وه‌بوونه‌ێ 36ـه‌مين ساڵياد ئه‌نفال بارزانييه‌يل

وه‌ شێوه‌زار داڵگی.. 2

له‌ قوناغه‌یل تريش ئۆپه‌راسیۆنه‌گه‌ له‌ 8 قوناغ جیاجيا و له‌ ناوچه‌يل جیاواز، باشوور كوردستان گرده‌و‌: قوناغ یه‌كه‌م له‌ به‌روار 23/2 تا 18/3/1988 ناوچه‌یل دووڵ جافایه‌تی، قوناغ دويه‌م له‌ به‌روار 22/3 تا 1/4/1988 ناوچه‌ێ قه‌ره‌داغ، قوناغ سێيه‌م له‌ به‌روار 7/4 تا 20/4/1988 ناوچه‌ێ گه‌رمیان، قوناغ چواره‌م له‌ به‌رواری 3/5 تا 15/5/1988 ناوچه‌ێ قه‌ڵاسێوكه ‌و دووڵی زێی بويچگ، قوناغ 5 و 6 و 7 له‌ به‌روار 15/5 تا 26/8/1988 ناوچه‌یل شه‌قڵاوه‌و ره‌واندوز، قوناغ هه‌يشته‌م و كووتاییش له‌ به‌روار 26/8 تا 6/9/1988 ناوچه‌ێ بادینان و سه‌رجه‌م ئی قوناغه‌يليشه‌ له‌شوون رمانن گشت ئاواييه‌يل كوردستان له‌ به‌روار 6 ئه‌یلول 1988 وه‌ فه‌رمی كووتایی وه‌پێهات.

ئه‌نفال زه‌ره‌ر و زيانه‌يل ماددی و مه‌عنه‌وی گه‌وراێگ له‌ شوون خوه‌ێ هيشته‌جێ، وه ‌جوورێگ‌ چشتێگ نه‌مه‌نويد كورد له‌ باشوور كوردستان و عراق له‌و كاره‌ساته‌ له‌ناوبچوود، چوينكه‌ رژيم به‌رنامه‌و پلان قڕكردنی ئه‌ڕا كورد له‌باشوور كوردستان داناويد و هه‌ر وه‌و ئاقاريشه‌ ژياد، له‌ هه‌ڵسه‌نگانن زه‌ره‌ر و زیانه‌یل ئه‌نفال (میدڵ ئێست وچ) نويساس: (پرۆسه‌ی ئه‌نفال له‌ 23 شوبات‌ تا 6 ئه‌یلول ساڵ 1988 دريژه‌ كيشا، له‌و ماوه‌ فراوانترین ناوچه‌ی كوردستان كه‌فته‌ وه‌ر شاڵاو شێوانن و له‌ناوبردن، له‌ی پرۆسه‌ زياتر له‌ 200 هه‌زار كورد له‌ناوبريان و بويه‌ مايه‌ێ وێرانكردن نزیكه‌ێ 4000 ئاوايی و 4 قه‌زا و 30 ناحیه ‌و 3100 مه‌سجد و 100 كليسا. له‌ڕوی گیاندارییشه‌و بويه‌ مايه‌ێ وه‌تاڵانبردن 2 ملیۆن سه‌ر مه‌ڕو ماڵات و ئاژه‌ڵ و كاریگه‌ری له‌سه‌ر ژینگه‌ێ كوردستانیش داشت ‌و بويه‌ مايه‌ێ له‌ناوبردن رويوه‌ر فراوانێگ له‌ باخ و ره‌ز و چه‌م.


له‌ شاڵاو‌ه‌يل ئه‌نفال بنه‌مايه‌یل ژیان له‌ كوردستان هه‌ڵته‌كنريان، له‌شوون ئه‌وه‌گ ئه‌و هیستریاێ‌ شێتانه‌‌ وه‌ تاوان جینۆساید كووتایی هات و 90% ئاواييه‌يل كوردستان و زیاتر له‌ 20 شار و شارۆچكه‌ له‌بان نه‌خشه‌ سڕيانه‌و‌، ناوچه‌يل گوندنیشن وه‌ 15 ملیۆن مین مینڕێژكريان، نزیكه‌ێ 5/1 ملیۆن كورد له‌ ئاواييه‌گان ئه‌ڕا ئۆردوگايه‌يل زووره‌ملی بريان‌، نزیكه‌ێ 10% كورد باشوور له‌ناوبريان، وه‌يه‌يش نزیكه‌ێ 7729 كم دووجا له‌ رويوه‌ر هه‌رێم كوردستان تويش شاڵاوه‌یل ئه‌نفال بويه‌.


قوناغێگ تر تاوانه‌گه‌، قوناغ دوياێ كاره‌ساته‌گه‌ بوی. ئه‌و قوناغه‌ ك‌ له‌تێ كه‌سوكار ئه‌نفالكريايه‌يل له‌ بارودۆخێگ ناله‌بار ده‌روين فره‌ خراوێگ ڕووژه‌یل ژيانيان برديانه‌ سه‌ر، وه‌ ئه‌ڕا گوز‌ران ژیانیانيش زه‌حمه‌ت و مه‌ينه‌ت فره‌ێگ كیشان. له‌ناو ئه‌وانه‌گ ئه‌نفالكريان بڕێگيان‌ تازه‌ سوير بوين‌ و ژيان هاوسه‌ريه‌تی پێكهاوردين، له‌لێيانيش‌ بويه‌ ماره‌ێ ژن بڕيه‌‌ و‌ ده‌زويرانی كرديه‌ وه‌لێ جارێ سوير نه‌كرديه‌. له‌لێيانيش‌ بويه‌ دڵداره‌گه‌ێ وه‌رجله‌ ماره‌بڕينێ ئه‌نفالكرياس‌. باوگ ‌بويه‌ نه‌ڕه‌سيه‌سه‌ له‌داڵگبوين كوورپه‌گه‌ێ ‌و وه‌رجله‌ ئه‌وه‌گ ڕووڵه‌گه‌ێ له‌داڵگ په‌ێا بوود، بێ سه‌روشوينكرياس‌. يا ئه‌و مناڵه‌ ك‌ له‌ ته‌مه‌ن یه‌ك ساڵان و دوو ساڵان باوگێ ئه‌نفالكرياس‌ و هه‌میشه‌ چه‌وه‌ڕێ ئه‌وه‌ بويه‌‌ رووژێگ له‌ رووژان باوگێ بوينێ. يا ئه‌و داڵگه‌يله‌ ك‌ ‌تا دوياڕووژ ته‌مه‌نيان چه‌وه‌ڕێن رووڵه‌یليان‌ بانه‌و و چه‌وێان بكه‌فێده‌ پێيان‌. ئه‌و داڵگه‌يل جگرسزيايه‌ ك‌ ئه‌ڕا ڕووڵه‌يليان هه‌م داڵگ بوين و هه‌م باوگ، وه‌ ئه‌گه‌ر خۆڕاگری و قوربانييه‌یل ئه‌وان نه‌وياتاد‌، كاره‌ساته‌گه‌ فره‌ له‌وه‌گ ڕويداس‌، گه‌ورا‌تره‌و ‌بوياد. ئه‌وان شايسته‌ی گشت چشتێگن، هه‌رچه‌ن زه‌خمه‌گه‌ ئه‌وقه‌ره‌ قويله‌ ك‌ ئه‌ڕا هه‌ميشه‌ و هه‌رگز ساڕێژ نيه‌ود، وه‌لێ بايه‌سه‌ لايه‌نه‌يل په‌يوه‌نديدار ته‌قالا ئه‌ڕا ساڕێژكردن به‌شێگ له‌ زه‌خمه‌يليان بكه‌ن‌، ك‌ وه‌داخه‌و له‌شوون گوزه‌يشتن چه‌نه‌ها ساڵ له‌سه‌ر ئه‌و كاره‌ساته‌ ‌تا ئيسه‌ ته‌قالاگان له‌و ئاسته‌ نه‌وينه‌ ك بايه‌سه‌ بوياتان. فه‌راهه‌مكردن چه‌ودێری ماددی و مه‌عنه‌وی كه‌سوكار شه‌هیده‌يل و ئه‌نفالكريايه‌يل و بێسه‌روشوينه‌يل بايه‌سه‌ ئه‌ركێگ سه‌ره‌كی وه‌زاره‌ت شه‌هیده‌يل و ئه‌نفالكريايه‌يل بوياتاد ئه‌ڕا ئه‌وه‌گ بتويه‌نن وه‌ ئازادی و سه‌ربه‌رزانه‌ بژیه‌ن، وه‌لێ ئايا چه‌نێگ چه‌ودێری ماددی و مه‌عنه‌وی كه‌سوكار شه‌هیده‌يل و ئه‌نفالكريايه‌يل كرياس‌؟ كاركردن ئه‌ڕا ناسانن ئی تاوانه‌يله‌ له‌سه‌ر ئاست ناوخۆیی و ناوده‌وڵه‌تیش ئه‌ركێگ تر گرنگ وه‌زاره‌ت ناوبريايه‌ ك‌ وه‌داخه‌و تا ئيسه‌ له‌ ئاست هه‌وه‌جه‌ كار ئه‌ڕاێ نه‌كرياس‌ ك يه‌يش هه‌ڵه‌ێ فره‌ گه‌وراێگه‌. يه‌هووديه‌يل ته‌نیا يه‌ك هۆلۆكۆست داشتن ك‌ ئسرائیل ڕه‌سانه‌ ئی ڕووژه‌ ك‌ ئيسه‌ دوینیمنه‌ێ، وه‌لێ كورد چه‌نه‌ها كه‌یس كومه‌ڵكوژی و جینۆساید دێرێ و جارێ نه‌تويه‌نستيه‌ ئه‌ڕا خزمه‌تكردن وه‌ دۆزه‌ ڕه‌واگه‌ێ وه‌كاریان بوه‌ێد. ئه‌ركێگ تر وه‌زاره‌ت ناوبرياێ كاركردنه‌ وه‌ هه‌ماهه‌نگی وه‌ل حكوومه‌ت عێراقی و رێكخراوه‌يل ناوده‌ڵه‌تی‌ حكومی و ناحكومی ئه‌ڕا ئه‌وه‌گ گشت پلاندانه‌ره‌يل و جێوه‌جێكه‌ره‌يل ئه‌و جینۆسایده‌ ك ده‌رهه‌ق وه‌ ملله‌ته‌گه‌مان كرياس، بدريه‌نه‌ دادگايه‌يل په‌یوه‌ندیدار و سزابدريه‌ن، ك وه‌داخه‌و‌ ئی ئه‌ركيشه‌ ‌تا ئيسه‌ جێوه‌جێ نه‌كرياس. هه‌ميش گه‌ردين له‌شوون چاره‌نويس ئه‌نفالكريايه‌يل و په‌ێاكردن قه‌وره‌يل ده‌سه‌جه‌می و هاوردنه‌وه‌ێ ڕووفاته‌يليان ئه‌ڕا زێد خوه‌یان، ئه‌ركێگ سه‌ره‌كی تر وه‌زاره‌ت كاروبار شه‌هيده‌يل و ئه‌نفالكريايه‌يله‌، وه‌لێ له‌شوون گوزه‌يشتن 16 ساڵ له‌بان پرۆسه‌ی ئازادی عێراق، ئايا ئه‌و قه‌وره‌يل ده‌سه‌جه‌مييه‌ ك‌ په‌ياكريانه‌و ڕووفات ئه‌و ئه‌نفالكريايه‌يله‌ ك‌ هاوريانه‌سه‌و ئه‌ڕا خاك پيرۆز كوردستان ڕێژه‌گه‌يان چه‌نێگه‌؟ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌يش وه‌ دیكۆمێنتكردن هه‌رچشتێگ ك‌ په‌یوه‌ندی وه‌ شه‌هیده‌يل و قوربانیيه‌يل جينۆسايده‌و داشتويد‌ ، ئه‌ڕا داواكردن قه‌ره‌بوو خێزانه‌یليان له‌ حكوومه‌ت فێدراڵی، وه‌لێ ئايا چه‌نێگ تاوانه‌گان وه‌ دۆكيۆمێنت كريانه‌ و وه‌ دريژايی ئی هه‌مكه‌ ساڵه‌ چه‌ كرياس‌ ئه‌ڕا ئه‌وه‌گ ده‌وڵه‌ت عێراق داوای وه‌خشين له ‌ملله‌ت كوردستان بكه‌ێد و قه‌ره‌بوو ماددی و مه‌عنه‌وی كه‌سوكار قوربانييه‌يل بكه‌ێده‌و‌؟ يه‌ و ده‌يان و سه‌دان پرسيار تريش ك‌ چه‌وه‌ڕێ جوواو ‌كه‌ن.