کێشه‌ی گفتوگۆ پابه‌نده به کێشه‌ی کاراکته‌ره‌وه

 

کۆمه‌ڵگای کوردی هێنده خاوه‌نی کێشه‌یه، که مرۆڤ فریا ناکه‌وێت له‌سه‌ر کامیان بدوێت و هه‌وڵی چاره‌سه‌رکردنی کامیان بدات. ڕه‌گی هه‌موو کێشه‌کانیش ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ ئازادی. ئازادی ئه‌و کێشه‌یه‌یه که له سه‌دان ساڵی ڕابردووه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا بووه‌ته هۆکاری پشتگوێخستنی چه‌ندین کێشه‌ی تری کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناو کورددا. بۆ نموونه، له سه‌د ساڵی ڕابردوودا کورد هێنده له خه‌می ئازادیدا بووه که سه‌ری نه‌پەرژاوه‌ته سه‌ر کێشه‌ی زمان، کێشه‌ی ده‌روونناسیی کۆمه‌ڵایه‌تی، کێشه‌ی ئازادیی تاک، ڕۆشنبیریی ته‌ندروستی، ڕۆشنبیریی سێکسی ...هتد. هه‌نووکه‌ش کۆمه‌ڵگای کوردی به‌شێوه‌یه‌ک که‌رت بووه، که تاک له‌م به‌ینه‌دا به‌تایبه‌ت نه‌وه‌ی ئێستا، نازانێت ئازادیی بوێت یاخود هاووڵاتییه‌کی عێراقیی بێحورمه‌ت بێت. لێ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا کێشه‌ی ئازادی لێره‌دا کێشه‌ی گه‌وره‌ی کۆمه‌ڵه و ته‌واوی کێشه‌کانی تری کۆمه‌ڵگا پشتگوێ ده‌خرێن، بۆ نموونه، کێشه‌ی گفتوگۆ، که ڕۆژ نییه هاووڵاتییه‌کی ساده و ساکار، نووسه‌رێک، هونه‌رمه‌ندێک، سیاسییه‌ک به گفتوگۆیه‌کی ناشیرینی، له میدیای کوردییدا تووشی شۆکمان نه‌کات، دڵته‌نگمان نه‌کات. کێشه‌کانی عێراق و ناوچه‌کانی ده‌وروبه‌ری کاریگه‌رییه‌کی ڕاسته‌وخۆیان له‌سه‌ر کوردستان بهگشتی و باشووری کوردستان به‌تایبه‌تی هه‌یه، به‌تایبه‌ت ئێستا کێشه‌ی نێوان ئێران و ئه‌مەریکا له دیار و نادیاردا ڕۆژانه زیان به ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد ده‌گه‌یه‌نێت، زیان به ئابووریی کورد ده‌گه‌یه‌نێت. ئێران نه‌ک خاوه‌نی حکوومه‌تی عێراقه، به‌ڵکوو خاوه‌نی چه‌ندین پارت و گرووپ و میلیشیایه له عێراقدا. ئێران ده‌ستی له‌ناو پارتی کوردییشدایه، ده‌ستی له‌ناو چه‌ند ده‌زگایه‌کی گرنگی حزبدایه، که مه‌ترسییه‌کی گه‌وره له‌سه‌ر ئێستا و ئاینده‌ی ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورد داده‌نێن.


گفتوگۆی توندوتیژی کورد له‌گه‌ڵ یه‌کترییدا، خۆی له‌ خۆیدا ڕاسته‌وخۆ له خزمه‌تی دوژمنانی کورددایه، چونکه ئه‌م گفتوگۆیه پێکه‌وه‌یی کورد هه‌ڵده‌ته‌کێنێت و سه‌رقاڵیان ده‌کات به یه‌کترییه‌وه، وه‌ک له‌وه‌ی سه‌رقاڵ بن به خۆڕێکخستنه‌وه، به چاککردنی ماڵی کورده‌وه، به به‌هێزکردنی حکوومه‌ت و ئاسایشی نه‌ته‌وه‌یی کورده‌وه. لێره‌دا هه‌موومان سه‌رقاڵین به یه‌کترییه‌وه، میدیا، ئۆرگانه‌کانی پارت و ته‌نانه‌ت له په‌رله‌مانیشدا سه‌رقاڵین به یه‌کترییه‌وه، چونکه ئاماده‌گیی لێکنزیکبوونه‌وه‌مان نییه، سووکایه‌تی به یه‌کتری ده‌که‌ین.


مرۆڤ سووکایه‌تیی ده‌کات، چونکه خاوه‌نی کێشه‌ی کاراکته‌ره، خاوه‌نی کێشه‌ی نادڵنیاییه له خود. به زانستی ده‌روونناسیی له ئه‌نالیزه‌ی کاراکته‌ردا ده‌سه‌لمێنرێت، که ئه‌و مرۆڤه‌ی نادڵنیایه له خۆی و له شوێنی خۆی (شوێن مه‌به‌ست تێیدا پۆست و پله و پایه و گه‌شه‌ی ئه‌قڵیی، سیاسیی، کۆمه‌ڵایه‌تییه) هه‌میشه بێڕێزی به‌رامبه‌ر به خه‌ڵکی پیشان ده‌دات، به چاوی که‌م ته‌ماشای به‌رامبه‌ر ده‌کات. ئه‌م جۆره مرۆڤانه بێجگه له‌م بێڕێزییه هیچی تر ناتوانن بکه‌ن، چونکه به پرۆسه‌یه‌کی نۆیرۆلۆگیی خاوه‌نی زۆرلێکردنێکن که بیرکردنه‌وه‌یه‌ک به‌رده‌وام زۆریان لێ ده‌کات، به‌و شێوه‌یه مامه‌ڵه بکه‌ن که پێویسته بیکه‌ن، بۆ نموونه، به چاوی که‌م ته‌ماشاکردنی به‌رامبه‌ر، بێڕێزییکردن به به‌رامبه‌ر، نرخ دانه‌نان بۆ بەرامبەر ...هتد. لێره‌دا ئه‌مانه به‌ ته‌نیا بێڕێزی ناکه‌ن، به‌ڵکوو پراکتیزه‌ی ڕقیش ده‌که‌ن، به‌شێوه‌یه‌ک، که ئه‌و که‌سه‌ی که بیری لێ ده‌که‌نه‌وه و به چاوی که‌م ته‌ماشای ده‌که‌ن، هیچ نرخێکی بۆ دانانێن. ئه‌و مرۆڤه‌ی، که به چاوی که‌م ته‌ماشای بەرامبەر ده‌کات، بێزی لێی دێته‌وه و ڕقی لێیه، ئه‌گه‌ر پراکتیزه‌ی توندوتیژی بکات، ئه‌وا چ ڕه‌ق و بێ به‌زه‌ییه له پراکتیزه‌کردندا و چ ئاسووده‌شه.


له کۆمه‌ڵگای کوردیدا به هه‌ڵه قسه له‌سه‌ر به‌زه‌یی ده‌کرێت، جارێک به‌زه‌یی وه‌ک چه‌مکێکی که‌م ته‌ماشا ده‌کرێت و جارێکیش وه‌ک چه‌مکێکی بێهێز. لێ له ڕاستیدا له زانستی ده‌روونناسیدا چه‌مکی به‌زه‌یی خاوه‌نی ناوه‌ڕۆکێکی چ ئه‌قڵانی و چ مرۆڤایه‌تییه. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که بۆچی وه‌هایه؟ وه‌ڵام، چونکه به‌زه‌یی قۆناغی دووه‌می پرۆسه‌یه‌کی ده‌روونییه له هه‌ستکردن به بەرامبەردا. قۆناغی یه‌که‌م بریتییه له ئیمپاتی، واتا تاک ده‌بێت خۆی بخاته جێگای که‌سی بەرامبەر و هه‌ست بکات به‌وه‌ی که بەرامبەره‌که‌ی هه‌ستی پێ ده‌کات. بۆ نموونه کاتێک جووتیارێکی گه‌رمیانی ده‌گری، چونکه ده‌غڵه‌که‌یان سووتاندووه. مرۆڤ ده‌بێت خۆی بکاته جێگای ئه‌م جووتیاره و ببێته خاوه‌نی هه‌مان هه‌ست، که جووتیاره‌که هه‌یه‌تی. قۆناغی دووه‌میش به‌زه‌ییه. به‌زه‌ییش هانمان ده‌دات که یارمه‌تیی جووتیاره‌که بده‌ین. به‌بێ به‌زه‌یی مرۆڤ ئاماده‌ی یارمه‌تی نییه. سروشت لەخۆڕا ئه‌م ئینستانسه ده‌روونییه‌ی به ئێمه نه‌داوه. ئه‌وه‌ی به‌زه‌یی نه‌بێت، ناتوانێت یارمه‌تی بدات، ئه‌وه‌شی یارمه‌تیی ده‌دات و به‌زه‌یی نییه، ئه‌وا سیاسه‌ت ده‌کات.


هه‌ر مرۆڤێک خاوه‌نی ئیمپاتی بێت، خاوه‌نی به‌زه‌ییشه، ئه‌وه‌شی ئیمپاتیی نییه، بێ به‌زه‌ییه، ئه‌وه‌شی ئیمپاتیی نییه و بێ به‌زه‌ییه، خاوه‌نی کاراکته‌رێکی شێواوه، ئه‌وه‌شی کاراکته‌ر شێواوه ڕۆڵ ده‌بینێت، نه‌ک خاوه‌نی هه‌ستێکی ڕاسته‌قینه بێت.


ئەوانەی نادڵنیان له بوونیان وه‌ک ئیندیڤیدووم، ته‌واوی فۆکۆسیان، ته‌واوی بیرکردنه‌وه‌یان له‌سه‌ر هه‌بوونه. هه‌بوونی فڵان و فیسار وه‌زاره‌ت، کردنی خۆم و کوڕ و پوورزا و خاڵۆزا و ئامۆزام به فڵان و فیسار وه‌زیر. لێ به‌ڵێ تاکێکی دڵنیا له خود، ئه‌و تاکه‌یه که ده‌زانێت کێیه، هه‌ر بۆیه قورسایی زیاتر له‌سه‌ر بوونی داده‌نێت، چونکه خۆیه‌تی، ئه‌مه‌ش ده‌یکاته خاوه‌نی هه‌بوون. دواجار تاک پێویسته نه‌ک به ته‌نیا خۆی بناسێته‌وه، به‌ڵکوو هه‌مان کات خۆیشی بێت. ئه‌وه‌شی خۆی ده‌ناسێته‌وه و خۆیه‌تی، خاوه‌نی گفتوگۆی بێ توندوتیژییه، خاوه‌نی ئیمپاتی و به‌زه‌ییه. هه‌ست به ئازاری هاووڵاتییان ده‌کات و هه‌وڵی یارمه‌تیدانیان ده‌دات.