فیستیڤاڵی شانۆمان هه‌یه به‌ڵام شانۆمان نییه‌!

2

ساڵی 2009 وه‌ك ڕاوێژكار له‌ وه‌زاره‌تی ڕۆشنبیری ڕا و بۆچوونه‌كانی خۆم ده‌رباره‌ی فیستیڤاڵی شانۆیی به‌ مه‌به‌ستی كاراكردنی ئه‌رك و ئامانجاكانی فیستیڤاڵ، بۆ وه‌زاره‌ت و حكوومه‌تی هه‌رێم به‌رز كرده‌وه‌، به‌داخه‌وه‌ هیچی لێ سه‌وز نه‌بوو، ڕه‌نگه‌ بپرسن: مه‌به‌ستت له‌م كاره‌م چی بوو؟ یه‌كه‌م له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ده‌ستگه‌ ڕۆشنبیرییه‌كانی كوردستان تازه‌ ده‌ستیان به‌ ڕێكخستنی فێستیڤاڵ و سازكردنی وۆركشۆپ و میواندارێتیی گرووپی ده‌ره‌وه‌ كردبوو، به‌ ئه‌ندازه‌یه‌ك به‌لێشاو گرووپی جۆاروجۆر له‌ ئه‌وروپاوه‌ بۆ كوردستان بانگهێشت ده‌كران، زۆربه‌یان ته‌نیا له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئه‌وروپایی بوون، ژه‌ماره‌یه‌كیش له‌ كوردانی هه‌نده‌ران ئه‌م كاره‌یان ساز ده‌كرد، وه‌ك ته‌كنیكێكی ئاسان بۆ ئه‌وه‌ی خۆشیان له‌گه‌ڵ شانده‌كه‌دا میوانداری بكرێن. هه‌ر بۆ نموونه‌، یه‌كێك له‌و گرووپانه‌، گرووپێكی بیست و پێنج نه‌فه‌ریی سوێدی بوون، كه‌ زۆربه‌یان ساڵانێك بوو دواڕۆژه‌كانی خانه‌نیشینی خۆیان به‌سه‌ر ده‌برد، له‌ یه‌كێك له‌ كورده‌ رێكخه‌ره‌كانی شانده‌كه‌م پرسی: بۆچی گرووپی بیست و پێنج نه‌فه‌ری بانگهێشت ده‌كه‌ن بۆ كوردستان؟ گوتی: ئاخر دۆستی كوردن! یه‌كێك له‌ سوێدییه‌كان گوتبووی: ئه‌وه‌نده‌ ده‌عوه‌تی ئه‌م وه‌زیر و ئه‌و وه‌زیر بووین، هیچمان نه‌بینی.


ئه‌وانه‌ی ئاگاداری ئه‌زموونی سنوورداری منن له‌ بواری شانۆدا، ئاگاداری ئه‌وه‌ن، كه‌ له‌سه‌ر ئاستی چه‌ندین وڵات به‌شداریی فیستیڤاڵی شانۆم كردووه‌، به‌تایبه‌تیش له‌ وڵاتانی عه‌ره‌بی، له‌وانه‌ میسڕ و مه‌غریب و ئیماراتی عه‌ره‌بی و كوه‌یت و لوبنان و ئوردن. به‌شداریكردنه‌كانم له‌م فێستیڤاڵانه‌دا به‌ پله‌ی یه‌كه‌م له‌ لێژنه‌كانی دادوه‌ری بووه‌، چ وه‌ك ئه‌ندام و چ وه‌ك سه‌رۆكی لێژنه‌ی دادوه‌ری.


له‌ ئاكامی ئه‌م ئه‌زموونه‌ كه‌ڵەكه‌بووه‌وه‌، چه‌ند بیرۆكه‌یه‌كه‌م له‌لا گه‌ڵاڵه‌ بووبوو: چۆن و به‌ چ میكانیزمێ فیستیڤاڵی كارا و سوودبه‌خش و ئامانجدار، به ‌باشترین شێوه‌ و به ‌كه‌مترین تێچوو به‌ڕێوه‌ به‌رین؟ سه‌رنجتان بۆ ئه‌و ئاماژه‌یه‌ ڕاده‌كێشم: به‌ كه‌مترین تێچوو! چونكه‌ به‌شبه‌حاڵی خۆم باوه‌ڕم به‌وه‌یه‌، باری دارایی و دابینكردنی بودجه‌ گه‌وره‌ترین كێشه‌ی شانۆیه‌، ئه‌مه‌ له‌ سه‌رده‌می یۆنانییه‌كان و شه‌كسپیر و مۆلێیره‌وه‌، ئێستایشی له‌گه‌ڵدا بێت، هه‌ر وا بووه‌، شانۆكاری ڕاسته‌قینه‌ به‌رله‌وه‌ی بچێته‌ ناو پرۆسه‌ی مه‌شق و ڕاهێنانه‌وه‌، هه‌میشه‌ له‌ خه‌می ئه‌وه‌دایه‌، چۆن و به‌ چ شێوه‌یه‌ك بودجه‌ دابین بكات، یان چۆن بودجه‌ كه‌مه‌كه‌ی به‌ش بكات و له‌ناكاودا په‌كی نه‌كه‌وێت!


ده‌ستبڵاوی له‌ تیپه‌ شانۆییه‌كاندا كه‌متر ڕوو ده‌دات، له‌كاتێكدا كه‌م فێستیڤاڵی شانۆیی هه‌یه‌، پاره‌ی تێدا به‌فیڕۆ نه‌درێ! ناڵێم هه‌موو فێستیڤاڵه‌كان، به‌ڵام زۆربه‌یان، به‌تایبه‌تی به‌شێكی زۆری فێتسیڤاڵه‌كانی وڵاتانی عه‌ره‌بی، كه‌ ئێمه‌یش وا خه‌ریكین لاسایی مۆدێله‌ سه‌قه‌ته‌كه‌ی ئه‌وان ده‌كه‌ینه‌وه‌، بێ ئه‌وه‌ی ئاوڕ له‌ مۆدێله‌ باشه‌كانیان بده‌ینه‌وه‌، واته‌ پاره‌یه‌كی زۆر به‌ ئوتێل و ڕێستۆران و خواردن و خواردنه‌وه‌ ده‌درێت، كه‌مترین بایه‌خیش به‌ ناوه‌ڕۆك و جۆرێتیی نماییشه‌كان ده‌درێت، به‌ ئه‌ندازه‌یه‌كی ئه‌وتۆ، شانۆكاران خۆیان، كه‌ ستاییشی فێستیڤاڵێك ده‌كه‌ن و به‌ سه‌ركه‌وتوویی له‌ قه‌ڵه‌م ده‌ده‌ن، هه‌ندێكیان ستایشی ئاستی خزمه‌تگوزاریی ئۆتێل و ڕێستۆران و رێوڕه‌سمی میوانداری و پێشوازیكردنیان ده‌كه‌ن، هه‌رچی ئاستی نماییشه‌كانه‌، كه‌ كرۆكی پرۆسه‌كه‌یه كه‌ ده‌بێ ئامانج و مه‌به‌ست بێت، فه‌رامۆش ده‌كرێ.


له‌كاتێكدا ده‌كرێت هه‌مان فیستیڤاڵ به‌ كه‌مترین تێچوو، هه‌ندێك جار، ته‌نانه‌ت به‌ نیوه‌ی ئه‌و بودجه‌یه‌، ئه‌نجام بدرێت. ده‌كرێ ئه‌و پاره‌یه‌ بۆ بنیاتنانی ژێرخانی بزاڤێكی شانۆیی ڕاسته‌قینه‌ ته‌رخان بكرێ، له‌وانه‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی خوێندنی شانۆ و په‌روه‌ده‌كردن و ڕاهێنانی شانۆكاری پیشه‌مه‌ند، به‌هێزكردنی شانۆی منداڵ و لاوان و شانۆی زانكۆ و شانۆی شه‌قام و گۆڕپانه‌كان و كه‌رنه‌ڤاڵه‌كان، كه‌ زۆربه‌ی خه‌ڵك له‌ شێوه‌ی ئاهه‌نگ و كه‌رنه‌ڤاڵدا به‌شداریی تێدا ده‌كه‌ن و ده‌بن به‌ بنامه‌ و فێرگه‌ بۆ په‌روه‌رده‌ی تاكی كۆمه‌ڵ.


ساڵی 1993 سه‌رۆكی فیستیڤاڵی ئه‌زموونگه‌ری نێونه‌ته‌وه‌یی قاهیره‌ داوای لێ كردم ڕوو بنێم له‌ ده‌رهێنه‌ر و توێژه‌ری گه‌وره‌ی به‌ریتانیا پرۆفیسۆر ڕۆبێرت لیچ، كه‌ ئه‌ركی سه‌رۆكایه‌تیی لێژنه‌ی دادوه‌ری فیستیڤاڵه‌كه‌ بگرێته‌ ئه‌ستۆ، ئه‌ویش به‌خۆشحاڵییه‌وه‌ ئاماده‌ بوو. له‌ كۆتایی فیستیڤاڵه‌كه‌ خوانێكی گه‌وره‌یان بۆ میوانه‌كان ساز كردبوو، ئه‌م خوان و سفره‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ زه‌به‌لاح بوو، كه‌ له‌ یه‌كێك له‌ پاركه‌ گه‌وره‌كانی قاهیره‌ ساز كرابوو.


پاشتر داوام له‌ پرۆفیسۆر لیچ كرد، ڕای خۆیم ده‌رباره‌ی فیستیڤاڵه‌كه‌ بۆ باس بكات، گوتی: نماییشه‌كان زۆر باش بوون، ده‌كرێت بۆ شانۆكارانی میسڕ ئه‌زموونی گرنگ بن، به‌ڵام! به‌ڵام فیستیڤاڵه‌كه‌ ده‌كرا به‌ كه‌متر له‌ نیوه‌ی ئه‌و بودجه‌یه‌ ساز كرابا، هه‌موو شتێك به‌ لایه‌ك، ئه‌و خوانه‌ی كۆتایی به‌ لایه‌ك، پاشان به‌ته‌نزه‌وه‌ گوتی: وابزانم به‌قه‌د هه‌موو نماییشه‌كانی تێچووبوو!


ئه‌وروپاییه‌كان ڕكیان له‌و ده‌ستبڵاوییه‌ ده‌بێته‌وه‌ و به‌ ئاكارێكی شارستانییانه‌ی نازانن!


شانۆكارانی ئه‌و وڵاتانه‌، به‌تایبه‌تی به‌ریتانیاییه‌كان، كه‌ نه‌وه‌ی شه‌كسپیر و شانۆی ئیلێزابێسین، ئه‌و ده‌ستبڵاوییه‌یان به‌لاوه‌ گرنگ نییه‌، ئه‌وان نماییشه‌كانیان به‌لاوه‌ گرنگه‌، ئه‌وان ده‌زانن شه‌كسپیر و كۆمپانییه‌كه‌ی چۆن و به‌ چ بودجه‌یه‌كی كه‌م شانۆی (گلۆب)یان به‌ڕێوه‌ ده‌برد. شه‌كسپیر، پێنج سه‌ت ساڵ پێش ئێستا، توانیویه‌تی له‌ هه‌ر نماییشێكدا 1500 بلیت بفرۆشێت، ئه‌مه‌ كه‌ی و له‌ كوێ؟ له‌ سه‌رده‌مێكدا كه‌ ژماره‌ی دانیشتووانی له‌نده‌ن ته‌نیا دوو سه‌ت هه‌زار كه‌س بوو. سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ش، ئه‌ندامانی تیپه‌كه‌ی پیشه‌مه‌ندانه‌ و سه‌ربه‌رزانه‌ به‌ بودجه‌ی تیپه‌كه‌یان و به‌ داهاتی نماییشه‌كانیان ژیاون و فیستیڤاڵی شانۆشیان نه‌بوو!.