به‌ڕكی شه‌هابه‌ شێت

كۆڵان كۆڵان گێڕانه‌وه‌ - 107

تا ئێوارێ بڵێ: شه‌هاب، شه‌هاب ...
كه‌س نایناسێ، لێ كه‌ گوتت شێتی گندۆره‌ له‌ به‌ڕكێ.


كه‌س نییه‌ وێنه‌ی شه‌هابه‌ شێتی نه‌هێته‌ به‌ر دیده‌، ئه‌و كوڕه‌ به‌ڕكی شه‌رواڵی، ربه‌ جۆیه‌كی ده‌گرت، به‌وه‌ ده‌زانم جارێك له‌ناو گه‌نمفرۆشانی پشت سینه‌ما حه‌مڕا، به‌ دیار ره‌وسه‌ جۆوه‌ دانیشت و به‌ قۆخه‌كه‌ی ده‌ستی تێی كرد، جۆی له‌ به‌ڕكی كرد، هه‌ر تێی كرد و پڕ نه‌بوو، جۆفرۆش پیلی گرت و گوتی:
+ ما خرا، ره‌وسه‌ت خه‌لاس كرد.
- بڕۆ، قرچۆك...


كه‌س شه‌هابی به‌ به‌ڕك به‌تاڵی نه‌بینیوه‌، به‌ڕكی وی له‌ تێكه‌ڵه‌یی نه‌ناسینه‌وه‌ له‌ مه‌نجه‌ڵه‌كه‌ی حه‌مه‌شێت ده‌چوو.


حه‌مه‌ وابوو، هه‌ر شیوێكی هاتبا پێش، چ شل با چ په‌یت، گوڕی ده‌كرده‌ مه‌نجه‌ڵی لێوار و بن به‌ ته‌نی، له‌وه‌وه‌ بۆ ناساندنی تێكه‌ڵوپێكه‌ڵیی شتێك و نه‌ناسینه‌وه‌ی، شیوی حه‌مه‌شێت كه‌وته‌ سه‌ر زاری هه‌ولێرییان، به‌ڕكه‌كه‌ش له‌و شێوه‌یه‌، شه‌هاب دڵی هه‌ر شتێكی گرتبا، چ ره‌ق، چ نه‌رم، به‌س پێوه‌چووبا، ده‌یخسته‌ به‌ڕكی شه‌رواڵیه‌وه‌، له‌دووره‌وه‌ به‌ڕكه‌كانی پێش خۆی به‌ده‌رده‌كه‌وتن، چه‌تۆ سه‌رناس ده‌یگۆ:
ده‌ڵێی له‌ناو بێستان و له‌ گندۆره‌ دزین هاتووەته‌وه‌.


هه‌ر ئه‌ویش (شێتی گندۆره‌ له‌به‌ڕكێ)ی به‌ سه‌ردا بڕی، ئه‌رێ به‌ڕكی شه‌هاب چی تێدابوو؟ وا باشه‌، بپرسین چی تێدا نه‌بوو؟!


كه‌س هه‌یه‌ ده‌ستی بۆ به‌ڕكی شه‌هاب بردبێت و داری ده‌ستی وی به‌ لاشانی نه‌كه‌وتبێ؟ باوه‌ڕ ناكه‌م، داری شه‌هاب ئێشكگرێكه‌ حه‌سحه‌سی ناو قه‌یسه‌رییش بخه‌وێ، شه‌هابیش پرخه‌ی بێ، ئه‌و داره‌ هه‌ر بێداره‌، به‌وه‌ ده‌زانم، چه‌ند به‌ره‌به‌یانییه‌ك، كه‌ هێشتا چ وه‌ستایه‌ك نه‌گه‌یشتبووه‌ مه‌یدانی كرێكاران و كرێكاری هه‌ڵنه‌بژاردبوو، من له‌ وێستگه‌ی ئامانه‌ی بن دیواری قوتابخانه‌ی ئه‌ربائیلۆ، ریزی ئه‌و بانقه‌ پڕه‌ی به‌سه‌ر یانه‌ی فه‌رمانبه‌رانی به‌ڕك نیوه‌ به‌تاڵدا ده‌یڕوانی، ده‌مدیت، هه‌ر له‌به‌ر خاتری ئه‌ویش رێی خۆم ده‌گۆڕی و كه‌مێك مه‌یدانم، له‌ خۆم دوور ده‌خسته‌وه‌، رێی من نێوان یانه‌كه‌ و باخی شار بوو.


له‌وێ راده‌كشا، ته‌لیسه‌كه‌ی، تۆ بڵێ تێڕكه‌كه‌ی ده‌خسته‌ بن سه‌ری، به‌ڕكه‌كانیشی ته‌واوێك له‌ خۆی دوور ده‌كه‌وتنه‌وه‌، له‌دووره‌وه‌ ده‌تگوت دوو منداڵی خه‌په‌ن له‌و ته‌نیشت و له‌م ته‌نیشتی خۆی خه‌واندوونی، ده‌ستی به‌ داره‌وه‌ قووچاویشی له‌سه‌ر سینگی له‌ ئاماده‌باشیدا بوو، هێشتا نیودارتێل مابوو بیگه‌یتێ، پرخه‌ی خه‌وی ده‌تگه‌یشتێ.


خولیای گه‌ڕانی به‌ڕكی شه‌هاب له‌ سه‌رم گه‌ڕا، هه‌ر من نا، فازیل رێحانه‌ گۆته‌نی:
نیوه‌ی شار چاویان له‌سه‌ر به‌ڕكی شه‌هابه‌ و حه‌ز ده‌كه‌ن بزانن چی تێدایه‌.


رێحانه‌ش له‌ هه‌مووان پتر مه‌راقی لێدایه‌، سپێده‌یه‌كی زووی هاوینی، ئێمه‌ دوای بانگی ده‌روێش برایم له‌ به‌لاشاوه‌وه‌ به‌ڕێ ده‌كه‌وتین و نه‌رم نه‌رم به‌ره‌و مه‌یدانی كرێكارانی بن قه‌ڵاتێ ده‌هاتین، ئێ، له‌جێی گۆرینێ، شه‌هاب راكشاوه‌، رێحانه‌ به‌ پێدزه‌، له‌سه‌ر په‌نجه‌، چوو چوو، ده‌ستی گه‌یشته‌ به‌ڕكی و نه‌گه‌یشتێ، سه‌ری داری شه‌هاب به‌ ئاسته‌م شانی گرت، گرتنه‌كه‌ هی ئه‌وه‌ نه‌بوو (وای) وا گه‌وره‌ی له‌ زاری ده‌رچێ و حه‌سحه‌سمان بێنێته‌ سه‌ر، به‌تووڕه‌ییه‌وه‌ گوتی:
ئێوه‌ بۆ گێچه‌ڵ به‌و شێته‌ ده‌كه‌ن؟


زارمان تێكئاڵا، باش بوو شه‌هاب فریامان كه‌وت، به‌ 5 حه‌سحه‌سی گوت:
خۆت شێتی، ئه‌توو هه‌قت نه‌بێ، به‌ینی خۆمانه‌.


حه‌سحه‌س له‌ ته‌شكی خۆی دا و گه‌ڕایه‌وه‌، ئای، چما شه‌هاب قسه‌ی ئه‌وهاش ده‌زانێ! رێحانه‌ بڕێك پاره‌ی ده‌رهێنا و بۆی راگرت، شه‌هاب به‌تووڕه‌ییه‌وه‌:
بڕۆ بڕۆ، پیسكه‌، لۆ خۆت به‌ سه‌موون و شه‌ربه‌تی بده‌.


شه‌هاب پێده‌چوو ته‌نیا چه‌ند شه‌وێك له‌و وێستگه‌یه‌ خه‌وتبێت، مێوانخانه‌ی خۆی گۆڕی و له‌ناو بازاڕ دوور كه‌وته‌وه‌، شێته‌كانی دی مێوانخانه‌ی خۆیان نه‌ده‌گۆڕی، حه‌مه‌شێت ده‌چووه‌ مزگه‌فتی شێخی چۆلی، پیرداود سه‌ربانی مه‌چكۆ، شێته‌كه‌ی دی، ناوم له‌بیر چوو، عه‌لی ئیباده‌ بوو، كێ بوو، له‌ گۆڕستانێ ده‌خه‌وت، ئه‌ویدی به‌ر قاپیی مزگه‌فتی حاجی له‌قله‌قی گرتبوو، كه‌سكوسۆریش...


شه‌هاب نه‌ده‌كه‌وته‌ ئاقاری ئه‌و دابه‌ش و تخووبكارییه‌ی چه‌ند شێتێك شه‌وان له‌ بازاڕێ ده‌یانكێشا، تخووبێكی وا پۆلیسیش نه‌یده‌توانی بیبه‌زێنێ، پاشان دێمه‌وه‌ جێی شه‌وانی شێتان و تخووب و پاوانكاریی شه‌وان، هه‌وكه‌ باس باسی شه‌هابه‌ شێته‌، چاوم له‌سه‌ر به‌ڕك و گوشه‌كه‌ی سه‌ر شانیه‌تی، كه‌ زۆر جار شێوه‌ی تێڕكه‌ی ده‌دایێ، تایه‌كی به‌سه‌ر سینگیدا شۆڕ ده‌بووەوه‌، تایه‌كه‌یدی به‌سه‌ر پشتی، چاوم وا له‌سه‌ر گه‌سكه‌ ده‌سك داره‌كه‌ی ده‌ستی، له‌ شێوه‌ی گه‌سكی ده‌ستی ئه‌و كه‌سانه‌ی هه‌ندێ كه‌س گووڕێژیان ده‌گۆتنێ، هه‌نده‌كیش گوڵی شاری، چاوم له‌سه‌ر كڵاویه‌تی، كڵاوێك له‌ ره‌نگی گه‌ڕێ، كه‌س نازانێ چ شێوه‌یه‌، نه‌ رووسی، نه‌ بێریه‌یی، نه‌ كاسكێت، نه‌ سه‌پانی، نه‌ هاوینییه‌ نه‌ زستانی، چاوم له‌سه‌ر پێ و پێڵاویه‌تی، به‌ چله‌ی هاوینێش پێڵاوی لاستیق و ده‌لینگی خستووەته‌ ناو گۆریه‌، ده‌ڵێی رێی كه‌وتووەته‌ قوڕ و لیته‌ی كه‌نده‌ پیسێ، چاوم له‌سه‌ر ئه‌و دوو سێ جلیكانه‌ به‌تاڵه‌یه‌، كه‌ به‌ دۆخین لێكی گرێداون و به‌ شانیدا داون و وه‌ك بڵێی له‌ چۆله‌وانییه‌ و چاو له‌ ئاو ده‌گێڕێ، چاوم له‌ چاویه‌تی، له‌ كۆتری زاره‌تریك ده‌چێ و جێ باڵێكی نییه‌ بۆ نیشتنه‌وه‌، به‌ڵام له‌ هه‌مووان پتر چاوم له‌سه‌ر به‌ڕكه‌كانیه‌تی.


تۆ بڕۆ له‌ناو ریم و ئامانه‌ له‌ شه‌هاب بڕوانه‌، هه‌ینێ ده‌زانی به‌ركی وا گه‌وره‌ نه‌بووه‌ و نابێته‌وه‌ له‌ دنیایێ، من دوو سێ جار لەناو ریمێ تووشی بوومه‌، شه‌هابناسان ده‌زانن له‌ سه‌ر سێ كورسی نه‌بێت، جێی نابێته‌وه‌، یه‌ك بۆ خۆی، دووانیش بۆ به‌ڕكه‌كانی، شه‌هاب و به‌ڕكی راستی دانیشتبوون، به‌ڕكی چه‌پیشی رێی گرتبوو، نه‌فه‌ر به‌ پازدان و خۆتیكردنه‌وه‌ لێی ره‌ت ده‌بوون، شوفێر له‌ ئاوێنه‌وه‌ چاوی لێیه‌:
شه‌هاب، هه‌نده‌ك خۆت خڕكه‌وه‌، جێی ئه‌و خه‌ڵكه‌ بكه‌وه‌.


شه‌هاب سه‌ری داره‌كه‌ی گه‌یانده‌ بن ساپیته‌ی ئامانه‌ و ته‌قه‌ی لێوه‌ هێنا:
خۆم له‌ناو قوونت خڕ كه‌مه‌وه‌!


دیتم نیو درهه‌مییه‌كی به‌سه‌ر سه‌ران هه‌ڵدا، له‌پێش شوفێر زرینگه‌ی هات، گۆتی:
قرچۆك، به‌ سێ نه‌فه‌رم دانێ.


شه‌هاب شێت بوو، به‌ڵام خه‌رجیی خۆی به‌ ده‌ست و گه‌سكی خۆی په‌یدا ده‌كرد، سه‌رده‌مه‌كی گه‌سكی ده‌سكداری درێژی به‌ده‌سته‌وه‌ بوو، گوڵی شار بوو.


شه‌هاب، مردنه‌كه‌ی گه‌له‌ك كه‌سه‌رداره‌، ئه‌وه‌ دره‌نگتره‌، ئه‌گه‌ر گه‌یشتمه‌ سه‌ره‌ كۆڵانی مه‌رگی وی، وه‌های ده‌گێڕمه‌وه‌، ده‌سه‌ڵاتداری شار ببێته‌ دڵۆپێ ئاو و رۆچێته‌ ئاوه‌ڕۆی نزیك فلكه‌ی به‌ته‌مای خوای.


شه‌هاب له‌ نان په‌یداكردنێ له‌ مه‌مه‌د ده‌چوو.


مه‌مه‌د ئه‌و كڵاو له‌سه‌ره‌، كه‌ كراسێكی درێژی له‌به‌ره‌، كه‌س نازانێ چ ره‌نگه‌، ره‌نگه‌ سپی بێت و سپی بووبێته‌وه‌، هه‌ندێ سپیبوونه‌وه‌ش هه‌یه‌، ره‌نگێ ده‌گرێ كه‌س نایناسێته‌وه‌، ئه‌و مه‌مه‌ده‌ هه‌ر ئه‌و شێته‌یه‌، كه‌ له‌ من و تۆ باشتر ئاخوندی ئێرانێی ناسیبوو، ئه‌وه‌بوو، كه‌ فڕۆكه‌ی تارانێ ده‌هاته‌ ئاسمانێ، شاری داده‌بێژا، غاری ده‌دایه‌ ناو حه‌مرا نه‌ك حه‌وشه‌ی شێخه‌ڵا، ئاخر ده‌یزانی ئاخوند ده‌ست له‌ مزگه‌فت ناپارێزێ.


شێتی شار هه‌ر یه‌كه‌و به‌ نیشانه‌یێ ده‌ناسرێته‌وه‌، مه‌مه‌د له‌ شتاقیان ناچێ، هێنده‌ی سێ چار شێتان نیشانه‌ی هه‌یه‌:
كڵاو، كراسی بێ ره‌نگ، كۆڵبه‌ری، لیكاو، جوانترین نیشانه‌شی دروشمی سپی بوو.


مه‌مه‌د، له‌ په‌یداكردنی نانیش نه‌ده‌كه‌وته‌ چێوه‌ی چ شێتان، هه‌یاسه‌ شێت نه‌بوو، تا به‌ یه‌ك په‌نجه‌ی هه‌ڕه‌شه‌، چی ویستبا، بكه‌وتایه‌ته‌ مستی، حه‌مه‌ شێت نه‌بوو، بێوه‌ی روو له‌ كه‌س بنێ، له‌ زۆر سه‌ره‌ كۆڵانه‌وه‌، له‌ گه‌نه‌ شیوی بۆ بێ، به‌رخۆكه‌ی به‌سته‌زمانیش نه‌بوو، تا به‌ ژماردنی ناوی شێتان، ده‌ عانه‌یه‌كی ده‌ست كه‌وێ، كه‌سكوسۆریش نه‌بوو، تا له‌ مزگه‌فتی حاجی له‌قله‌ق و حاجی ره‌شكه‌وه‌، له‌ خواوه‌ بابۆڵه‌یه‌كی بكه‌وێـته‌ كۆشێ. مه‌مه‌ده‌ شێت، له‌وه‌ ره‌نگه‌ بكه‌وێته‌ سووچێكی چێوه‌ی شه‌هابه‌ شێت و خالیده‌ شێتی رێی عه‌نكاوه‌وه‌، شه‌هاب، به‌ گه‌سكدانی جاده‌ و مه‌مه‌د به‌ كۆڵكێشی، به‌ ره‌نجی شانی نانی به‌ده‌ست ده‌هێنا، هه‌وكه‌ش گرته‌ی فه‌رده‌ برنجه‌كه‌ی جاده‌ی مه‌یدانی كۆترانم له‌ چاوه‌، ئه‌ها:
دنیا هه‌ور و لێڵه‌، جاده‌ ته‌ڕه‌، له‌پشته‌وه‌ی ئوتومبێل فه‌رده‌ی راكێشا و خستییه‌ سه‌ر شانی، له‌ ته‌له‌زمێ، شتێ، گیر بوو، دڕا، برنج رژا، به‌لادا هات و له‌ ده‌ستی كه‌وت، كه‌شیده‌ له‌سه‌ر به‌سه‌ریدا هاواری كرد:
مه‌مه‌د، دنكه‌ برنجێك ناهێنی، فه‌رده‌یه‌كت له‌ چڵكاوێ رۆكرد.


مه‌مه‌د مڕاندنێك مڕاندی، مه‌گه‌ر له‌ شێره‌وه‌ مڕه‌ی واتان بیستبێت، تێنه‌گه‌یشتم چی گۆت، به‌ڵام هه‌ر ده‌بێت گوتبێتی:
حاجی گنجی، هاییت له‌به‌ر زاری خۆت بێ، بۆت ده‌بژێرم.


ده‌بێت وای گوتبێت، ئاخر دیتم، ده‌ستی خسته‌ بن كڵاوه‌كه‌ی سه‌ری، چنگێ چاره‌گ و نیو دیناری ده‌رهێناو له‌ شێوه‌ی شاباش بۆ خاوه‌ن برنجی هه‌ڵدا.


گوێم له‌ پیاوێكیش بوو:
حه‌یف، مه‌مه‌د، شنگ و هێزت له‌به‌ر نه‌ما، فه‌رده‌ت له‌ ده‌ست ده‌كه‌وێت، سه‌رده‌مانێك هێزی دوو هێسترت تێدابوو، ده‌ستاڕی شارت ده‌گێڕا.


ده‌ستاڕی شار؟ ئه‌ها، له‌وێ، له‌ پێچی په‌نجه‌ی عه‌لی سه‌ره‌و رێی سه‌فین پێچ بكه‌وه‌، به‌ پێی مه‌مه‌د پێنج خوله‌كێ كه‌متر بڕۆ، به‌سه‌ریدا ده‌كه‌وی، له‌وێ، من نه‌مدیتبوو، لێ له‌ زۆرانم بیستبوو، شتێ له‌ شێوه‌ی ئاش نا، ده‌ستاڕ هه‌بوو، هه‌ندێ كه‌س دینگ و هه‌ندێكیش ده‌ستاڕیان ده‌گۆتێ، به‌شێكی باراشی شار لێره‌ لێ ده‌كرا، ده‌ستاڕ ئه‌گه‌ر به‌رزه‌ هه‌با، به‌رزه‌، ئه‌گه‌ر نا، زه‌لام رایده‌كێشا، ئه‌وجا ده‌ڵێن:
ئه‌و مه‌مه‌ده‌ كه‌ ئێستا فه‌رده‌ برنجێكی بۆ راناگیرێ، ئیشی دوو هێستری كردووه‌ و به‌ تاقی ته‌نێ ئه‌و ده‌ستاڕه‌ی گێڕاوه‌.


مه‌مه‌د جاروبار له‌ رێپێوان و رژانه‌ سه‌ر جادانیش بۆ یه‌كی ئایار با، یان ته‌مووزه‌كان و ئه‌وانیدی به‌شداریی ده‌كرد، به‌ڵام دروشمێكی هه‌ڵده‌گرت، كه‌س دروشمی وای نه‌دیوه‌، ده‌هات، پارچه‌ مقه‌بایه‌كی وه‌ك كراسه‌كه‌ی به‌ری گریزاوی و لیكاوی، گه‌زێ كورتتر، نیو گه‌زێ به‌رینتر، جوان ده‌یگرت و به‌ سینگی خۆیه‌وه‌ ده‌نا، قیت قیت له‌ناو جاده‌ ده‌ڕۆیی، دروشمی سه‌ر سینگی مه‌مه‌د كه‌س نه‌بوو ته‌ماشای نه‌كات، كه‌سیش نه‌بوو پیتێكی لێ بخوێنێته‌وه‌، ره‌نگه‌ بیرتان بۆ خه‌تناخۆشی بچێ، نا، هیچ، مقه‌با پیتێكیشی له‌سه‌ر نه‌نووسرابوو، هه‌ینێ بۆ مقه‌بای هیچ له‌سه‌ر نه‌نووسراو دوو خوێندنه‌وه‌ هه‌بوو، هه‌بوو وای بۆ ده‌چوو:
مه‌مه‌د شێت نییه‌، دروشمێكی له‌ دڵه‌ ناوێرێ بیڵێ، ناچار به‌و شێوه‌ ده‌ریده‌بڕێ.


هه‌بوو ده‌یگۆ:
شێته‌، شێت هه‌ر ئه‌وه‌ی لێ ده‌وه‌شێته‌وه‌.


ده‌گێڕنه‌وه‌، جارێك كورده‌ بۆره‌یه‌كی به‌عسی، هه‌ر به‌ رێوه‌ له‌سه‌ر مقه‌باكه‌ی سه‌ر سینگی مه‌مه‌د ده‌نووسێ:
بژی سه‌رۆك سه‌دام.


ده‌ڵێن مه‌مه‌د بێوه‌ی ته‌ماشای نووسینه‌كه‌ بكات، مقه‌بای تێهڵداوه‌، به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ كراسه‌ درێژه‌كه‌ی هه‌ڵكردووه‌ و ناو جاده‌ی به‌جێ هێشتووه‌ و هاتۆته‌وه‌ سه‌ر شۆسته‌.