ سیاسەت نەکەین، لە ماڵی خۆمان دانیشین و رازی بین بە سەرەنجامی میللەتەکەمان، یان ئەگەر بیکەین، ئەوا بەخوا دەبێ باش بزانین، کە ”ماسیگرتن و قوون تەڕنەبوون ناکرێ“. خۆ ئەمن ناڵێم لە رێی خەباتدا سارد بینەوە، بەڵام دەڵێم بە عاقڵانە خەبات بکەین و خۆمان لەگەڵ سیاسەتی جیهاندا بگونجێنین، ئەگینا بەخوا کەس مەرحەبامان لێ ناکات و لە کارواندا بەجێ دەمێنین. پێشینانیش جوانیان گوتووە: 
سیاسەت بێ ریئاسەت گەنجە، ئەمما گەنجی بێ دەروان  ریئاسەت بێ سیاسەت رەنجە، ئەمما رەنجی بێ پایان.


دەبا فێر بین لەناو خۆماندا سیاسەت وەک رۆژئاواییەکان بکەین بە شارستانییەت in a civilized way. دەبا لەوان فێر ببین، کە زۆر ئاسایی و پێویست و تەندروستیشە بۆچوونی جیاجیامان هەبێ. ئەوان بەیانییان بە رەخنەی توند، بەڵام بە ئەدەب یەکدی دەشۆنەوە، ئێوارانیش پێکەوە دادەنیشن و زرینگەی پەرداخی پێکیان دێ، وەک بڵێی نە بایان دیبێ و نە باران. بۆ رابردووش، بێ دەمارگیری و بێ دەسکاریکردنی تۆماری رووداوە کۆنەکان، با لێ گەڕێین مێژوو بێتە قسە.