شادبوونەوە بە نیشتمان

من و کەرکووک - 23

وه‌رچه‌رخانێكی مێژوویی و مه‌زن له ‌باشووری كوردستاندا هاته‌ ئارا، ئه‌مه‌ش وای كرد كه‌ هه‌ندێك شتی نوێ بێنه‌ به‌رهه‌م. بۆ یه‌كه‌مین جار سه‌ته‌لایتی (كوردستان تی ڤی) له‌ سه‌ره‌تای ١٩٩٩ په‌خشی ئه‌زموونیی خۆی دەست پێ كرد، ده‌زگاكه‌ له‌لایه‌ن پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌ دامه‌زرا و یه‌كه‌مین کەناڵی ئاسمانیی باشوور و بگره‌ عێراقیش بوو، دواتر (كوردسات)ی سەر بە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیش وەک کەناڵێکی ئاسمانی ده‌ستی به‌ په‌خشی خۆی كرد، ئه‌مه‌ش زۆر له‌ شته‌كانی ساناتر كرد، لەوەبەدوا هه‌واڵ و چالاكی و جموجۆڵه‌كان له‌ باشووری کوردستانەوە ده‌گه‌یشته‌ لای ئێمه،‌ هه‌موو كوردانی تاراوگه‌ بینه‌ری ئه‌م كه‌ناڵانه ‌بووین، چونكه‌‌ وابه‌سته ‌بوو به‌ باشوور به‌تایبه‌تی و ئه‌و گۆرانكارییە خێرایانەی‌ ئه‌و ده‌مه،‌ ئه‌مه‌ش وای كرد زۆرتر به‌ئاگا بین، له‌ هه‌واڵ و گۆرانكارییه‌كان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هاندەرێک بوو بۆ زیندووكردنه‌وه‌ی زۆر چالاكی و بۆنه‌ نه‌ته‌وه‌یی و كوردییه‌كان و لەگەڵیشیدا بوارەکانی هونەری و میدیایی کوردستانی زیاتر پێش کەوتن. دوابه‌دوای ئه‌وه‌ من له‌ جیهانی خوێندن و خۆگونجاندن لەگەڵ ‌ژیانی تاراوگه‌ خۆم دۆزییه‌وه،‌ دوای چه‌ند ساڵێك خوێندن و به‌ده‌ستهێنانی بڕوانامه ‌و بینینی چه‌ندین كۆرسی جیاواز له‌ بواره‌كانی مافی مرۆڤ و ڕاگه‌یاندن و كارگێڕییدا، هه‌گبه‌یه‌كی پڕ ئه‌زموونم بۆ خۆم دەستەبەر کرد، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا هیچ كات دانه‌بڕام له‌و كار و چالاكییانه‌ی كه‌ ڕه‌وه‌ندی كورد له به‌لجیكا و وڵاتانی دراوسێی به‌لجیكا سازی ده‌كردن.


تا دەهات گۆڕانكاریی ناوچه‌یی زیاتر و پڕبایه‌ختر ده‌بوو، باش دێته‌ یادم ئه‌وكات من تازه‌ ناوی پارتی کرێکارانی کوردستان (په‌كه‌كه‌)م بیستبوو، كاتێك كه‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان دەستگیر کرا، خۆپیشاندانێكی به‌رفراوان ڕێك خرا له به‌لجیكا، ئه‌وده‌م زیاتر به‌ رەوشی سیاسیی باكووری کوردستان ئاشنا بووم و ناوی ئه‌و سه‌ركرده‌یەی په‌كه‌كه‌م بیست و به‌ باشی ناسیم كه‌ عەبدوڵڵا ئۆجەلان كێیه. ‌دوای به‌شداریكردنم له‌و چالاكییانەدا‌ زیاتر چوومه‌ نێو ره‌وه‌ندی كوردەوە، به‌ تایبه‌تی چالاکییەکانی ئه‌و رێكخراوانه‌ی كه‌ سه‌ر به پەكه‌كه‌ بوون له به‌لجیكا، ڕاسته‌ به‌ ئێستاشه‌وه‌ نه‌متوانی له‌نێو ئایدۆلۆژیای په‌كه‌كەدا خۆم بدۆزمه‌وه‌، وه‌لێ توانیم وه‌ك كوردێك هاوكار و پشتوانیان بم له‌و چالاكییه‌ كوردییانه‌ی كه‌ ڕێكیان ده‌خستن. ساڵ دەڕۆیشت و ساڵ ده‌هات، ئیدی تاراوگه‌ بووبووه‌ مه‌نزڵگایه‌ك بۆم، بژارەی ترم له‌ به‌رده‌م نه‌بوو جگە له‌ بره‌ودان به‌ ژیان و خۆگونجاندن لەگەڵ ژیانی نوێ، هەرچه‌نده‌ تا هه‌نوكه‌ش من به‌ رۆح و هەناسەی كوردستانیانه‌وه‌ دەژیم و هه‌ر چالاکییەکی کوردستانی لە هەر شوێنێكی بەلجیکا پێویستی به ‌من بێت من له‌وێم.


ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ هه‌واڵ و به‌رنامه‌ تەلەڤزیۆنییه‌كانی ئه‌وده‌می (كوردستان تی ڤی) و (كوردسات) و (مه‌د تی ڤی)، بۆ من ئه‌وه‌ی زۆر تامه‌زرۆی زانینی بووم، هه‌واڵه‌كانی كه‌ركووك و ناوچه‌ کوردستانییەكانی ژێرده‌ستی به‌عس بوون، زۆر جار ڕاپۆرت و وێنه‌ و یاده‌وه‌ریی كه‌ركووكییان پیشان ده‌دا، له‌لایه‌ك دڵم پێیان ده‌كرایه‌وه‌ و له‌ لایه‌كی دیش زۆر خه‌مبار و بێ حه‌وسه‌ڵه‌ ده‌بووم، بیرم له‌وه ‌ده‌كرده‌وه‌ داخۆ تا كه‌ی ئه‌و كه‌ركووكه‌ی كه ‌من ئاشنا بووم پێی، پڕ بزاڤ و پڕ شوناسی كوردایه‌تی، پڕ به‌های ڕه‌سه‌نی كوردی، له‌ژێر چه‌پۆكی به‌عسیه‌كاندا بناڵێنێت؟


هه‌موو كوردانی تاراوگه‌ تامه‌زرۆی گه‌ڕانه‌وه ‌بوون بۆ نیشتمان و بینینی كه‌سوكاریان، وه‌لێ به ‌رێگایه‌كی ئێجگار سه‌خت و ناقۆڵا، پڕ ئاستەنگ و دژواری، مه‌ترسیی بڕینی سنووره‌كان ئێران، توركیا و سووریا. منیش وه‌ك هه‌ر كوردێكی تاراوگه‌نشین بۆ یه‌كه‌مین جار له‌دوای ساڵانێكی زۆر گه‌ڕامه‌وه‌ بۆ كوردستانەکەم. یه‌كه‌م سه‌فه‌ری من له‌ ساڵی ٢٠٠٠ بوو له‌ ڕێگه‌ی سووریاوه،‌ مه‌ینه‌تیی ڕێگا، ئازار و لەمپەر دروستكردن له‌ هه‌موو جێگه‌یه‌ك به‌رۆكی ده‌گرتم، له‌ داموده‌زگاكانی فڕۆكه‌خانه و سنوور، رەفتاری خراپی پیاوانی به‌عسی سووریا، به‌رتیل وه‌رگرتن و دواخستن و جه‌نجاڵی دروستكردن له‌و دیاردانه ‌بوون كه ‌ئێجگار بێزاركه‌ر بوون، هه‌رچه‌نده‌ زۆر له‌ گه‌شتیار و سه‌رنشینه‌كان ڕه‌گه‌زنامه و پاسپۆرت ئه‌وروپییان پێ بوو، بەڵام لەبەرئەوەی كورد بووین و گه‌شته‌كانمان بۆ كوردستان بوو، مامه‌ڵه‌یه‌كی توند و نامرۆڤانه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كردین، هه‌ندێك جار به‌بێ هیچ هۆكارێك و به‌ هه‌وه‌سی خۆیان بۆ چه‌ند ڕۆژێك سنووریان داده‌خست تا ئه‌و كاته‌ی خۆیان بیانویستایه‌ ده‌یانكرده‌وه‌، ئەمەش بۆ تەنگەتاوکردن و د‌ره‌نگخستنی ئێمه‌ له‌ لایه‌ك و وه‌رگرتنی بەرتیل‌ له‌ لایه‌كی دیکە، به‌و هه‌موو گێرمه‌و کێشە‌یه‌وه‌ له‌ زاخۆی ده‌لاله‌وه‌ چوومه‌وه‌ باوه‌شی نیشتمان، ئه‌وكات من چیدی تەنیا کچە بچکۆلە تاقانە و نازدارەکەی دایە و بابە نەبووم، بەڵکوو خۆم بووبوومە دایک، كچەکە‌م (ڕۆزه‌) ته‌مه‌نی یه‌ك ساڵ بوو، زۆر ماندووی رێ بوو، كه‌ گه‌یشتمه‌ سه‌ر سنوور من و ڕۆزه‌یان بینی كه‌ چه‌ند ماندووین، به‌رپرسی خاڵی سنووریی کوردستان کە پێشمەرگەیەکی کورد بوو، بە زمانی شیرینی کوردی پێی‌ گوتم: ”لەم بەرهەتاوە چاوه‌ڕێ مه‌كه‌ و خۆت و منداڵەکەشت ماندوو مەکە، بچنه‌ ژووری حه‌وانه‌ی خۆمان“، كاتێك چوومە ژوره‌كه‌وە، جێگه‌ ڕاخرابوو دیار بوو ژووری خه‌ویان بوو، كچه‌كه‌م ماوەیەکی باش خه‌وی لێ کەوت و منیش به‌دیاریه‌وه‌ دانیشتم، تا خه‌به‌ری بووه‌وه‌ هاوسه‌ره‌كه‌شم خه‌ریكی مامەڵەی رەسمیی هاتنه‌ ژووره‌وه‌ی خاكی نیشتمان بوو، ئه‌و هه‌سته‌ جوان و کوردانە و مه‌ردانه‌یەی ئه‌و برا پێشمه‌رگه‌یه‌م هەرگیز له‌ یاد ناچێ.


دواجار له‌دوای بڕینی ڕێگایه‌كی دوور و درێژ پاش ساڵانێک دابڕان و دوورەوڵاتی، گه‌یشتمه‌وه‌ سلێمانی، ئه‌و ده‌مه‌ وه‌ك ئێستا مۆبایل ته‌شه‌نه‌ی نه‌كردبوو، ته‌نیا ته‌لەفۆنی نۆرماڵی ماڵان به‌كار ده‌هات، هه‌ر بۆیه‌ كه‌سوكار هه‌ر له‌ چاوەڕوانیی مندا بوون، كاتێك گه‌یشتمه‌ ماڵ، ئای چ هەستێکی خۆش بوو، گریان و فرمێسکی خۆشی، ئای ماڵەکەمان چه‌ند خۆش و ئاوه‌دان بوو، نه‌نك و باپیر و پوور، هه‌موو له‌ كه‌ركووكه‌وه‌ هاتبوون، ئێستاش بۆنی پرچ و ئامێزی دایكمم له‌ یاده،‌ كه‌ ماچم ده‌كرد... ئاخر من دوای پێنج ساڵ دووری، بە دوو باوەشی زۆر گەرم شاد بوومەوە؛ نیشتمان و دایک... چەند خۆشەویست و مەزنن.


له‌دوای ئه‌وه‌، رۆژانە خزم و كه‌سوكاری كه‌ركووكم په‌یتا په‌یتا ده‌هاتن بۆ لام، وه‌لێ زۆریش له‌ خه‌می ئه‌واندا بووم، چونكه‌ به‌ئاسانی هاتوچۆیان بۆ نه‌ده‌كرا، راسته‌ هەندێ ئاسانكاری كرابوو و هاتوچۆ وه‌ك رۆژانی سه‌ره‌تای راپەڕین نه‌بوو كه‌ به‌ لۆری هاتۆچۆیان ده‌كرد، بەڵام کەسوکارم مه‌ینه‌تییەکانی ڕێگای كه‌ركووكیان بۆ باس دەكردم كه‌ پیاوانی رژێمی بەعس چه‌ند ئستیفزازیان ده‌كردن كاتێك له‌ سلێمانییەوە ده‌گەڕانه‌وه‌ بۆ كه‌ركووك، هه‌ر لە منداڵیمەوە ئەو بڕوایه‌م لا جێگیر بوو کە ئه‌وانه‌ی هه‌ڵگری ئایدلۆژیای به‌عسن، دوورن له‌ مامه‌ڵه‌ی مرۆڤانه ‌و چێژ له‌وه‌ وه‌رده‌گرن كه‌ ئازاری خه‌ڵكی بده‌ن و مه‌ینه‌تی بۆ كه‌سانی دی دروست بكه‌ن.


دوای تیپه‌ڕبوونی چه‌ند رۆژێك، زۆر چیرۆك و سەرگوزشته‌ی ئەو ساڵانەم به‌ر گوێ ده‌كه‌وت كه‌ من له‌ وڵات دوور بووم، نەخاسمە تاڵاوی شه‌ڕی براكوژی و حه‌رامكردنی شوێن و شار و شارۆچکە و گوند له‌ یه‌كتری و ئه‌و ئاڵوگۆڕه‌ ده‌سه‌ڵاتییانه‌ی كه‌ له‌ كوردستاندا روویان داوه‌، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا باسی ئارامیی دوای ڕێکكه‌وتنی یه‌كێتی و پارتی و چه‌كه‌ره‌كردنی گیانی یه‌كدی قبووڵكردن دەکرا، له‌بیرمه‌ باوكم هه‌ندێك شتی بۆ گێڕامه‌وه‌ و پاشان گوتی: ”ئه‌و سه‌رده‌مه ‌تاڵە به‌سه‌ر چوو، ئیدی خه‌ڵك ھۆشیار و ژیرن به ‌ته‌پڵی هیچ كه‌سێكی دی كورد خوێنی كورد ناڕژێت“. ئه‌و ده‌مه‌ زانیم هه‌نگاوه‌كانی پێشکەوتنی كوردستان پله‌ به‌ پله‌ به‌رز ده‌بنه‌وه‌ و خه‌ڵكی خوازیاری ژیانێكی مه‌ده‌نییه ‌و هێدی هێدی دوور ده‌كه‌ونه‌وه‌ له‌ توندوتیژیی سیاسی. لە دیدی منەوە گۆڕانكاریی زۆر باش هاتبووه‌ كایه‌وه له‌ زۆر له‌ بواره‌كاندا، هه‌رچه‌نده‌ كه‌موكوڕی هه‌بوو، وه‌لێ له‌ دوای شه‌ڕ، پێنگاڤی زۆر باش نرابوون.


گوڕانكاریی سیاسیی ناوچه‌كه له‌ لایه‌ك، سه‌ركێشییەکانی سه‌رتۆپی ده‌سه‌ڵاتی به‌عسییه‌كان (سه‌دام حسێن) و هه‌روه‌ها لاوازی و په‌رته‌وازه‌یی عێراق ئه‌و سیگناڵه‌ی نیشان ده‌دا كه‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ به‌و شێوه‌یه‌ نامێنێته‌وه‌ و گۆڕانكاریی ڕیشه‌یی ڕوو ده‌دات، ئیدی كه‌م تا زۆر له‌وه‌ حاڵی بووم كه‌ گۆڕانكاریی مه‌زن به‌ڕێوه‌یه ‌و ده‌كرێت ئه‌مجاره‌یان تای ته‌رازووی سیاسه‌تمه‌دارانی كورد له‌ باشوور زۆر سه‌نگین بێت و بتوانن ببنه‌ چه‌قی بڕیاردان بۆ داهاتووی عێراق به‌ تایبه‌ت له‌نێو ئۆپۆزیسیۆنی عێراقیدا.