داهێنه‌رانی پاشه‌ڕۆژ

 

دوێنی بۆ كتێب كڕین ڕۆیشتم بۆ كتێبخانه‌ی ئه‌مازۆن له‌ شاری هه‌ولێر، له‌ ناوه‌ڕاستی كتێبخانه‌كه‌ كۆمه‌ڵێ منداڵی زیته‌ڵه‌م بینی، ته‌مه‌نیان هه‌ر پێنج ساڵ ده‌بوو و نه‌ده‌بوو، سێ مامۆستای ئافره‌تیان له‌گه‌ڵدا بوو، منداڵه‌كان به‌ئه‌ندازه‌یه‌ك شادمان بوون، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ ئاهه‌نگێكدا بن و له‌ كتێبخانه‌ نه‌بن. هه‌ر یه‌كه‌یان كتێبێكی ئه‌لف و بێ و هه‌ندێ كه‌ره‌سته‌ی نووسینیان به‌ده‌سته‌وه‌ بوو، پاشان له‌ ناوه‌ڕاستی كتێبخانه‌كه‌دا دانیشتن، مامۆستای سه‌ره‌كییان ده‌رباره‌ی پیته‌كان و هه‌ندێك وشه‌ پرسیاری لێ ده‌كردن، له‌ وه‌ڵامی هه‌ر پرسیارێكدا هه‌موو به‌ یه‌ك ده‌نگی به‌رز و به‌ یه‌ك ئاواز هاواریان ده‌كرد. شادی و ویستی فێربوون و ئاره‌زووی پێشوازیكردن له‌ ئاینده‌یه‌كی گه‌ش، له‌ هه‌موو جووڵه‌یه‌ك و ده‌ربڕینی ڕووخساریاندا ده‌خوێندرایه‌وه‌. به‌ هاوڕێیه‌كه‌م گوت: ته‌ماشا بكه‌، سه‌رنجی یه‌كه‌ به‌ یه‌كیان بده‌، چه‌ند دڵیان به‌و كتێبی سه‌ره‌تاییه‌ خۆشه‌، وه‌ك دڵنیابن له‌وه‌ی، كه‌ ئه‌م كتێبی ئه‌لف و بێیه‌ ستراتیژی ژیان ده‌ستنشان ده‌كات، بریا ئێمه‌ش به‌ هه‌مان هه‌سته‌وه‌ ڕوومان له‌ كتێبخانه‌كان كردبا، ئه‌مانه‌ ڕۆشنبیرانی داهاتووی كوردستانن، ئه‌مانه‌ ده‌بن به‌ داهێنه‌ر، به‌ نووسه‌ر، به‌ هونه‌رمه‌ند، به‌ پزیشك، به‌ ئه‌ندازیار، به‌ مامۆستا، به‌ سیاسه‌تەوان، به‌ ڕاگه‌یاندكار... هتد. سه‌رنجی یه‌ك به‌ یه‌كی ڕووخساریانم ده‌دا، ده‌مویست ئاینده‌ی یه‌ك به‌ یه‌كیان بخوێنمه‌وه‌، خه‌یاڵی خۆم كارا كرد، به‌ خۆم ده‌گوت: داخوا كام له‌مانه‌ وه‌كوو من ببێت به‌ شانۆكار؟ كامیان ده‌بێت له‌ بواری هونه‌ر و ئه‌ده‌بدا ڕیگه‌ی داهێنان هه‌ڵبژێرێت؟ له‌نێو هه‌موویاندا، ڕووخساری یه‌كێكیان، كه‌ ده‌نگی له‌وانی تر زوڵاڵتر بوو، منداڵیی خۆمی بیر خستمه‌وه‌، به‌ خۆمم گوت: زۆر پێده‌چێت ئه‌میان ببێت به‌ شانۆكار! باشه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌م منداڵه‌، یان هه‌ر یه‌كێك له‌م منداڵانه‌ ببێت به‌ شانۆكار، تۆ بڵێت ته‌مه‌ن ڕێگه‌ بدات له‌سه‌ر شانۆ به‌رهه‌می ببینم؟ بڕوا ناكه‌م ته‌مه‌نم ڕێگه‌ بدات، فریای نماییشه‌كه‌ی بكه‌وم.


ئه‌گه‌ر ئه‌م سه‌ردانه‌یان بۆ ئه‌م كتێخانه‌یه‌ یه‌كه‌م ئاشنایه‌تییان بێت له‌گه‌ڵ كتێب، ده‌بێت چه‌ند كه‌سیان له‌ ئاینده‌دا ببن به‌ نووسه‌ر؟
یه‌كه‌م جار كه‌ باوكم كتێبی بۆ كردم به‌ دیاری، ته‌مه‌نم ده‌ ساڵ بوو، ئه‌و خۆی نه‌خوێنده‌وار بوو، ئێواره‌ی ڕۆژێكی هاوینی كه‌ركووك بوو، بردمی بۆ لای كتێبفرۆشێك، كتێبخانه‌كه‌ تاكه‌ كتێبفرۆش بوو له‌ كه‌ركووك، خاوه‌نه‌كه‌ی ناوی عومه‌ر بێكه‌س بوو، باوكم پێی گوت: كتێبێكم ده‌وێ بۆ كوڕه‌كه‌م، ئه‌ویش نامیلكه‌یه‌كی دامێ، وابزانم به‌رگێكی زه‌ردی هه‌بوو، كتێبه‌كه‌ هیچ پێوه‌ندییه‌كی به‌ جیهان و ئه‌ندێشه‌ی منداڵه‌وه‌ نه‌بوو، كتێبێكی سیاسی یان فیكری بوو، سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش، به‌ تاسه‌وه‌ خوێندمه‌وه‌، به‌تایبه‌تی هه‌ندێك بڕگه‌ی، كه‌ شیعر بوون، ئه‌و بڕگانه‌م جار له‌دوای جار ده‌خوێنده‌وه‌. كتێبه‌كه‌ كتێبی كوردایه‌تیی جه‌مال نه‌به‌ز بوو، یه‌كێك له‌ بڕگه‌كانی باسی كوشتنی شه‌هید عه‌وله‌ سیسه‌ی ده‌كرد، كه‌ له‌ به‌رده‌ركی سه‌رای شاری سلێمانی شه‌هید كرا. ئه‌وه‌ی له‌و كتێبه‌ له‌بیرمدا مابێت، ئه‌و بڕگه‌یه‌ بوو، كه‌ باسی عه‌وله‌ سیسه‌ی ده‌كرد:
ئه‌ی شاره‌كه‌ی عه‌وله‌ سیسه‌


ژیان بێ تۆ لێمان پیسه‌
وه‌ك مێردمنداڵێك، له‌ شه‌سته‌كان ئاشنای كتێبفرۆشێكی تری شاری كه‌ركووك بووم، كه‌ پێی ده‌گوترا كتێبفرۆشی (محمد أمین عصری)، ئه‌م كتێبخانه‌یه‌ كه‌ كه‌وتبووه‌ بازاڕی جووت قاوه‌ی كه‌ركووك، ڕوڵێكی گرنگی هه‌بوو له‌ بڵاوكردنه‌وه‌ی كتێبدا به‌ زمانی كوردی، دیسانه‌وه‌ ئه‌م كتێبخانه‌یش هیچ پێوه‌ندییه‌كی به‌ جیهانی منداڵانه‌وه‌ نه‌بوو، به‌شبه‌حاڵی خۆم، تاكه‌ یه‌ك كتێبی منداڵانه‌م له‌وێ به‌دی نه‌ده‌كرد، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی كتێبه‌كانی داستانئاسا و گێڕانه‌وه‌ و حیكایه‌تخوانیی بوون، هه‌ر چۆنێك بێت چێژم لێ وه‌رده‌گرتن. له‌و كتێبانه‌ی، كه‌ له‌ كتێبخانه‌ی عەسڕی ده‌ست ده‌كه‌وتن، هه‌ر بۆ نموونه‌، ئه‌میر ئه‌رسه‌لان، چل تووتی، خورشید و خاوه‌ر و ئیسماعیلنامه‌ و حه‌یده‌رنامه‌. كه‌ زۆربه‌ی، ئه‌وه‌نده‌ی له‌بیرم مابێت، له‌ شێوه‌ی هه‌ڵبه‌ست نووسرابوون. ئه‌مه‌ش وای له‌ خوێنه‌ری منداڵ ده‌كرد، چێژی لێ وه‌ربگرێت.
منداڵه‌كانی ناو كتێبخانه‌ی ئه‌مازۆن خه‌یاڵیان بۆ سیناریۆیه‌كی دیكه‌ی شاری كه‌ركووكی په‌نجاكان كه‌مه‌ندكێش كردم:


ئه‌و سه‌رده‌مه‌ هه‌ژاری باڵی به‌سه‌ر زۆرینه‌ی خه‌ڵكدا كێشابوو، كۆمه‌ڵێك منداڵی گه‌ڕه‌كی به‌گله‌ر و قۆریه‌، كورد و توركمان و عه‌ره‌ب و ئاشووری، خولیای خوێندنه‌وه‌ و مه‌راقی سینه‌ما بوون، سینه‌ما ئه‌وكات گه‌وره‌ترین هونه‌ر و قوتابخانه‌ی ژیان و سه‌رچاوه‌ی ڕۆشنبیری بوو، سه‌رله‌به‌یانیی ڕۆژانی هه‌ینی منداڵان ده‌چوون بۆ سینه‌ما، ئه‌م دابونه‌ریته‌ بۆ منداڵ خۆشترین و چێژبه‌خشترین ساته‌كانی تافی منداڵی بوو، ئه‌مه‌ش بۆ هه‌موو منداڵێك نه‌ده‌هاته‌ دی، به‌تایبه‌تی بۆ هه‌ژاران، ئه‌م گرووپه‌ش، كه‌ شه‌یدای بینینی فیلم بوون، له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌چكه‌ هه‌ژار بوون، نه‌یان ده‌توانی بلیتی سینما ببڕن. جا بۆ ئه‌وه‌ی ئاگاداری فیلمی تازه‌ی ئه‌وه‌ هه‌فته‌یه‌ بن، دوا فیلمی جۆن وه‌ین و لێكس پاركه‌ر و ئۆدی مۆرفی ببینن، شێوازێكی تایبه‌تیان داهێنابوو: هه‌موویان پاره‌ی ڕۆژانه‌ی خۆیان، ئی ڕۆژی هه‌ینییان، كۆ ده‌كرده‌وه‌، یه‌كێكیان ده‌چوو فیلمه‌كه‌ی ده‌بینی، پاشان بۆ گرووپه‌كه‌ی ده‌گێڕایه‌وه‌، به‌ڵام چۆن گێڕانه‌وه‌یه‌ك! گێڕانه‌وه‌یه‌كی هونه‌ری، كه‌ خه‌یاڵ و فه‌نتازیای گرووپه‌كه‌ی به‌ جۆرێك ده‌بزاواند، وه‌ك ئه‌وه‌ی خۆیان له‌ سینه‌ماكه‌دا بووبوون و فیلمه‌كه‌یان به‌ چاوی خۆیان بینیبێت.


ئه‌ندامانی ئه‌م گرووپه‌ له‌ حه‌فتاكاند بوون به‌ ڕۆماننووس و شاعیر و شانۆكاری به‌ناوبانگی شاری كه‌ركووك، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ هه‌مووان زیاتر فیلمه‌كه‌ی ده‌بینی و بۆ ئه‌وانی دیكه‌ی ده‌گێڕایه‌وه‌، بوو بە ده‌رهێنه‌ری شانۆیی، ئه‌ویش ئه‌نوه‌ر محەمەد ره‌مه‌زان بوو. كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ دامه‌زرێنه‌رانی شانۆ له‌ شاری كه‌ركووك.