ئه‌وه‌ی پێویستمانه سیمبوڵێکه

ئه‌وه‌ی پێویستمانه سیمبوڵێکه


شه‌رمه‌زارییه بۆ به‌شێک له سیاسییه‌کان، که هه‌موو هه‌وڵێکیان بۆ له‌ناوبردنی ماڵی کورده، له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کی بچووکی ماددییدا

ئۆکتۆبه‌ری پڕ له کێشه چیی به‌دوای خۆیدا ده‌هێنێت؟ وه‌ڵام، قووتکردنه‌وه‌ی پرسیاری کێ دۆسته و کێ دوژمنه؟ باوه‌ڕ به کێ بکه‌ین؟ ئه‌گه‌ر پێویست بێت ده‌بێت چی بکه‌ین؟ حزبی به‌عس به بردنه‌وه‌ی کات، بۆ به‌هێزکردنی خۆی، له کاتێکی چاوه‌ڕوان نه‌کراودا، خه‌ونی ژیانی کوردی له ئازادییدا له‌ناو برد. له‌و کاته‌وه، له 1974ه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، کورد له باشووردا شه‌ڕی دوژمن ده‌کات، لاوازی ده‌کات و دوژمنیش به پێدانی به‌ڵێنێک، که هه‌رگیز نایباته ‌سه‌ر، کات ده‌باته‌وه. دواجار پێویسته سه‌رله‌نوێ له سه‌ره‌تاوه‌ ده‌ست پێبکه‌ینه‌وه. له ڕووخانی به‌عسیشه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، به‌غدا هه‌مان یاریی ڕژێمه‌کانی پێشتر له‌گه‌ڵ کورددا ده‌کات. هۆکاره‌که‌شی ئاشکرایه، ئێمه به ته‌نیا ڕژێمه‌کان دوژمنمان نه‌بوون، به‌ڵکوو تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگای عێراقیش، چونکه دواجار دوای ڕووخانی هه‌ر ڕژێمێک، تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگا جێگای ڕژێمی ڕووخاویان گرتووەته‌وه. ئه‌مانه‌ش هاوشێوه‌ی ڕژێمی پێشوو، مامه‌ڵه‌یان لەگەڵ کورد کردووه، له‌به‌رئه‌وه‌ی ڕه‌گه‌زپه‌رستی و فاشییه‌ت بناغه‌ی ئیدێنتیتێتی هاووڵاتییانه. هه‌نووکه به‌شێکی گه‌وره‌ی هاووڵاتییانی عێراق نائاسووده‌ن له ژیاندا و دژ به ڕژێم خۆپیشاندان ده‌که‌ن، له‌م خۆپیشاندانانه‌دا داوای لابردنی ده‌ستووری عێراق ده‌که‌ن، داوای گۆڕانکاری ده‌که‌ن تێیدا. له‌م ده‌ستووره‌دا مافه‌کانی عێراق و کوردستانیش تێیدا پارێزراوه، ئه‌مه وێڕای ئه‌وه‌ی که له‌م ده‌ستووره‌دا مادده‌ی 140 هه‌یه و هه‌تاوه‌کوو ئێستا جێبه‌جێ نه‌کراوه، به‌پێچه‌وانه‌وه، ڕژێمی عێراقی ئێستا هاوشێوه‌ی ڕژێمی به‌عسی پێشوو قه‌لاچۆی کورد ده‌کات. ته‌ماشا بکه‌ن له شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ری 2017ه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، ڕژێمی عێراق چی به‌سه‌ر کورددا هێناوه؟


شه‌رمه‌زارییه بۆ هه‌ر تاکێکی کورد پاڵپشتیی عێراق بکات و بیه‌وێت هاوشێوه‌ی عێراق هاووڵاتییانی کورد، ئه‌وه‌‌ی کورد تا ئێستا به‌ده‌ستی هێناوه لهده‌ستی بدات و بیکاته‌وه چنگی به‌غدا. شه‌رمه‌زارییه بۆ به‌شێک له ئه‌ندام په‌رله‌مانه کورده‌کان له به‌غدا که هه‌موو هه‌وڵێکیان بۆ له‌ناوبردنی ماڵی کورده. شه‌رمه‌زارییه بۆ به‌شێک له سیاسییه‌کان، که هه‌موو هه‌وڵێکیان بۆ له‌ناوبردنی ماڵی کورده، له‌پێناوی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کی بچووکی ماددییدا. شه‌رمه‌زارییه بۆ هه‌ندێک تاکی کورد، که هه‌موو هه‌وڵێکیان بۆ گوێزانه‌وه‌ی پشێوییه‌کانی عێراقه بۆ کوردستان. من ده‌مه‌وێت له ڕێگای نیچه‌وه به بیر هه‌موو تاکێکی کوردی بهێنمه‌وه، که بیر له هاوسه‌نگیی ژیانیان بکه‌نه‌وه. نیچه ده‌ڵێ: بیهێنه به‌رچاوی خۆت، که ڕۆژێک یان شه‌وێک، له ته‌نیاتریین شه‌وه‌کانتدا دێمۆنێک (دێوێک) بێت و پێت بڵێ: ئه‌م ژیانه‌ی که ئێستا تێیدا ده‌ژییت، ده‌بێت جارێکی تر و چه‌ندیین جاری تریش تێیدا بژییت. له‌م ژیانه‌تدا هیچ شتێکی نوێ ڕوو نادات، به‌ڵکوو هه‌موو ئازارێک و هه‌موو حه‌ز و بیرکردنه‌وه‌یه‌ک و هه‌نسکێکت، هه‌موو شتێکت له بچووک هه‌تا گه‌وره سه‌رله‌نوێ تێیدا بژیته‌وه، یه‌ک له‌دوای یه‌ک وه‌ک خۆی به‌بێ گۆڕان.


له ڕاپه‌ڕینی به‌هاری ساڵی 1991ه‌وه هه‌تاوه‌‌کوو ئێستا، به‌رده‌وام و به‌بێ پچڕان ئه‌م دێمۆنه له ژیانماندا هه‌بووه، هه‌ر جاره‌ی ناوێک و هه‌ر جاره‌ی ناسیۆناڵیتێکی هه‌بووه. جارێک عه‌ره‌بێکی سوننه و جارێکیش عه‌ره‌بێکی شیعه، جارێک فارسێکی شیعه و جارێکیش تورکێکی سوننه‌ی ئیخوان. ئه‌و به‌شه‌ی کورد، که هه‌میشه هه‌موو هه‌وڵێکیان بۆ له‌ناوبردنی ماڵی کورده، له بزاڤی ڕزگارییخوازی کورددا یارییه‌ک ده‌که‌ن بۆ ئه‌وه‌ی نه‌دۆڕێن، له‌کاتێکدا یاریی بزاڤی ڕزگارییخوازی کورد، یارییه‌که بۆ بردنه‌وه، چونکه گه‌لێکی ژێرده‌ست، کاتێک دوژمن هه‌موو شتێکی لێ زه‌وت ده‌کات، هیچی نامێنێت بۆ دۆڕاندن، هه‌ر بۆیه تێده‌کۆشێت بۆ بردنه‌وه نه‌ک بۆ نه‌دۆڕان. ئه‌و به‌شه‌ی کورد، که هه‌موو هه‌وڵێکیان بۆ له‌ناوبردنی ماڵی کورده، باوه‌ڕیان له‌کیس داوه، پێیان وایه که ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی و ده‌وڵه‌تێکی کوردی مه‌حاڵه. ئه‌وان نازانن که گه‌یشتن به مه‌حاڵێک، کاتێک که مرۆڤ به شیاوی ڕوودانی بزانێت. دوژمنانمان هه‌موو شتێکیان له‌گه‌ڵدا تاقی کردووینه‌ته‌وه، لێ ئێمه، هێشتا هیچ سنوورێکمان نه‌به‌زاندووه. کورد پێویسته فێر بێت که سنوور ببه‌زێنێت، کاتێک دوژمنێکی له دارستانێکدا خۆی ده‌شارێته‌وه، نه‌چێت به‌دوایدا بگه‌ڕێت، به‌ڵکوو ئاگر له دارستانه‌که به‌ربدات.


ئه‌وه‌ی پێویستمانه سیمبوڵێکه، سیمبوڵێک بۆ ئازادی و سه‌ربه‌خۆیی و به‌خته‌وه‌ریی ژیانی کورد، سیمبوڵێک، که له ڕۆح و بیرکردنه‌وه‌ماندا هه‌ڵیبگرین. چونکه ته‌نیا سیمبوڵێک ده‌توانێت بمانبه‌ستێته‌وه به یه‌که‌وه، به‌بێ ئه‌وه‌ی ده‌ست بکه‌ین به‌وه‌ی که ڕقمان له‌یه‌کتری بێت، چونکه خاوه‌نی بیروڕا و ئیدیۆلۆگیی جیاوازین، خاوه‌نی دیالێکتی جیاوازین، دهۆکیین، هه‌ورامیین، بادینیین، سۆرانیین، خانه‌قینیین، هه‌ولێریین ...هتد.


ئه‌وه‌ی زیانی پێگه‌یاندووین، به‌ستنه‌وه‌مان بووه به تاکه‌وه، چونکه تاکێک، که ڕۆڵی ڕابه‌رایه‌تیی بینیبێت، نه‌یتوانیوه بیرکردنه‌وه‌ی هه‌مووان بپێکێت و ویستی هه‌مووان به‌ده‌ست بهێنێت، نه‌ک له‌به‌رئه‌وه‌ی له توانایدا نییه، نه‌خێر به‌ڵکوو له‌به‌رئه‌وه‌ی که ئێمه وه‌ها جیاوازین و فێر نه‌بووین، که یه‌ک بین، به‌ڵکوو هه‌میشه خۆمان له یه‌کتری جیا کردووەته‌وه، به‌ڵام سیمبوڵێک بۆ ئازادی ده‌توانێت هه‌موومان پێکه‌وه ببه‌ستێته‌وه. ئه‌مه وێڕای ئه‌وه‌ی که لەده‌ره‌وه‌ی خاکی کوردستان خۆیدا، به‌تایبه‌ت له وڵاتانی ئه‌ورووپیدا، ته‌نانه‌ت خودی ئه‌مێریکاش، سیاسییه‌کی کورد وه‌ک سیمبوڵ ده‌بینن، هه‌ر بۆیه هه‌میشه ده‌گه‌ڕێنه‌وه لای ئه‌و. لێ قووڵیی ڕق و کینه‌ له هه‌ناوی به‌شێکی کورددا، وه‌ها ده‌کات، که ئه‌م هه‌له له‌کیس بده‌ین.


له‌دوای ڕاپه‌ڕینه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، ئەم کابینه‌یەی حکوومه‌تی هه‌رێم، یەکێکە لە کابینه هەرە چالاک و پڕ کارەکان، که‌چی له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌بری پشتگیرییکردنیان، به‌رده‌وام به‌ردبارانیان ده‌که‌ین. ناکرێت به‌رده‌وام ڕووی ناخۆشت بکه‌یته خه‌ڵکانێک و چاوه‌ڕوانی ڕووی خۆشیان لێ بکه‌یته‌وه، وه‌ک ئه‌وه‌ی به مافێکی خۆتی بزانیت. ناکرێت هه‌رچی که‌موکوڕیی کاره‌کان هه‌یه لەدوای ڕاپه‌ڕینه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا، بیخه‌یته ئه‌ستۆی کابینه‌یه‌کی نوێ. ده‌روونناسی لێره‌دایه، پشتگیریی ئه‌م کابینه‌یه بکه‌ن بۆ درێژه‌دان به کاری باشتر، ده‌ستخۆشییان لێ بکه‌ن و هانیان بده‌ن بۆ کاری باشتر و زیاتر. به‌م شێوه‌یه ده‌توانین کولتوورێکی نوێ له سیاسه‌تدا به‌رهه‌م بهێنین، که له خزمه‌تی کۆمه‌ڵگای کوردیدا بێت. ئه‌وه‌ی ئێستا له عێراقدا ده‌گوزه‌رێت، به‌ده‌ر له مه‌ترسی هه‌مان کاتیش شانسێکه، که کورد ده‌توانێت دیسان به زانایی خۆی، هه‌ڵه‌کانی خۆی تێدا چاک بکاته‌وه، هه‌ڵه‌کانی دوای ڕووخانی به‌عس. ئه‌مه‌ش ته‌نیا به کاری پێکه‌وه‌یی ده‌کرێت، به هاتنه‌پێشه‌وه‌ی خه‌ڵکانی کارا و شیاو بۆ پۆستی شیاو. ئێستا و ئا لێره‌دا، له‌م قه‌یرانه سیاسییه‌ی عێراقدا، کورد ده‌توانێت ئازادیی خۆی پیشان بدات، ئازادیی خۆیشی کاتێک پیشان ده‌دات، که خاوه‌نی هه‌ڵبژارده بێت له بڕیارداندا و بڕیاره‌کانی به‌رهه‌می خۆی بێت، نه‌ک هێزێکی ده‌ره‌کی.