بیرەوەرییەكانى كچەکەی ستالین

(11)

سڤێتلانا له‌ پڕمه‌ى گریانى دا. هه‌موو ئه‌و تنۆكه‌ په‌نگخواردووانه‌ى فرمێسكى ڕشت، كه‌ چه‌ندین مانگ له‌نێو چاوه‌كانیدا قه‌تیس مابوو. داوا له‌ سڤێتلانا كرا له‌نێو كۆشكدا بمێنێته‌وه‌، به‌ڵام ئه‌و واى پێ خۆش بوو له‌ ماڵى سورێش، براى راجیش، كه‌ خانوویه‌كى زۆر په‌ڕپووتتر بوو له‌ كۆشكى دینیش، بمێنێته‌وه‌. خێزانى سورێش هه‌ر ئه‌و ژووره‌یان بۆ مانه‌وه‌ى سڤێتلانا دیارى كرد، كه‌ براجیش له‌ ساڵه‌كانى مانه‌وه‌یدا له‌ هیندستان تێیدا ژیابوو. خانووه‌كه‌ له‌سه‌ر لێوارى رووخان بوو. هه‌ژار و ده‌ستكورتیى ئه‌وانه‌یشی له‌ناوى ده‌ژیان به‌ روونى دیار بوو، به‌ڵام زۆر میهره‌بان و رووخۆش بوون. ژووره‌كه‌ى سڤێتلانا به‌رهه‌یوانێكى بچووكى هه‌بوو، دەور درابوو به‌ دره‌ختى ئاشۆكا و كاكتوسی چوار مه‌ترى و ده‌یڕوانییه‌ رووبارى گۆنگ. چه‌شنى په‌رستگەیه‌ك بوو. سڤێتلانا هه‌رجاره‌ و بۆ ماوه‌ى چه‌ندین سەعات له‌وێ داده‌نیشت و نوقمى بیركردنه‌وه‌ ده‌بوو. ئه‌و لێره‌ هه‌ستى به‌ ئارامیى ره‌ها و ته‌ندروستییه‌كى زۆرباش ده‌كرد. ئه‌و هه‌سته‌ى له‌لا دروست بووبوو، وه‌ك ئه‌وه‌ى گه‌ڕابێته‌وه‌ ناو خێزانى خۆى. هه‌موو شتێك رێك ئاوها بوو، كه‌ راجێش بۆی باس كردبوو. دڵڕفێنیى رووبارى گۆنگ، باخه‌كان، خاك و زه‌وى و ده‌مه‌قیڕه‌ و مشتومڕى خێزانه‌كان. سڤێتلانا بڕیارى دا، كه‌ چوارى كانوونى دووه‌م نه‌گه‌ڕێته‌وه‌ مۆسكۆ. حه‌زى لێ بوو له‌ هیندستان بمێنێته‌وه‌. ڤیزا هیندییه‌كه‌ى مۆرى یه‌ك مانگى لێ دراوه‌ و به‌شی كونسوڵخانه‌كه‌ی مۆسكۆش ئه‌وه‌ى پشتڕاست كردبووه‌وه‌. ئه‌و ده‌یتوانى هه‌تا 20ى مانگى كانوونى دووه‌م له‌ هیندستان بمێنێته‌وه‌. ئه‌و به‌یانییه‌كه‌ى رۆژى دواتر، دوو نامه‌ى نووسی، یه‌كێك بۆ ئه‌سمیرۆنۆف، ئه‌وی دیكه‌ بۆ بندیكۆف (باڵوێزى سۆڤیه‌ت له‌ هیندستان) و داواكارییه‌كه‌ى تێیاندا به‌ راشكاوى خسته‌ ڕوو، پاشان داواى له‌ خاتوو كاسیرۆفا كرد هه‌ردوو نامه‌كه‌ى بۆ بگه‌یه‌نێته‌ دێلهی. ئه‌مه‌ رێگایه‌كیش بوو بۆ ئه‌وه‌ى ماوه‌یه‌ك له‌ژێر نیگا قورسه‌كانى چاودێریكردنى له‌لایه‌ن كاسیرۆفاوه‌ رزگارى ببێ. كاسیرۆفا واى بۆ ده‌چوو پێگه‌ى كار و پیشه‌كه‌ى كه‌وتووه‌ته‌ مه‌ترسییه‌وه‌، كاردانه‌وه‌یه‌كى پڕ له‌ هه‌ڵچوونى له‌به‌رامبه‌ر داواكارییه‌كه‌ى سڤێتلانا نیشان دا، به‌ڵام دواجار رازى بوو. كاتێك سڤێتلانا بڕیارێكى بدایه‌ هیچ كه‌سێك نه‌یده‌توانى پاشگه‌ز یان په‌شیمانى بكاته‌وه‌. سڤێتلانا گه‌یشتبووه‌ سه‌ر لێوارى ساته‌ چاره‌نووسسازه‌كانى ژیانى. ئه‌و دواى به‌رگه‌گرتنى هه‌موو شه‌كه‌تى و ماندووبوونه‌كانى و خه‌م و خه‌فه‌ته‌كانى سێ ساڵى دوایی و به‌رگه‌گرتنى هه‌موو چه‌شنێكى ده‌ستێوه‌ردان و خۆهه‌ڵقورتان له‌نێو ژیانه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ى، ئێسته‌ گه‌یشتبووه‌ دوا قۆناغ و پێی نابووه‌ سه‌ر سنوورى بڕیاردان. ئێره‌، كه‌ ئه‌وى لێ راوه‌ستاوه‌ خاڵى وه‌رچه‌رخانه‌. هه‌رچه‌نده‌ هێشتا به‌لاى خۆیشیه‌وه‌ روون نه‌بوو، به‌وردی له‌ كوێ و له‌ كام پنت و خاڵ وه‌رده‌سووڕێ. دڵى به‌وه‌ خۆش بوو رێگه‌ى پێ بدرێ لێره‌، له‌ كالاكانكار نیشته‌جێ بێ و بژى، به‌ڵام ئه‌مه‌ چۆن رێی تێ ده‌چوو؟ چۆن ده‌كرا؟ كه‌وته‌وه‌ بیری ده‌ستنووسه‌كانى. به‌شكه‌م بكرێ بیانفرۆشێ. واى بۆ ده‌چوو ئه‌و نووسینانه‌ بۆن و به‌رامه‌یه‌كى سیاسییان پێوه‌ نه‌بێ. هێنده‌ى بیره‌وه‌رییه‌كى خێزانى بوون و ده‌شیزانى و دڵنیا بوو له‌وه‌ى ئه‌و بیره‌وه‌رییه‌ خێزانییانه‌ به‌ ڕاده‌یه‌كى زۆر ده‌كه‌وێته‌ به‌ر سه‌رنج و سه‌رسامیی راى گشتى. ئه‌و خێزانه‌ى ئه‌و له‌ كتێبه‌كه‌یدا باسی لێوه‌ ده‌كات، خێزانى ستالین بوو. سڤێتلانا نامه‌یه‌كى بۆ (كانۆل) نووسی و تێیدا گوتى ئه‌و ده‌یه‌وێ ماوه‌یه‌كى زیاتر له‌ (كالاكانكار)دا بمێنێته‌وه‌ و داواى لێ كرد ده‌ستنووسه‌كانى بۆ بنێرێ. سورێش و هاوژینى له‌وه‌دا، كه‌ ده‌یانبینى سڤێتلانا چه‌نده‌ ئاسان و ئاسووده‌ توانیویه‌تى خۆى له‌گه‌ڵ شێوازى ژیانى ئه‌وان و ژینگه‌ تازه‌كه‌ى بگونجێنێ، زۆر دڵخۆش و كه‌یفساز بوون. پاشتر دواى ماوه‌یه‌ك، كاتێ رۆژنامه‌نووسێك ئه‌و پرسیاره‌ى له‌ سورێش كرد، به‌ دیدی ئه‌و سڤێتلانا خاوه‌ن كه‌سایه‌تییه‌كى چۆن بوو؟ ئه‌و له‌ وه‌ڵامدا گوتى: ئه‌و به‌ده‌ر له‌ هه‌موو لایه‌نه‌كانى تر، كچی (ستالین)ی فه‌رمانڕه‌واى پێشووى یه‌كێتیى سۆڤیه‌ت بوو، ئێمه‌ وامان ده‌زانى له‌وانه‌یه‌ ئه‌و نه‌توانێ خۆى له‌گه‌ڵ شێوازى ژیانه‌ زۆر ساده‌كه‌ى ئێمه‌دا بگونجێنێ و ره‌نگه‌ ئه‌م شێوه‌ ژیانه‌ بۆ ئه‌و له‌بار نه‌بێ. به‌ڵام سڤێتلانا ساویلكه‌ترین و بێ نموودترین و دڵسافترین و بێ گرێوگۆڵترین ئافره‌تێك بوو من بینیبێتم. بچووكترین هێما و ئاماژه‌ى خۆنوێنى و خۆبه‌زلزانى و خۆده‌رخستن و رۆحگه‌وره‌یی تێدا به‌دی نه‌ده‌كرا. ته‌نانه‌ت ئه‌و له‌ ماڵه‌وه‌، به‌خۆى كارى رۆژانه‌ى خۆى دەکرد، وه‌ك جلشوشتن و گه‌سكلێدانى ناوماڵ و هه‌موو ئیشه‌كانى دیكه‌. هه‌ندێ له‌و كارانه‌ى ئه‌و دەیکرد، هاوسه‌رى من رانه‌هاتبوو بیانکات. ئێمه‌ چه‌ندین خزمه‌تكارمان هه‌بوو، كه‌چی سڤێتلانا خۆى جله‌كانى خۆى ده‌شووشت و هاوكار بوو له‌ خاوێنكردنه‌وه‌ى ناوماڵ و یارمه‌تیى هه‌مووانى ده‌دا، ده‌چوو ناو باخچه‌ و سه‌وزه‌ى لێ ده‌كرده‌وه‌ و هه‌ر خۆیشی بژار و پاكى ده‌كرده‌وه‌ و هیچ بارگرانییه‌كى به‌سه‌ر شانى ئێمه‌وه‌ نه‌بوو. به‌ هیوام جارێكى تر بگه‌ڕێته‌وه‌ ئێره‌. ئێمه‌ خۆشمان ویست و هۆگرى بووین و دڵنیا بووین ئه‌ویش ئێمه‌ى خۆش ده‌ویست.


سڤێتلانا له‌كاتێكدا پۆشاكى هیندیی پۆشیبوو و خۆراكه‌ رووه‌كییه‌كانى تایبه‌ت به‌ ماڵباتى (سینگ)ی ده‌خوارد، له‌ ناخى دڵییه‌وه‌ خۆى له‌گه‌ڵ شێوه‌ى ژیانى هیندى راهێنابوو. له‌نێو گونده‌كه‌دا پیاسه‌ و هاتوچۆى ده‌كرد و سه‌ردانى هاوڕێ كۆنه‌كانى (براجیش)ی ده‌كرد، به‌ڵام له‌باره‌ى دژوارى و ئاڵۆزییه‌كان و كه‌موكورتیى ژیان له‌ هیندستان، هیچ كێشه‌ و په‌رێشانییه‌كى ده‌روونیى نه‌بوو. سیسته‌مى به‌ كه‌م روانینى پله‌ نزمه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ له‌ هیند، به‌و هه‌موو یاسا و رێسایه‌ى هه‌یبوو، كه‌ ده‌تگوت نه‌ سه‌ره‌تاى هه‌یه‌ و نه‌ كۆتایی، ئه‌وى بێزار ده‌كرد. ماڵى (سۆریش) له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌یدا خانوویه‌كى شه‌ق و شڕ و ناوماڵێكى شه‌لوپه‌تى هه‌بوو، به‌ڵام (پراكاش)ی هاوژینى، چه‌ندین خزمه‌تكارى هه‌بوو، كه‌ هه‌موویان له‌ چینى خواره‌وه‌ و پله‌ نزمه‌كانى كۆمه‌ڵگه‌ بوون، هه‌ریه‌ك له‌وان، به‌گوێره‌ى رێساكانى سیسته‌مى جیاوازیى چینایه‌تى و به‌ كه‌م روانینى پله‌ نزمه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان ئه‌ركێكى تایبه‌تیان له‌ ماڵى (سورێش سینگ)دا لەسەر بوو. ته‌نیا چێشتلێنه‌ر كه‌ (به‌ره‌همه‌ن) واته‌ ئه‌ندامى سه‌ره‌كیترین چین و توێژ بوو له‌ ئایینى هیندۆدا، به‌ پێشه‌وای ئایینى هیندۆ ده‌ناسران، بۆى هه‌بوو چێشت لێ بنێ، خزمه‌تكارێكى دیكه‌ ته‌ڕه‌ و سه‌وزه‌ و دانه‌وێڵه‌ و كه‌ره‌سته‌كانى چێشتلێنانى ده‌هێنایه‌ به‌رده‌ستى چێشتلێنه‌ره‌كه‌، به‌ڵام بۆى نه‌بوو چێشت لێ بنێ، هه‌ر ئه‌و ده‌فر و قاپه‌كانیشی ده‌شووشت. دوو خزمه‌تكارى دیكه‌ ئه‌ركى راخستنى خوان و دانانى خواردنیان له‌سه‌ر سفره‌ له‌ سه‌رشان بوو، به‌ڵام بۆیان نه‌بوو ده‌م له‌و خواردنه‌ بده‌ن، كه‌ چێشتلێنه‌ره‌كه‌ لێی نابوو، ئه‌وان جله‌كانیشیان ئوتوو ده‌كرد، خزمه‌تكارێكى (گه‌مار و گڵاو)یش ژووره‌كانى ده‌شووشت و ئاوه‌ده‌ستخانه‌كانى خاوێن ده‌كرده‌وه‌.


رێساگه‌لێكى بێ مانا و هیچ و پووچ بوو، كه‌چی هه‌مووان ئه‌و نه‌ریته‌یان جێبه‌جێ ده‌كرد. كاتێكیش سڤێتلانا هه‌وڵى دا خۆى جله‌كانى خۆى بشوات، خزمه‌تكاره‌كان به‌و چاوه‌ سه‌یریان كرد، كه‌ ئه‌و له‌ (ره‌چه‌ڵه‌ك و بنه‌ماڵه‌یه‌كى ئاساییه‌)، بۆیه‌ زۆر له‌ خۆیانیان به‌ نزیك زانى و زیاتر وه‌كوو یه‌كێك له‌ خۆیان و وه‌ك هاوڕێیه‌ك هه‌ڵسوكه‌وتیان له‌گه‌ڵدا ده‌كرد، ئه‌مه‌یش به‌لاى سڤێتلاناوه‌ شتێكى باش و مایه‌ى ئاسووده‌یی ئه‌و بوو.