وەرن با لە خەمی کورددابین

 

له‌لای هه‌ندێک سیاسیی کورد، به‌بێ ڕه‌چاوکردنی ئه‌وه‌ی، که ئاخۆ پۆستێکی حکوومی، یاخود ناو پارتیان هه‌یه، سیاسه‌تکردن هێشتا پیشه‌یه‌کی زانستی کۆمه‌ڵایه‌تی و سۆسیۆلۆگی نییه، به‌م شێوه‌یه هه‌موو که‌س ده‌توانێت ببێت به سیاسی، هه‌موو که‌س ده‌توانێت ببێته ئه‌ندام په‌رله‌مان، ببێته ئه‌‌ندامی پارتێک و له کۆبوونه‌وه‌ چاره‌نووسسازییه‌کانی پارت و نیشتماندا نه‌ک به‌شدار بێت، به‌ڵکوو بڕیارده‌ریش بێت.

من ده‌توا‌نم بڵێم که مێژووی گرێبه‌نده کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان له‌ باشووری کوردستاند،ا له ڕێککه‌وتنه سیاسییه‌که‌ی نێوان دیموکرات و گۆڕانه‌وه سه‌ری هه‌ڵداوه. ئه‌م ڕێککه‌وتنه مێژووییه که به چه‌ندین خاڵی گرنگی سیاسیی پێناس له‌‌سه‌ر ئاینده‌ی کوردستان ده‌کات، ڕێککه‌وتنێکه، که سیاسییه‌کان تێیدا خاوه‌نی هه‌ستێکی به‌رپرسیارێتیی سیاسیی نه‌ته‌وه‌یی بوون، له‌پێناوی باشکردنی ژیانی هاووڵاتییانی کورد له باشووردا، ڕێککه‌وتنێک له خه‌می هاووڵاتییاندا.

پێش ئه‌م ڕێککه‌وتنه سیاسییه‌ی نێوان پارتی دیموکرات و گۆڕان، هیچ گرێبه‌ندێکی کۆمه‌ڵایه‌تی تر له‌سه‌ر بنه‌مایه‌کی فه‌لسه‌فی، سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی بۆ ژیان له کوردستاندا به‌رهه‌م نه‌هێنراوه. ئه‌وه‌ی کراوه، ته‌نیا ڕێگرییه‌ک بووه له که‌وتنه‌وه‌ی کاره‌سات، هه‌روه‌کوو چۆن ئێستا دواخستنی دروستکردنی حکوومه‌ت، پێویستی به‌و هه‌موو دان بەخۆداگرتنەدا بووه، له‌پێناو نه‌خستنه‌وه‌ی کاره‌ساتدا. لێره‌دا هه‌ر ڕێککه‌وتنێک لەئارادا بێت، به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک هاوشێوه‌ی ڕێککه‌وتنه سیاسییه‌که‌ی نێوان دیموکرات (پارتی) و گۆڕان نابێت. لانیکه‌م له‌به‌رئه‌وه‌ی هاووڵاتییان هیچ شتێک لەباره‌ی ئه‌و ڕێککه‌وتنانه‌وه نازانن، لێ ڕێککه‌وتنی دیموکرات (پارتی) و گۆڕان ڕێککه‌وتنێکی ئاشکراکراو بوو.

تاکی کورد سیاسه‌ت ده‌کات له پارتێکدا، له جووڵانه‌وه‌یه‌کدا، له ئۆرگانێکی سیاسییدا، چونکه هاوسۆزیی بۆ که‌سێکی ئه‌و گرۆیه هه‌یه، باوکی له‌وێدا ئه‌ندامه یان ئه‌ندام بووه، یان فه‌رمانده‌ر بووه، برای، خزمی، که‌سێک که خۆشیده‌وێت له‌و پارته‌دایه ...هتد. واته تاکی کورد خاوه‌نی بیرکردنه‌وه‌یه‌کی تایبه‌تی خۆی نییه، که بتوانێت له‌گه‌ڵ ئه‌و بیروڕایه‌ی که ئه‌و گرۆیه هه‌‌یه‌تی، له‌گه‌ڵ ئه‌و ئیدیۆلۆگییه‌ی، که ئه‌و گرۆیه هه‌یه‌تی، ئه‌گه‌ر هه‌یبێت، سیاسه‌تی پێ بکات.

هه‌ندێک پارت ته‌نیا به ڕووکه‌ش خاوه‌نی ئیدیۆلۆگین، ده‌نا له سه‌ره‌وه‌یانه‌وه هه‌تا ئه‌ندامێکی ساده و ساکاریان، که هه‌مان کات ئه‌ندامێکی سه‌ره‌وه‌یانه، زیاده‌ڕۆیی نه‌بێت، که‌سیان نازانن بۆچی خاوه‌نی ئه‌‌م ئیدیۆلۆگییه‌ن، بۆچی ئه‌م ئیدیۆلۆگییه‌یان هه‌ڵبژاردووه، ئه‌م ئیدیۆلۆگییه‌ی که هه‌ڵیانبژاردووه چ قازانجێک به کورد ده‌گه‌یه‌نێت؟ مێژووی دیموکراتیه‌ت له ژیانی مرۆڤدا له‌ کوێوه ده‌ست پێده‌کات و چه‌ند قازانج یان زیانی به مرۆڤایه‌تی گه‌یاندووه، بۆچی باشه کورد دیموکرات بێت؟ ئه‌گه‌ر دیموکراته، چۆن دیموکراتی پراکتیزه‌ ده‌کرێت ....هتد؟ بۆچی باشه کورد سۆسیال بێت؟ سۆسیالیتێت چه‌ند قازانج به کورد ده‌گه‌یه‌نێت؟ بۆچی باشه کورد چ سۆسیال بێت و چ دیموکراتیش، بۆچی باشه کورد سۆسیال دیموکرات بێت؟ بۆچی باشه کورد تێبکۆشێت بۆ سۆسیال دیموکراتییه‌ت؟ بۆ نموونه، کاتێک قسه له‌سه‌ر یه‌کێتیی نیشتمانیی کوردستان ده‌کرێت، هیچ که‌س بیری نییه که یه‌کێتی خاوه‌نی چ ئیدیۆلۆگییه‌که، لێ هه‌موو ئه‌ندامه‌کانیان ده‌ڵێن، ئێمه یه‌کێتیین، کاتێکیش قسه له‌سه‌ر سۆسیال دیموکرات ده‌کرێت، ئه‌ندامێکی ساده‌ی یه‌کێتی ده‌ڵێ، ئێمه سۆسیال دیموکراتین، به‌بێ ئه‌وه‌ی بزانێت، بۆچی سۆسیال دیموکراتن.

وێڕای هه‌موو ئه‌مانه، که‌چی به‌م ڕۆژگاره پراکتیزه‌ی کاری نادیموکرات ده‌کرێته سه‌ر خه‌ڵکی، کاتێکیش قسه له‌سه‌ر ئه‌م توندوتیژییه ده‌کرێت، ئه‌ندامێکی ساده و ساکاریان ده‌ڵێ، ئه‌و کاره زۆر ناپرۆفیشیۆناڵ کراوه، نه‌ده‌بوو وا بکرێت، من بوومایه به‌شێوه‌یه‌کی تر ده‌مکرد ...هتد. گفتوگۆی توندوتیژ و په‌سه‌ندنه‌کردنی یه‌کتری و سیاسه‌تی دیسپۆتیزمانه پراکتیزه ده‌کرێت. ئه‌ی بۆچی پارتێکی وه‌ها به سه‌دان هه‌زار ئه‌ندامی هه‌یه؟ بۆچی ئه‌م سه‌دان هه‌زار ئه‌ندامه ده‌گمه‌نیان دیموکراتن و ژیانێک له دیموکراتییدا نه له ماڵه‌وه نه له کۆمه‌ڵدا ناژین؟

بۆچی لەسه‌ره‌وه هه‌تا ئه‌ندامێکی ساده و ساکاریان نه سۆسیالن و نه دیموکرات؟ ئه‌وه‌نده‌ی بیرۆکراتی و دیسپۆتیزم له‌و پارته‌دا هه‌یه، ئه‌وه‌نده دیموکراتی و ژیانێکی سۆسیال بۆ هه‌موو نابینرێت. پارتێکی وه‌ها وه‌ک پارتێکی سه‌رده‌می که هه‌میشه به‌دوای دۆزینه‌وه‌ی ئیدیۆلۆگییه‌کی نوێدا لەگه‌ڕاندایه، که له خزمه‌تی فه‌رمانڕه‌وایه‌تیی کۆیه‌کدا بێت، نه‌ک هه‌موو هاووڵاتییانی کورد، هیچ کات نه توانیویه‌تی و نه ده‌توانێت دیموکرات و سۆسیال بێت.

له‌‌کاتێکدا ئه‌رکه له‌سه‌ریان، که له بنه‌ماکانی دیموکراتی تێبگه‌ن، ئه‌رکه له‌سه‌ریان له بنه‌ماکانی سۆسیال تێبگه‌ن. سۆسیالبوونی ئه‌مانه ته‌نیا له بۆنه جه‌ماوه‌رییه‌کانی خۆیاندایه، که ڕه‌نگێک له‌یه‌کتریان کۆده‌کاته‌وه، پاش ته‌وابوونی بۆنه‌که، ئیدی هیچ شتێک ئه‌مانه پێکه‌وه نابه‌ستێته‌وه، وه‌ک چۆن خه‌ڵکانێک له سوپه‌رماکێتێکدا به‌ نۆره له کاسه‌دا ده‌وه‌ستن، ئه‌م وه‌ستانه ئه‌م خه‌ڵکانه به ناچاری پێکه‌وه کۆده‌کاته‌وه، به‌ڵام ئه‌م کۆبوونه‌وه‌یه بریتییه له کۆبوونه‌وه‌یه‌کی بارودۆخییانه، به‌ڵام هه‌ر هێنده‌ی هه‌ر که‌سه و پاره‌ی دا و سوپه‌رمارکێته‌که‌ی به‌جێ هێشت، ئیدی هیچ شتێکی تر پێکیانه‌وه نابه‌ستێته‌وه.

بۆچی هه‌ندێک خۆیان پێ لیبڕاڵه، به‌ڵام هیچ کامیان له ناوه‌ڕۆکی لیبڕاڵییه‌ت نه تێگه‌یشتوون و نه تێده‌گه‌ن. بۆچی که‌سیان ئاگایان له ئازادیی تاک نییه، بۆچی که‌سیان بۆ ئازادیی تاک تێناکۆشن، به‌ڵام له‌بری ئه‌وه خاوه‌نی تێکۆشانێکی جه‌ماوه‌ریین، تێکۆشانێک بۆ کۆ. له‌م تێکۆشانه‌دا بۆ کۆ، هه‌ر تاکێک له خزمه‌تی کۆدا نه‌بێت، ئه‌وا شیاوی ده‌ستدرێژییکردنه ‌سه‌ره. وه‌ک چۆن به وته‌یه‌کی نێونه‌ته‌وه‌یی گورگ له پێستی مه‌ڕدا ده‌ژی، ئاوهاش له پارتێکی وه‌هادا کۆمۆنیزم له پێستی لیبڕاڵدا ده‌ژی.

بەشێکی گه‌وره‌ی تاکی کورد سیاسه‌ت له‌سه‌ر بنه‌ماکانی هه‌ستێکی شێواو ده‌کات، چونکه سۆزی بۆ فڵان و فیسار هه‌یه و ڕقیشی له فڵان و فیساری تره، به‌هۆی فڵان و فیساری که‌سوکارییه‌وه، ئه‌م پارته‌ی خۆشده‌وێت، یان وه‌ک وه‌ره‌سه بۆی ماوه‌ته‌وه. له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ستێکی شێواو، چونکه خاوه‌نی ڕقێکه به‌رامبه‌ر فڵان و فیسار پارت. له‌سه‌ر بنه‌مای هه‌ستێکی شێواو، چونکه خاوه‌نی بیرکردنه‌وه‌ی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌یه له فڵان و فیسار.

که‌ی تاکی کورد فێر بوو، سیاسه‌ت له‌سه‌ر بنه‌مایه‌کی زانستیی کۆمه‌ڵناسییانه بکات، ئه‌وکات ده‌بێ به ئه‌ندامی پارتێک له‌پێناوی ئامانجێکدا، ئامانجێکی مرۆڤایه‌تی که بیرکردنه‌وه و ویسته‌کانی له خزمه‌تی کۆی مرۆڤایه‌تییدا بێت. نه‌بوونی ئه‌م بیرکردنه‌وه‌یه بووه هۆی لێکه‌وتنه‌وه‌ی شازده‌ی ئۆکتۆبه‌ر، له‌و ڕۆژه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستاش ناوچه کوردییه داگیرکراوه‌کان وه‌ک ئه‌وه وایه که به جادوویه‌ک سه‌رده‌می به‌عس گه‌ڕاندرابێته‌وه و ئێستاش ئه‌و خه‌ڵکانه دیسانه‌وه له‌ژێر سیستێمی دڕنده‌یی به‌عسدا ده‌ژین، به‌عسێک به هه‌مان بیرکردنه‌وه‌وه له‌ژێر ناوێکی تر و له سه‌رده‌مێکی تردا. بیهێنه به‌رچاوی خۆت، چ هه‌ستێکی ناخۆش و جه‌هه‌ننه‌مییه له که‌رکووک و خانه‌قین و ناوچه داگیرکراوه‌کاندا بژیت. بۆ تێگه‌یشتن له‌م هه‌سته‌ش، پێویسته تاک خۆی ژیانی سه‌رده‌می به‌عس ژیابێت، هه‌تاوه‌کوو تێبگات. من ژیانی به‌عس ژیاوم، ئه‌ی تۆ، ئه‌ی ئێوه؟ من تێده‌گه‌م له که‌رکووکییه‌ک، له خانه‌قینییه‌ک، لە شه‌نگالییه‌ک ....هتد. ئه‌ی تۆ، ئه‌ی ئێوه؟

باشه ئه‌گه‌ر خه‌ڵکانی تریش هه‌بێت، وه‌ک من سه‌رده‌می به‌عس ژیابن، ئه‌وا بۆچی چاومان به‌رامبه‌ر ئه‌و هه‌موو غه‌دره له کورد نوقاندووه؟ بۆچی هه‌ڵوێستمان نییه؟ بۆچی پشتگیریی خوشک و برا کورده‌کانمان له ناوچه داگیرکراوه‌کاندا ناکه‌ین و ڕزگاریان ناکه‌ین؟ ئاخۆ بڵێی به‌غدای ئێستا له به‌غدای سه‌دام حوسێن ئازاتر بن، به‌هێزتر بن، ده‌سه‌ڵاتدارتر بن؟ من پێم وایه نه‌خێر، به‌ڵام به‌غدا ئێستا خاوه‌نی چه‌نده‌ها ئه‌ندام په‌رله‌مانی کورده که سه‌دام به‌و هه‌موو ساڵه‌ی فه‌رمانڕه‌وایه‌تیی خۆیه‌وه نه‌یتوانی ئه‌وه‌نده کورد له به‌غدا نزیک بکاته‌وه، به‌غدا ئێستا له‌بری یه‌ک ته‌ها موحێدین، ده‌یانی تری هه‌‌یه، سه‌دانی تری هه‌یه، عێراقێکی بێحورمه‌ت ئێمڕۆ سه‌رکۆمارێکی کوردی هه‌یه، که به‌ به‌رچاوی خۆیه‌وه ئه‌م هه‌موو غه‌دره له کورد ده‌کرێت و هه‌ڵوێستی نییه. من پێم وایه کورد یان عێراقییه یان کورده، ئه‌وه‌شی کورده، له خه‌می کورددایه، ئه‌وه‌شی عێراقییه له خه‌می عێراقدایه و له به‌غدا سه‌رکۆماره، له به‌غدا ئه‌ندام په‌رله‌مانه. تۆ چ کوردێکیت، ئێوه چ کوردێکن؟ ئه‌گه‌ر له خه‌می کورددایت، له خه‌می کورددان، وه‌رن با پێکه‌وه ناوچه داگیرکراوه‌کان ڕزگار بکه‌ینه‌وه.