بۆ ئەوەی لە دەستووری نوێی عێراق كورد دیباچە بێت نەك پەراوێز

 

لەگەڵ بەردەوامی ناڕەزایەتییەكانی شەقامی عێراقی، گۆڕینی دەستوور بووەتە باسێكی گەرم و ھەنگاوی كردەییش دەستیپێكرد، بە پێكھێنانی لێژنەیەك لەلایەن پەرلەمانەوە، ئەم بابەتە وێڕای ئەوەی ھیچ پەیوەندییەكی بە خواستی شەقامەوە نییە و دوور و نزیك خۆپیشاندەران باسیان نەكردووە، بەڵام وەك ئەوەی ھەندێك بۆسەیان گرتبێت، بابەتەكەیان گەرمكرد و گۆڕیی دەستووریان كرد بە باسێكی گەرم.


لە دوای پێكھێنانی عێراقی نوێوە، كە ھەندێك كەس ھیوایەكی زۆریان لەسەر ھەڵچنیبوو، ھەرێمی كوردستان (وێڕای كەموكورتییەكان) پێشكەوتنی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی، تا وایلێھاتووە خۆپیشاندەران عێراق بەو ھەموو سەروەت و سامانەوە بە ھەرێمی كوردستان بشكێننەوە و داوا بكەن عێراق چاو لە ھەرێمی كوردستان بكات. راستییەكی حاشا ھەڵنەگرە، كە لە ھەموو رووێكەوە ھەرێمی كوردستان جیاواز بووە لە عێراق، ئەمە وایكردووە، سەركردە چاو برسییەكانی عێراق و دوژمنانی كورد، بكەونە خۆیان بۆ پووكاندنەوەی ھەرێمی كوردستان، دوای ئەوەی بە بڕینی بودجە و دژایەتیكردنی كوردەوە ھیچیان دەستنەكەوت، ھەوڵی ژێربەژێیان رەنگە ئەوە بێت، لە رێی گۆڕینی دەستوور، عێراق لە فیدڕاڵییەوە بكەنەوە مەركەزی و سیستمی سیاسیش لە پەرلەمانییەوە بكەنەوە بە سەرۆكایەتی.


كورد مافی خۆیەتی ترسی لەو ھەنگاوەی عێراق ھەبێت و ناشبێت دوورە پەرێز بێت، نابێت كورد تەنیا بە لێدوانەوە دژایەتی ھەنگاوەكانی گۆڕینی دەستوور بكات و دەبێت خۆی بكات بە خاوەنی بابەتەكە، لە رابردوودا زۆرمان بینی كورد خۆی دوورە پەرێز گرت، تا وایلێھاتووە فریا نەكەوتووە مافەكانی جێگیر بكات، ئەمجارە كورد نابێت دابنیشێت و بەس گلەیی بكات و لێدوانی دژ بەو ھەنگاوە دەرببڕێت، بەڵكو لەسەر ئاستی پەرلەمان و فراكسیۆنە كوردییەكان و حكوومەت و پەیوەندییە سیاسییەكانەوە لە نزیكەوە ئاگاداری بابەتەكە بێت. لە بری ترسی گۆڕینی دەستووری ھەبێت، مادام بابەتەكە بوو بە پراكتیك، با لەنێو گەرمەی بابەتەكە بێت، با سەقفی داواكارییەكانی بەرزبكاتەوە، چونكە لە راستیدا ھیچ خێرێكمان لەو دەستوورە نەبینیوە، ئەوەی لە بەرژەوەندی حكوومەتی عێراق بووە لە دەستووردا جێبەجێ كراوە، ئەوەش لە بەرژەوەندی ھەرێمی كوردستان بووە، وەلا نراوە، لە راستیدا ئەگەر چاودێری و فشاری نێودەوڵەتی نەبووایە، ھەر لە سەرەتاوە فیدڕاڵییەتیش سەری نەدەگرت و ھەرگیز وەك ھەرێمێك مامەڵە لەگەڵ كوردستان نەدەكرا.


ئەگەر كورد لە ھەنگاوە نوێكانی گۆڕینی دەستوور لە نزیكەوە ئاگادار نەبێت و خۆی بە دوور بگرێت، زەرەر دەكەین، بەڵكو پێویستە نوێنەرانی كورد، لە چوارچێوەی گۆڕینی دەستووری عێراقدا، ژمارەیەك ماددەی دیكە بچەسپێنن كە گوزارشت بن لە ماف و داواكارییەكانی كورد و ھەرێمی كوردستان و تەنیا بەو ماددانە قایل نەبن، كە لە دەستووری ئێستا لە بەرژەوەندی ھەرێمی كوردستان چەسپێندراون، ئەگەر كورد سەقفی داواكارییەكانی بەرز كرد، عێراق ناچارە بە ھەمووشی نەبێت، بە نیوەیان رازی بێت. نوێنەرانی كورد دەبێت پارێزگاری لە ماددەكانی ئێستای دەستوور بكەن و ھەوڵی زیاد كردنیشی بدەن، بەڵام لە ئەگەری خۆ بە دوور گرتن، كە درەنگ كەوت، ھەموو تێكمان لەدەست دەڕوات و ئەو ماددانەش كە ئێستا ھەن لە بەرژەوەندی كورد، بە تایبەت ماددەی 140 و مەسەلەی فیدڕاڵییەت، بە دڵنیاییەوە تا بپۆیان بلوێت دەستی بۆ دەبەن و ئامانجی سەرەكیشیان لە ورووژاندنی ئەو پرسە، ھەر ئەمەیە كە دەیانەوێت دەستكەوتەكانی كورد وەلا بنێن، بۆیە بۆ ئەوەی نەبینە پەراوێز، با كار بكەین و لە ئێستاوە بكەوینە خۆ بۆ بەرزكردنەوەی داواكارییەكانمان و ئاگاداربوون لە ھەموو ھەنگاوێك كە زیانمان پێدەگەیەنێت. لە رابردوودا ئەوەمان بۆ ساخ بووەتەوە، لە زۆربەی پرسەكان، تا درەگ نەبووە، بەخەبەر نەھاتووینەتەوە، با ئەمجارە لە سەرەتاوە ئاگاداری سەرجەم ھەنگاوەكانیان بین و بە كۆمەڵێك پاكێج و داواكاری دەستووریشەوە لە بەغدا بین.