لەنێوان هاوڕێیەتیی کچە جوانەکان و لەبەرکردنی کتێبی پیرۆزدا!

من لە رەقە بووم - 27 


به‌شی 17


دوای ئه‌وى ده‌ بەشى قورئانم له‌به‌ر كرد و ته‌واو كرد، حه‌زم كرد سووره‌ته‌ قورئانییه‌ دوور و درێژه‌كانیش له‌به‌ر بكه‌م، پێش هه‌موویان سووره‌تى (البقره‌). به‌ڵام ڕاهێنه‌ره‌كه‌مان له‌ مزگه‌وتى ئەلرەبت قبووڵى نه‌كرد و هه‌ر ئه‌مه‌ش وای كرد بێتاقه‌ت بم و چیدى هاتوچۆی ئه‌و مزگه‌وته‌ نه‌كه‌مه‌وه‌. دوای ئه‌وه‌ى ناوم وه‌ك پارێزوان و له‌به‌ركه‌رى كه‌لامى خودا له‌ كووچه‌ و كۆڵانه‌كه‌ماندا ده‌نگى دایه‌وه‌، یه‌كێك له‌ خزمانم پێشنیاری ئه‌وه‌ى كرد، بچمه‌ نێو قوتابخانه‌یه‌كى له‌به‌ركردنى قورئان له‌ تونسى پایته‌ختدا. خۆم پێشوازییم له‌ ئاوا پێشنیارێك كرد. هه‌ڵبه‌ت دایكم سه‌ره‌تا دژی وه‌ستایه‌وه‌، به‌ڵام له‌ ئه‌نجامدا ئه‌ویش قبووڵی كرد.


له‌ قوتابخانه‌ى له‌به‌ركردنى قورئانی عومەر بن خه‌تاب خه‌ریكى ده‌رسخوێندن بووم، كه‌ له‌ ناوچه‌ى (سكره‌)دا بوو و به‌ناوبانگترین قورئانخوێنان و له‌به‌ركه‌رانى قورئان له‌وێ بوون. كه‌ له‌ نموونه‌ى ئه‌وان ده‌توانم ناوی (حسن الورغی، عبدالرحمن الحفیان، و محمدالمشفر) بهێنم. ئه‌م قوتابخانه‌یە، كه‌ به‌هۆی (حسن الورغی) له‌ ساڵى 1990 دامه‌زرابوو. له‌ قۆناغی سه‌رده‌مى سه‌ركۆمار بن عه‌لی، به‌ شێوازێكى سروشتى چالاكیى هه‌بوو، چونكه‌ به‌رپرسانى ئه‌وێ هه‌موویان په‌یڕه‌وى ڕێبازى ئه‌شعه‌رى (اشاعره‌) بوون و له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌شدا له‌و قوتابخانه‌دا شتێك جگه‌ له‌ قورئانى پیرۆز نه‌ده‌خوێنرا. ڕۆژانى یه‌كشه‌ممه‌ واته‌ ڕۆژى پشوو له‌ وڵاتى تونس و له‌و ڕۆژانه‌دا، كه‌ له‌ خوێندنگە پشوو بوو، ده‌چوومه‌ ئه‌م قوتابخانه‌.


تا ماوه‌ى ساڵێك به‌هۆی خۆشه‌ویستییه‌ك كه‌ بۆ قورئان له‌به‌ركردن هه‌مبوو، له‌نێوان تونسی پایته‌خت و نابلدا له‌ هاتوچۆدا بووم. به‌رپرسانى قوتابخانه‌ قورئانییه‌كه‌ له‌باره‌ى ئه‌و سووره‌تانه‌ى كه‌ حه‌زم به‌ له‌به‌ركردنیان نه‌بوو، مه‌رجێكى ئه‌وتۆیان نه‌بوو. ئامانجى من ئه‌وه‌بوو قورئان به‌ته‌واوى له‌به‌ر بكه‌م. ئه‌م بابه‌ته‌ به‌هۆی خۆشه‌ویستیى له‌ڕاده‌بەدەر به‌ دایكم و هێنانه‌وه‌ى دڵى دایكم، بووبووه‌ عه‌شقێكى تایبه‌تی بۆ من. له ‌ته‌واوى قۆناغه‌كانى تری ژیانم ئه‌م عه‌شقه‌ به‌رده‌وام بوو.


له‌دواییدا كه‌ له‌ تونسه‌وه‌ كۆچم كرد، 45 بەش له‌ قورئانم له‌به‌ر بوو و پاشماوه‌ى ئه‌ویشم له‌ شارى ڕه‌قه‌ى سووریادا له‌به‌ر كرد. له‌ كات و ساته‌ به‌تاڵه‌كانى نێوان غه‌زه‌واته‌كان بۆ پێداچوونه‌وەى ئه‌وانه‌ى كه‌ له‌به‌رم كردبوون، هه‌روه‌ها بۆ له‌به‌ركردنى ئایه‌ت و سووره‌تى تازه‌تر هه‌وڵم ده‌دا. ئه‌م كتێبه‌ پیرۆزه‌ بووبووه‌ ئه‌نگێزه‌ و ڕێنمایی هه‌میشه‌یی من. پێده‌چوو هه‌ندێك جار له‌ له‌به‌ركردنى مه‌ودام گرتبێت و لێى دوور بووبمه‌وه‌، به‌ڵام به‌ هه‌رحاڵ، ڕه‌گى له‌ ناخمدا داكوتا بوو و له‌سه‌ر ژیانم سێبه‌رى دانابوو.


قۆناغی گه‌نجیم له‌ شاری نابل، خۆشه‌ویستیم بۆ له‌به‌ركردنى قورئان بووبووه‌ گه‌وره‌ترین داڵغه‌ و خه‌یاڵم. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و كاته‌ چووبوومه‌ نێو قۆناغی خوێندنى به‌كا‌لۆریی (پێش زانكۆ) له‌ خوێندنگەی (محمد المسعدى) و تازه‌ جگه‌ره‌كێشانیشم ده‌ست پێكردبوو و زۆریش حه‌زم به‌ دانیشتن له‌گه‌ڵ كچه‌ شۆخ و شه‌نگه‌كاندا ده‌كرد!


له‌ ژیانى گه‌نجیمدا له‌و كاتانه‌دا، به‌ تازەترین مۆدیله‌كانى قژ داهێنان، قژم داده‌هێنا و پاكه‌ته‌ جگه‌ره‌كان كه‌ ده‌مكێشان و پۆزم پێوه‌ لێ ده‌دان و خۆشه‌ویستییه‌ مه‌عسوومانه‌كانم، دژیه‌كییه‌كم له‌گه‌ڵ حه‌زم به‌ له‌به‌ركردنى قوئاندا له‌گه‌ڵیان نه‌ده‌بینى. ئه‌مانه‌ش په‌یوه‌ندیى به‌ كه‌سایه‌تیى چه‌ندلایه‌نه‌مه‌وه‌ هه‌بوو.


له‌ قۆناغی ئاماده‌یی له‌ نابل هاوڕێى زۆرم ناسی. له‌نێویاندا كوڕێكى قۆز به‌ناوى ئوسامه‌ هه‌بوو. ئه‌وه‌ى كه‌ له‌ كه‌سایه‌تیى ئه‌ودا بۆ من جوان بوو، ئه‌وه‌ بوو كه‌ ئه‌و دوو شتى زۆر دوور له‌ یه‌كى له‌ خۆیدا كۆ كردبووه‌وه‌: له‌لایه‌ك ڕیشی هه‌بوو و دیندار بوو و له‌لایه‌كى تریشه‌وه‌ سه‌مایه‌كى گه‌نجانه‌، كه‌ ناوى break بوو دەکرد، وه‌كوو منیش حه‌زى له‌ ماتۆڕ لێخوڕین بوو.


شتێكى تر، كه‌ له‌ ئوسامه‌دا هه‌بوو و بۆ من سه‌رنجڕاكێش بوو، ئه‌مه‌ هه‌ركات له‌گه‌ڵ ئه‌و له‌باره‌ى جیهاده‌وه‌ قسه‌م ده‌كرد، ده‌مبینى له‌گه‌ڵ یه‌كدیدا هاوڕاین. له‌و كاته‌دا جیهادكردن له‌لاى من جگه‌ له‌ ئازادكردنى فه‌له‌ستین و لادانى زوڵم و زۆر له‌سه‌ر فه‌له‌ستینییه‌كان هیچ شتێكى تر نه‌بوو. (هه‌ر ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ى، كه‌ ته‌واوى تونسییه‌كان تا ڕاده‌یه‌ك له‌باره‌ى جیهاده‌وه‌ هه‌یانبوو). له‌به‌رامبه‌ریشدا ئوسامه‌ باسی خستنه‌ ژێرچاودێریی هه‌ندێك كه‌سی دیندار له‌لایه‌ن هێزه‌ ئه‌منییه‌كان و توند هه‌ڵسوكه‌وتكردن له‌گه‌ڵ ئه‌وان، كاتێك ده‌چوون بۆ مزگه‌وت، قسه‌ى بۆم ده‌كرد، بۆ من له‌باره‌ى ئیخوانولموسلمین و ئه‌وه‌ى كه‌ له‌و ساڵانه‌ى دوایی به‌سه‌ریاندا هاتووه‌، ده‌یگوت. هه‌موو ئه‌مانه‌ بۆ گه‌نجێك، كه‌ له‌ ته‌مه‌نى مندا حه‌زداری خودا و قورئان بوو، جێى سوڕمان بوو. ئه‌و شتانه‌ى، كه‌ ئوسامه‌ى هاوڕێم له‌باره‌ى ئه‌شكه‌نجه‌دان و خستنه‌ ژێرچاودێرییه‌وه‌ ده‌یگوت، هه‌م منی ترساند و هه‌م گومانى له‌لا دروست كردم، هه‌رچه‌نده‌ بڕوام به ‌ڕاستیی قسه‌كانى ئوسامه‌ هه‌بوو. له‌ ڕێگه‌ى ئوسامه‌وه‌ كۆمه‌ڵێك كه‌سی دیندارى تر، كه‌ هاوڕێى بوون، ناسینم.


له‌گه‌ڵ ئوسامه‌دا بوو، كه‌ گوێگرتن له‌ هه‌ندێك وانه‌ى شێخه‌ سه‌له‌فییه‌كان، له‌ نموونه‌ (خالد الراشد)م ده‌ست پێكرد. ئەلراشد به‌و وانه‌گوتنانه‌ ناسرابوو، كه‌ ناوى رقائق بوو. ئه‌وانه‌ى كه‌ له‌باره‌ى مردن و عه‌زابی گۆڕ و به‌هه‌شت و جه‌هه‌ننه‌مه‌وه‌ بوون، ئه‌ویش به ‌شێوازێكى كاریگه‌رانه‌ باسی ده‌كردن و له‌ كاتى ئه‌م وانانه‌دا خۆیشی ده‌گریا. منیش له‌ ڕیزى ئه‌و كه‌سانه‌ بووم كه‌ به‌دواداچوونم بۆ وانه‌كانى ئه‌و ده‌كرد. ئه‌وانم له‌ ئه‌نته‌رنێت داونلۆد ده‌كرد، تا كاتی سووڕان و گه‌شتكردنم له‌نێو شاردا گوێیان لێ بگرم.


له‌وپه‌ڕى گۆڕانم، كه‌ له‌و كاتانه‌دا له‌سه‌رم ڕووی ده‌دا، دایكم به‌ته‌واوى له‌م دونیایه‌ تایبه‌ته‌م بێئاگا بوو. هه‌ندێك جار كه‌ دره‌نگ له‌ نوێژی عیشا ده‌گه‌ڕامه‌وه‌، ناڕه‌حه‌ت ده‌بوو، به‌ڵام زۆری نه‌ده‌خایاند و (بڕیاری خراپی له‌باره‌مه‌وه‌ نه‌ده‌دا)، ئازادییه‌كى فراوانى پێدابووم، چونكه‌ متمانه‌ى ته‌واوى هه‌بوو، هیچ كارێك ناكه‌م ئه‌و تووڕه‌ بكات.


هه‌ندێك جار، كه‌ له‌ دانیشتنى هاوڕێ كچه‌كانم ده‌گه‌ڕامه‌وه‌ و بۆنى جگه‌ره‌م لێ ده‌هات و ئه‌مه‌ هه‌ر ئه‌و ساتانه‌ بوو كه‌ هاوتاى پێشكه‌وتنى دونیاكه‌ى تریشم بوو. دونیای له‌به‌ركردنى قورئان و تاقمه‌ منداڵه‌ موسڵمانه‌كان و هیواى جیهاد له‌ فه‌له‌ستین و رقائقی خالد ئەلراشد.


هیچ دژیه‌كییه‌كم له‌مه‌دا نه‌ده‌بینى، كه‌ پانتۆڵی كاوبۆ له‌به‌ر بكه‌م و كڵاوى هیپ هۆپ له‌سه‌ر بكه‌م و بۆ نوێژى به‌یانییش جلوبه‌رگى سپی و خاوێن له‌به‌ر بكه‌م و بچمه‌ مزگه‌وت. له‌ ڕوانگه‌ى ده‌روونییه‌وه‌ تا ماوه‌یه‌ك له‌م دوو دونیایه‌ جیاوازه‌مدا ده‌ژیام، به‌بێ ئه‌وه‌ى هه‌ست به‌ ناهه‌ماهه‌نگى، یان دژیه‌كی بكه‌م. ئه‌م دوو دونیایه‌ جیاوازه‌، له‌ زۆربه‌ى گه‌نجه‌كانى ده‌وروبه‌ریشمدا هه‌بوو. خودا و له‌به‌ركردنى قورئان و به‌هه‌شتیان حه‌ز پێده‌كرد و له‌ جه‌هه‌نه‌میش ده‌ترسان، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ڕۆژگاریشدا ده‌ژیان، مۆسیقا و به‌شداریكردنى دانیشتنى شه‌وانه‌. ئیتر عه‌ره‌ب گوته‌نى بۆ خۆیان قیامه‌تێكیان دروست ده‌كرد.


هه‌ڵبه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌م هه‌موو كاره‌ گه‌نجانانه‌دا، هه‌ندێك هێڵی سووریشم بۆ خۆم دانابوو. هیچكات مه‌شرووبم نه‌ده‌خوارده‌وه‌ و هیچكاتیش زینام نه‌كرد. تا قۆناغی تری ژیانم كه‌ مولته‌زیم به‌ دین بووم، پابه‌ندى ئه‌م شتانه‌ مامه‌وه‌. ڕۆژگار تێده‌په‌ڕی و هاوڕێیه‌تیى من له‌گه‌ڵ ئوسامه‌دا به‌هێزتر ده‌بوو، تا ڕۆژێك كه‌ پێى گوتم پێكه‌وه‌ با بچین بۆ یارییه‌كى تۆپی پێ له‌ ده‌شتاییه‌كانى ده‌ره‌وه‌ى شار. تۆپی پێ هیوایه‌تێكى سه‌رده‌مى گه‌نجێتیم بوو، هه‌ر ئه‌و كاتانه‌ چوومه‌ یانه‌ى نابله‌وه‌. كه‌ خۆشم لایه‌نگری بووم.


به‌ هه‌رحاڵ، ئه‌و ڕۆژه‌ ئوسامه‌ گوتى ئه‌و كه‌سانه‌ى بۆ یاریكردن دێن، له‌ (برایان)ن. من ئه‌و كاتانه‌ حه‌ڤده‌ ساڵێك ده‌بووم. گه‌یشتینه‌ یاریگاكه‌. ئه‌وى كه‌ سه‌رنجى منى له‌ یانه‌كه‌دا ڕاده‌كێشا ئه‌وه‌ بوو، هه‌موو ئه‌و گه‌نجانه‌ى هاتبوونه‌ ئه‌وێنده‌ر، ڕیشیان هه‌بوو. نزیكه‌ى دوازده‌ كه‌سێك ده‌بووین، یاری ده‌ستی پێكرد.


له‌ ناوه‌ڕاستى یارییه‌كه‌دا له‌ناكاو چوارده‌وری ساحه‌ى یارییه‌كه‌یان گه‌مارۆ دا. هێزه‌ ئه‌منییه‌ سیاسییه‌كان، كه‌ له‌دواییدا تێگه‌یشتم ده‌سته‌یه‌كى تایبه‌ت بۆ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ى تیرۆرن، له‌ هه‌موو ده‌وروبه‌رماندا په‌یدابوون. هه‌موومانیان كۆكرده‌وه‌ و پاشان به‌ره‌و سه‌نته‌رى ئه‌منییه‌تى شار گواستمانیانه‌وه‌. بۆ من ئاوا دیمه‌نێك شۆكهێنه‌ر بوو. له‌و كاته‌وه‌ قۆناغێكى نوێ له‌ ژیانى من دەستی پێکرد.