عومەر بە پستە پێی گوتم وەرە ریزی یەکێتیی قوتابییانی کوردستان

سه‌ری هارومار

عومه‌ری شێخ جه‌لال، بردمیه‌ لای فرۆشگاكه‌، دوو (مشن)ی هێنا و گوتی:
ـ ئێی ئامۆزا، ئه‌وه‌ گه‌وره ‌بووی و هاتیه‌ متوه‌سته‌ی، تازه‌ ده‌بیه‌ عایدی ئامۆزای خۆت. به‌ده‌م فڕكردنی مشنه‌وه‌ وه‌رامم دایه‌وه‌:
ـ نازانم، زۆر ده‌ترسێم.
عومه‌ر، به‌ یه‌ك فڕ مشنه‌كه‌ی هێنایه‌ خواره‌وه‌ و پرسی:
ـ له‌ چ ده‌ترسی؟
گوتم: ده‌رسه‌كان هه‌مووی به‌ عه‌ره‌بین.
قاقا پێكه‌نی و گوتی:
ـ ئه‌وجه‌ توخوا ئه‌وه‌ ترسی ده‌وێ، با به‌ دوو ساڵی وه‌كی من سه‌فه‌كی ببڕی.
له‌ فرۆشگا، هاتینه‌ ده‌ره‌وه‌، قۆڵی له‌ قۆڵم هه‌ڵكێشا و گوتی:
ـ ئه‌من ئیشه‌كی دیم به‌ تووه‌.
گوتم: چ ئیشه‌ك به‌ من ده‌كرێت.
ماوه‌یه‌ك بێ ده‌نگ بوو، سه‌یرێكی ده‌وروبه‌ری كرد، چاویلكه‌كه‌ی له‌ چاو كرده‌وه‌ و به‌ ده‌ستڕێك خاوێنی كرده‌وه‌ و گوتی:
ـ ئه‌من و توو خزمین، حه‌ز ده‌كه‌م له‌گه‌ڵ ئێمه‌ كار بكه‌ی.
نه‌مزانی مه‌به‌ستی له‌مه‌ چییه‌، گوتم:
ـ چ ئیشه‌كتان له‌گه‌ڵ بكه‌م؟
دیسان ئاوڕێكی دایه‌وه‌ و ئینجا گوتی:
ـ بێیته‌ ریزی یه‌كێتیی قوتابییانی كوردستان.
یه‌كه‌م جار بوو ئه‌و ناوه‌م به‌رگوێ بكه‌وێت، بۆیه‌ لێم پرسی:
ـ یه‌كێیتی قوتابییانی كوردستان چییه‌؟
وه‌رامی دایه‌وه‌:
ـ ئه‌وی قوتابی بی، ده‌بته‌ ئه‌ندام له‌و یه‌كێتییه‌، ئه‌مه‌ عایدی پارتین.
یه‌كه‌م جاریش بوو، وشه‌ی پارتیم به‌رگوێ بكه‌وێت، من ته‌نیا ناوی پێشمه‌رگه‌م بیستبوو و ده‌شمزانی بوونه‌ته‌ دوو به‌ش، مه‌لایی و جه‌لالی، له‌ عومه‌رم پرسی:
ـ ئه‌وجه‌ ده‌بی ئه‌من چ بكه‌م.
عومه‌ر گوتی: ئه‌وه‌ وه‌ختی ده‌وێت، به‌ رۆژه‌ك و دوو ته‌واو نابی، ئێسته‌ جه‌ره‌س لێ ده‌دات، دوایی قسان ده‌كه‌ین.
كه‌ چوومه‌ ناو پۆله‌وه‌، بینیم مامۆستایه‌ك وا له‌ ژووره‌وه‌یه‌، له‌ ده‌رگام دا و مامۆستایه‌كه‌ گوتی:
ئه‌وه‌ بۆ دوا كه‌وتی؟
وه‌رامم دایه‌وه‌:
ـ له‌گه‌ڵ خزمێك قسه‌م ده‌كرد.
گوتی: فه‌رموو دانیشه‌، له‌مه‌ودوا ئاگادار به‌، كه‌ جه‌ڕه‌س لێی دا یه‌كسه‌ر وه‌ره‌ ژووره‌وه‌.
مامۆستایه‌كی زۆر هێمن و له‌سه‌ره‌خۆ قسه‌ی ده‌كرد، گوتی:
ـ ناوم محه‌مه‌د مه‌ولووده‌، ده‌رسی رەسمتان پێ ده‌ڵێم، ده‌بێت زۆر بایه‌خ به‌و ده‌رسه‌ بده‌ن، ژیان واته‌ هونه‌ر، دنیا به‌ هونه‌ره‌وه‌ جوانه‌.
هه‌روه‌ها گوتی:
ـ ئه‌گه‌ر له‌ قۆناغی سه‌ره‌تایی شتێكتان ده‌رباره‌ی هونه‌ر زانیبێت، ده‌بێت له‌مه‌ودوا زیاتر بایه‌خی پێ بده‌ن، لێره‌ هۆڵی تایبه‌تیمان هه‌یه‌، له‌وێ ده‌رسی ره‌سم ده‌خوێنین.
قسه‌كانی ئه‌و مامۆستایه‌ دڵخۆشیان كردم، ئه‌گه‌رچی من ره‌سمم نه‌ده‌زانی، به‌ڵام ڕۆژانی سه‌ره‌تایی و مامۆستا ئه‌سكه‌نده‌ر و سۆزم بۆ ئه‌و ڕۆژانه‌ هاته‌وه‌ بیر، بیرم له‌وه‌ كرده‌وه‌ تۆ بڵێی ئه‌و مامۆستایه‌ش وه‌ك مامۆستا ئه‌سكه‌نده‌ر ره‌سمی جوان بكات؟
له‌پڕ، ده‌رسی بیركاری و خوێندن به‌ زمانی عه‌ره‌بیم به‌بیر هاته‌وه‌، دڵخۆشییه‌كه‌م نه‌ما و كه‌وتمه‌ بیركردنه‌وه‌، به‌ خۆم ده‌گوت با ده‌رسی ره‌سمیش هه‌بێت، ئه‌دی چ له‌ بیركاری بكه‌م، من كه‌ زمانی عه‌ره‌بی نه‌زانم چۆن بتوانم ده‌رسی پێ بخوێنم.
مامۆستایه‌كه‌، له‌ هه‌ندێك قوتابیی پرسی كه‌ له‌ كام قوتابخانه‌ی سه‌ره‌تاییه‌وه‌ هاتوون، زۆربه‌یان گوتیان له‌ قوتابخانه‌ی ئه‌ربیل ئولا، یه‌كسه‌ر گوتی:
ـ كه‌واته‌ زۆربه‌تان له‌ هونه‌ر شاره‌زان، مامۆستا ئه‌سكه‌نده‌ر هونه‌رمه‌نده‌كی زۆر به‌توانایه‌، چه‌ندان هونه‌رمه‌ندی پێگه‌یاندووه‌.
مامۆستایه‌كه‌ پرسی:
ـ كێ پرسیاری هه‌یه‌ با بیكات، حه‌ز ده‌كه‌م گوێم له‌ ڕای ئێوه‌ بێت.
نازانم چۆن پرسیارێك به‌ مێشكمدا هات و گۆمی دالغه‌ و بیركردنه‌وه‌م شله‌قاند و گوتم:
ـ مامۆستا ئه‌سكه‌نده‌ر، حه‌فت ساڵ ده‌رسی پێ دام، به‌ڵام ئێستاش ناتوانم ره‌سمی كێشكه‌كی بكه‌م و زۆریشم حه‌ز له‌ ده‌رسی هونه‌ره‌.
مامۆستایه‌كه‌ زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی هاتێ و له‌سه‌ره‌خۆ وه‌رامی دامه‌وه‌:
ـ ئێ چ قه‌یدییه‌، ره‌سمی قازه‌كی بكه‌.
ئینجا رووی قسه‌ی كرده‌ هه‌مووان و گوتی:
ـ مه‌رج نییه‌ ئه‌وه‌ی حه‌زی له‌ هونه‌ر بێت، هه‌ر ره‌سام بێت، دنیای هونه‌ر زۆر فراوان و ره‌نگاوڕه‌نگه‌، یه‌ك دوو مانگی دیكه‌ بۆتان به‌دیار ده‌كه‌وێت.
له‌پڕ له‌ ده‌رگا درا، فه‌ڕاشێك گوتی:
ـ با بێن كتاب وه‌ربگرن.
دوو دوو رێز بووین و روومان له‌ هۆڵێكی گه‌وره‌ كرد، هه‌ریه‌كه‌ و كۆمه‌ڵه‌ كتێبێكی قه‌باره‌ گه‌وره‌مان وه‌رگرت و گه‌ڕاینه‌وه‌ ناو پۆل، یه‌كسه‌ر سه‌یری كتێبی مێژووم كرد، قسه‌ی مامۆستاكه‌م به‌بیر هاته‌وه‌، كه‌ گوتی (تاریخ هه‌مووی درۆیه‌)، ئه‌وه‌نده‌ی كتێبه‌كه‌م هه‌رگێڕ و وه‌رگێڕ كرد و سه‌یری ناونیشانه‌كانم كرد، هیچیان لێ تێنە‌گه‌یشتم.
له‌ ماڵه‌وه‌ش، دووباره‌ سه‌یری كتێبه‌كانم كرد، هه‌ر هه‌موویان به‌ زمانی عه‌ره‌بی بوون، چه‌ندی ته‌ماشام ده‌كردن زیاتر خه‌فه‌تم ده‌خوارد و ئاخم هه‌ڵده‌كێشا، چه‌ندی كردم نه‌متوانی سه‌یری كتێبی بیركاری بكه‌م، ده‌مزانی نیگه‌رانییه‌كه‌م زیاتر ده‌كات، ده‌ستم دایه‌ كتێبی تاریخ و چوومه‌ لای عه‌بدولره‌حمانی پوورزام.
به‌ عه‌بدولره‌حمانم گوت:
ـ كوو ده‌رسی تاریخ بخوێنم؟
وه‌رامی دایه‌وه‌:
ـ مامۆستا ده‌رسه‌كه‌ی شه‌رح ده‌كات، ده‌بی تێبگه‌ی، پاشان نوقته‌ موهیمه‌كان له‌به‌ر بكه‌ی.
گوتم: ئاخر عه‌ره‌بی نازانم.
گوتی: ورده‌ ورده‌ فێر ده‌بی، ئه‌مه‌ش هه‌ر ئه‌وها بووین.
قسه‌كانی عه‌بدولره‌حمان دڵخۆشیان نه‌كردم، به‌ دڵی تونده‌وه‌ رووم له ‌ماڵه‌وه‌ كرد، دووباره‌ سه‌یری كتێبه‌كانم كرد، به‌ نابه‌دڵی و نیگه‌رانی له‌سه‌ر جێگه‌ راكشام، بیرم له‌وه‌ ده‌كرده‌وه‌ ئاخۆ سبه‌ی چ ده‌رسه‌ك ده‌خوێنین.