دایکم کە زانی لە حەفت دەرسا کەتیمە، گۆتی: وه‌ڵا تازه‌ قوڕت به‌سه‌ری بوو

سه‌ری هارومار

به‌ر له‌ ده‌ستپێكردنی ئه‌زموونه‌كانی نیوه‌ی ساڵ، له‌ سه‌ره‌تای مانگی یه‌كی ساڵی 1970، داوا له‌ سه‌رجه‌م قوتابییان كرا، كه‌ باوكیان یان به‌خێوكه‌ریان له‌ قوتابخانه‌ ئاماده ‌بن، ئه‌مه‌ بۆ من زۆر ناخۆش بوو، چونكه‌ ده‌مزانی به‌ باوكم ده‌ڵێن: "كوڕه‌كه‌ت له‌ زۆربه‌ی ده‌رسه‌كان كه‌وتووه‌، هه‌واڵه‌كه‌م به‌ باوكم گوت".


ئه‌و رۆژه‌ دڵم له‌ناو مستم بوو، ده‌مزانی باوكم زۆر به‌خه‌مه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ ماڵ، به‌ره‌به‌ری مه‌غریب باوكم هاته‌وه‌، له‌ رووخساریا خه‌مێكی گه‌وره‌م به‌دی كرد، ورته‌ی له‌ ده‌مه‌وه‌ نه‌هات، ده‌ستنوێژی شوشت و رووی له‌ مزگه‌وت كرد، له‌ دڵی خۆمدا وام لێكدایه‌وه‌ دیاره‌ به‌ باوكمیان نه‌گوتووه‌، ئه‌گینا قسه‌یه‌كی هه‌ر ده‌كرد، به‌ڵام رووخساری شتێكی دیكه‌ بوو.


ماڵی مامه‌ ره‌زام، تازه‌ كاره‌بایان راكێشابوو، خه‌تی دوو گلۆپیشیان دابوو به‌ ئێمه‌، دوای مه‌غریب، كه‌ ژوور و هه‌یوانه‌كه‌ی ماڵه‌وه‌م به‌ رووناكی بینی زۆرم كه‌یف پێ هات، به‌ڵام مه‌سه‌له‌ی كه‌وتنم له‌ ده‌رسه‌كان زۆر دڵشادی نه‌كردم، ده‌ستم دایه‌ كتێبێك و له‌به‌ر رۆشنایی گلۆپه‌كه‌دا كه‌وتمه‌ ده‌وركردنه‌وه‌ی، باوكم هاته‌وه‌ و كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ بینیمی له‌سه‌ره‌خۆ گوتی:
ـ تازه‌ سه‌عی ده‌كه‌ی، پاش ئه‌وه‌ی له‌ حه‌فت ده‌رسان كه‌تی.


دایكم كه‌ گوێ له‌و قسه‌یه‌ی باوكم بوو، به‌ توندی كێشای به‌ سینگی خۆیدا و گوتی:
ـ ئه‌ی هاوار هه‌یش، له‌ حه‌فت ده‌رسی كه‌تی، وه‌ڵا تازه‌ قوڕت به‌سه‌ری بوو.


رووم له‌ هه‌ردووكیان كرد و گوتم:
ـ هه‌موو ده‌ره‌سه‌كان به‌ عه‌ره‌بین، رۆژ و شه‌و ده‌خینم و هیچ تێناگه‌م.


باوكم یه‌كسه‌ر وه‌رامی دامه‌وه‌:
ـ ئه‌دی مه‌حموود و عه‌بدولڕه‌حمان و ئه‌و خه‌ڵكه‌ به‌ عاره‌بی ناخینن، لۆ ئه‌وان ناجیح بوون.


سه‌رم له‌به‌ره‌خۆ نا و هیچ قسه‌یه‌كم بۆ نه‌هات، خۆم به‌ كتێبه‌كه‌وه‌ خه‌ریك كرد، دایكم به‌ جۆرێك له‌ دڵی پێ سووتانه‌وه‌ گوتی:
ـ كوڕم، خواردن و خه‌وی له‌خۆت حه‌رام كه‌، به‌ڵكوو ناجیح ده‌بی، به‌و خودایه‌ی ئه‌من له‌ خه‌فه‌تان ده‌مرم.


پێم گوت:
ـ وه‌ڵاهی هه‌ر ده‌خینم، به‌س چ بكه‌م له‌ عه‌ره‌بی ناگه‌م.


واده‌ی ئه‌زموونه‌كانی نیوه‌ی ساڵ هات، دنیا با و بۆران و تا بڵێی سارد بوو، هه‌ر رۆژه‌ی، كه‌ ده‌چوومه‌ ناو پۆله‌وه‌، وام ده‌زانی ره‌ششاو ده‌خۆمه‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ی ده‌مخوێند هیچ سوودێكی نه‌بوو، ئه‌وه‌ی ئه‌زبه‌ریشم ده‌كرد له‌بیرم ده‌چۆوه‌. له‌بیرمه‌ رۆژی تاقیكردنه‌وه‌ی وانه‌ی عه‌ره‌بی، ته‌نیا ئه‌و دێره‌ شیعره‌ی موته‌نه‌بیم له‌بیر ما، یه‌كسه‌ر نووسیمه‌وه‌:
تمر بك الأبطال كلمى هزيمة
ووجهك وضاح وثغرك باسم


به‌نابه‌دڵی وه‌رامم دایه‌وه‌ و ده‌فته‌ره‌كه‌م ته‌سلیم به‌ مامۆستای چاودێر كرد، ئه‌ویش چاوێكی پێدا خشاند و گوتی:
ـ جارێ زووه‌، دانیشه‌ موراجه‌عه‌ی بكه‌.


دووباره‌ چاوم به‌ وه‌رامه‌كاندا خشانده‌وه‌، ئه‌وه‌نده‌ی مێشكی خۆم ده‌هێنا و برد، ده‌مزانی هیچی ترم له‌ هه‌گبه‌دا نییه‌، به‌ دڵی تونده‌وه‌ گه‌ڕامه‌وه‌ ماڵ، كه‌وتمه‌ ده‌وركردنه‌وه‌ی ده‌رسێك، باوكم هیچ قسه‌یه‌كی نه‌بوو، به‌ڵام دایكم جارجار ده‌یگوت:
ـ ده‌ی به‌ قوربانت بم، هه‌ر بخینه‌، به‌و خودایه‌ی پێنج فه‌رزه‌ دوعات بۆ ده‌كه‌م. زۆرجار به‌ده‌م خوێندنه‌وه‌، خه‌وم لێ ده‌كه‌وت، دایكم زوو لێفه‌ی پێدا ده‌دام.


له‌ دوا ڕۆژی ئه‌زموونه‌كانی نیوه‌ی ساڵ، خۆر به‌ده‌ره‌وه‌ و كه‌شوهه‌وا خۆش بوو، ئه‌و ڕۆژه‌ ئایین و وه‌رزشمان هه‌بوو، له‌ ده‌رسی ئایین سوره‌تی (ویل لكل همزه‌ لمزه‌)مان بۆ هاتبۆوه‌، له‌ پۆلی پێنجه‌می سه‌ره‌تاییه‌وه‌ ئه‌و سووره‌ته‌م ئه‌زبه‌ر كردبوو، وه‌ك خۆی نووسیمه‌وه‌، دوای ته‌واوبوونی ده‌رسی ئایین، چاوه‌ڕوان بووین مامۆستا ناسر یوسف بێت و له‌ ده‌رسی وه‌رزش تاقیمان بكاته‌وه‌، زۆر قوتابی خۆیان دابووه‌ به‌ر هه‌تاوه‌كه‌، منیش تۆزێك دوورتر له‌وان، له‌په‌نایه‌ك دانیشتم.


ئه‌وه‌نده‌ی نه‌برد، دوو له‌ مامۆستاكان، به‌پیاسه‌ به‌لای مندا تێپه‌ڕین، یه‌كسه‌ر له‌به‌ریان هه‌ستامه‌وه‌، یه‌كێكیان به‌زه‌رده‌خه‌نه‌وه‌ گوتی:
ـ دانیشه‌ كوڕم، كووت جواب دایه‌وه‌؟


گوتم:
ـ هه‌نده‌كم زانی.


هه‌ردووكیان له‌نزیك منه‌وه‌، له‌سه‌ر راڕه‌وه‌كه‌ دانیشتن، ناوی ئه‌و دوو مامۆستایه‌م نه‌ده‌زانی، چونكه‌ ده‌رسیان به‌ من نه‌ده‌دا، به‌ڵام ده‌مزانی مامۆستای ئه‌م قوتابخانه‌یه‌ن، گوێم به‌ یه‌كێكیان بوو به‌وی دی گوت:
ـ وه‌ڵاهی خه‌به‌ره‌كی خۆشه‌، ده‌بی وابی؟


ئه‌ویش وه‌رامی دایه‌وه‌:
ـ به‌سه‌ری توو دوو رۆژه‌ مفاوه‌زاته‌، وه‌فدی حكوومه‌تی چۆوه‌ و ئی مه‌ش به‌و زووانه‌ ده‌چنه‌ به‌غدایێ.


زیاتر گوێم بۆ قسه‌ی ئه‌و دوو مامۆستایه‌ شل كرد، حه‌زم ده‌كرد زیاتر لێیان نزیك ببمه‌وه‌، به‌ڵام شه‌رمم ده‌كرد، یه‌كێكیان سووركه‌له‌ی قوته‌خڕه‌ بوو، به‌ مامۆستاكه‌ی دیكه‌ی گوت:
ـ ئه‌وجه‌ ده‌بی له‌سه‌ر چ پێكهاتبن.


مامۆستا ره‌قه‌ڵە درێژه‌كه‌ وه‌رامی دایه‌وه‌:
ـ ده‌ڵێن له‌سه‌ر حوكمی زاتی رێك كه‌وتوون.


نه‌م ده‌زانی حوكمی زاتی مه‌عنای چییه‌، به‌ڵام پێشتر گوێم لێ بووبوو، كه‌ مفاوه‌زات واتە وتووێژی دوولایه‌ن له‌سه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌ك تا پێكدێن.


حه‌زم ده‌كرد زیاتر گوێم له‌ قسه‌ی نێوان ئه‌و دوو مامۆستایه‌ بێت، به‌ڵام بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی ده‌رسی وه‌رزش بانگ كراینه‌ ژووره‌وه‌، دوای تاقیكردنه‌وه‌كان، یاریده‌ده‌ر هاته‌ ناو پۆله‌وه‌ و گوتی:
ـ له‌ سبه‌ینێوه‌، واته‌ 1/2/1970 پشووی نیوه‌ی ساڵه‌ تا 14/2/1970.


هاتینه‌ ده‌ره‌وه‌، یه‌كسه‌ر به‌( باسم)م گوت:
ـ گوێم لێ بوو دوو مامۆستا ده‌یانگوت حكوومه‌ت مفاوه‌زات ده‌كات، ئه‌مه‌ چییه؟


باسم، بزه‌یه‌كی هاتێ و ده‌ستی له‌سه‌ر شانم دانا و گوتی:
ـ دیاره‌ بایی خۆت ده‌زانی، شه‌یتان بووی، منیش بیستوومه‌ كه‌ حكوومه‌ت خه‌ریكی مفاوه‌زاته‌ له‌گه‌ڵ قیاده‌ی كوردی و نیازی حوكمی زاتیی هه‌یه‌.
گوتم: حوكمی زاتی چییه‌؟


وه‌رامی دامه‌وه‌:
ـ یه‌عنی كورد خۆی به‌ڕێوه‌ ببات و به‌ زمانی خۆی بخوێنێت و بنووسێت، به‌ڵام سه‌ر به‌ به‌غدا ده‌بێت.


فه‌ره‌حناییه‌ك هاته‌ ناو دڵمه‌وه‌ و گوتم:
ـ یه‌عنی چیدی به‌ عه‌ره‌بی ناخینین.


گوتی:
ـ ده‌رسی عه‌ره‌بی هه‌ر ده‌مێنێت، به‌ڵام ده‌رسه‌كانی دی به‌ كوردی ده‌خوێنین.