دواندن لەسەر کێشەکان

 

کۆمه‌ڵێک کێشه له باشووری کوردستاندا، مه‌ترسییه‌کی گه‌وره له‌سه‌ر ئاینده‌ی کوردستان نیشان ده‌ده‌ن، که هی ئه‌وه‌ نییه کۆمه‌ڵ بێده‌نگیی لە به‌رامبه‌ریاندا هه‌ڵبژێرێت. کۆمه‌ڵێک کێشه، که له‌سه‌ر ده‌ستی سیاسی و نووسه‌رانه‌وه کاری له‌سه‌ر ده‌کرێت. یه‌کێک له‌وانه، قسه‌کردنه له‌سه‌ر سیستێمی سوڵتانی له باشووری کوردستاندا.

کاتێک قسه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سوڵتان ده‌کرێت، قسه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتێکی سیاسیی ئیسلامی ده‌کرێت، به‌و پێیه‌ی، که له ئیسلامدا ده‌سه‌ڵات و ئایین دووانه‌ی لێک جیانه‌کراوه‌ن و لێکجیاکردنه‌وه‌شیان قه‌ده‌غه‌یه. ده‌سه‌ڵاتی سوڵتان، مۆدێلی ده‌سه‌ڵاتێکه که له‌دوای کۆتاییپێهێنانی ده‌سه‌ڵاتی خه‌لیفه‌کانه‌‌وه هاتووه. کۆتایی خه‌لیفه‌کانی ڕاشیدین، سه‌ره‌تایه‌ک بوو بۆ هێنانه کایه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سوڵتانه‌کان. خه‌لیفه‌کانی دوای محه‌ممه‌د، پێغه‌مبه‌ری ئیسلام، هاوخوێنی پێغه‌مبه‌ر بوون، ئه‌ویشی هاوخوێنی پێغه‌مبه‌ر نه‌بوایه، مافی بوون به خه‌لیفه‌ی ئیسلامی نه‌بوو. تورکه مه‌نگۆله‌کان به داگیرکردنی به‌غدا کۆتاییان به‌م پرینسیپه هێنا. له‌ناو تورکه‌کاندا سوڵتان بۆ خۆی ڕۆڵی کایسه‌رێک (قه‌یسه‌ر) ده‌بینێت، که خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتێکی ڕه‌های سیاسی و ئیسلامییه. تایتڵی سوڵتان، تایتڵێکی مۆرالییه، که خاوه‌نی چه‌ق و قورساییه‌کی ئایینی ئیسلامییه، خاوه‌نی ئاوتۆریتێته له فۆڕمێکی فه‌رمانڕه‌وایه‌تی و سه‌رۆکایه‌تییدا. لێ سوڵتان ڕۆڵی فێرکردن و وانه گوتنه‌وه‌ی ئایینی نابینێت، وه‌ک خه‌لیفه‌کان، ئه‌مانه نه نه‌وه‌ی محه‌ممه‌دن و نه هه‌ڵبژارده‌ی ئه‌ون، لێ بۆیان هه‌یه فه‌رمانڕه‌وایه‌تیی بکه‌ن. لێره‌دا فه‌رمانڕه‌وایه‌تیی سوڵتانێک، فه‌رمانڕه‌وایه‌تییه‌کی ڕه‌های پڕ ده‌سه‌ڵات و سه‌رمایه‌یه، فه‌رمانڕه‌وایه‌تی و ژیانێک له‌وپه‌ڕی سه‌ڵته‌نه‌تدا.

مێژووی یه‌که‌م سوڵتان ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ نزیکه‌ی هه‌زار و بیست و یه‌ک ساڵێک پێش ئێستا. تورکیا و هیندستان خاوه‌نی زۆرترین سوڵتان بوون له مێژووی سوڵتانییه‌تدا.

پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئاخۆ بۆچی خه‌ڵکانێک بە زۆری زۆرداری ده‌یانه‌وێت فه‌رمانڕه‌وایه‌تییه‌کی سوڵتانی بکه‌ن به کلک بۆ مۆدێلی فه‌رمانڕه‌وایه‌تی له کوردستاندا؟ بۆچیی خه‌ڵکانێک ده‌یانه‌وێت سه‌رۆک بارزانی وه‌ک (سوڵتان) بناسێنن، وه‌ک له‌وه‌ی وه‌ک کاریزمایه‌کی سیاسیی کورد بیناسێنن که بۆ جیاکردنه‌وه‌ی کوردستان له عێراق تێده‌کۆشێت؟

بنه‌ماڵه‌ی بارزانی له مێژووی کورددا سیمبوڵی به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی دوژمن بوون، سیمبوڵی هه‌ڵگیرساندنی شۆڕش بوون له‌پێناو سه‌ربه‌خۆیی کوردستاندا، ئه‌وه‌نده‌ی خاوه‌نی مۆرکێکی نه‌ته‌وه‌یین، به چاره‌کی ئه‌وه خاوه‌نی مۆرکێکی ئیسلامی نین. من هیچ نه‌وه‌یه‌کی بارزانییه‌کانم نه‌دیوه، که له ڕیزه‌کانی ئیسلامیسته‌کاندا بووبن، لێ نه‌وه‌ی چه‌ند نووسه‌ر و سیاسیی تری کوردم له باشووری کوردستاندا بینیوه، که له ڕیزه‌کانی هه‌ره ئیسلامیسته توندڕه‌وه‌کاندا بوون، بۆ نموونه داعش.

له‌ناو خودی پارتی دیموکراتدا، سیستێمێکی ئیسلامی نابینرێت، ئاوتۆریتێتێکی ئیسلامی نابینرێت. له‌ناو پارتی دیموکراتدا خه‌ڵکانی کریست هەن و خاوه‌ن پۆستن، ئێزدی هه‌ن و خاوه‌ن پۆستن، ئیسلام هه‌ن و خاوه‌ن پۆستن. دیموکراته‌کان (پارتییەکان) دیموکراتن نه‌ک زاڵده‌ست، هه‌ر بۆیه له‌ناویاندا جێگای هه‌موو که‌س ده‌بێته‌وه. سوڵتانێک په‌سه‌ندی ته‌نیا ئیسلام ده‌کات، ئه‌وه‌یشی ئیسلام نییه، ته‌نیا مافی خزمه‌تکاریی هه‌یه.

مێژووی حوکمڕانی و دیموکراتی له باشووری کوردستاندا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ به‌هاری ساڵی ١٩٩١. لێ به‌ڵێ ته‌مه‌نی حوکمڕانی و دیموکراتی له ئه‌وروپادا زیاد له سێ سه‌د ساڵه. جێگای سه‌رسوڕمانه، که خه‌ڵکانێک ده‌یانه‌وێت له شه‌و و ڕۆژێکدا کوردستان بکه‌ن به ئه‌وروپا، ئه‌مه وێڕای ئه‌وه‌ی، به‌شێکی زۆری ڕه‌خنه‌گرانی کورد، خۆیان له ئه‌وروپا ده‌ژین، که‌چی ئاماده‌ نین چاو به مێژووی گه‌شه‌ی دیموکراتیی ئه‌و وڵاته‌دا بخشێنن، که تێیدا ده‌ژین. بۆ نموونه، شۆڕشی پرشنگداری به‌ریتانیا له ساڵی ١٦٨٨دا، که هه‌تا ساڵی ١٦٨٩ی خایاند، پاشای به‌ریتانیا (ویڵیه‌م ئۆرانیان)ی ناچار کرد، که ده‌ستبه‌رداری تاجی پاشایه‌تی بێت و ده‌سه‌ڵات بداته ده‌ست سیستێمێکی دیموکراتیی په‌رله‌مانی. لێره‌وه ئه‌م مۆدێله بۆ هه‌موو ئه‌وروپا په‌لی هاوێشت.

ته‌ماشای گه‌شه‌ی حوکمڕانی و دیموکراتیی ئه‌وروپا بکه که به ئه‌زموونی زیاد له سێ سه‌د ساڵ گه‌یاندوویانه به ئیمڕۆ. کورد له باشووردا خاوه‌ن ئه‌زموونی بیست و هه‌شت ساڵه، به‌بێ جۆن لۆک، به‌بێ ئێمانوێل کانت، به‌بێ ڕۆسۆ ...هتد. به به‌راورد له‌گه‌ڵ وڵاتانی ناوه‌ڕاستی خۆرهه‌ڵاتدا، کورد له‌وپه‌ڕی دیموکراتییه‌تدا ده‌ژی، به‌و ئه‌زموونه کورته‌ی خۆیه‌وه که له‌گه‌ڵ دیموکراتییدا هه‌یه‌تی. لێ بۆچی خه‌ڵکانێک، به‌بێ پشوو هه‌وڵی کێشانی وێنه‌یه‌کی قێزه‌ونی کوردستان ده‌ده‌ن، هه‌وڵی ناساندنی ده‌سه‌ڵات له کوردستاندا وه‌ک ده‌سه‌ڵاتێکی تیرانی ده‌ده‌ن؟ ئه‌مانه وه‌ک ڕیالیتێتێک قسه له‌سه‌ر تیرانیکردنی کۆمه‌ڵ و سیستێمێکی سوڵتانی ده‌که‌ن، ڕیالیتێتێک، که ته‌نیا له‌لای نووسه‌ره‌کانیان ڕیاڵه، لێ چۆن مرۆڤ شانسی ئه‌وه‌ی نییه که به پاتێنتێکی شیزۆفرێن بڵێ (به نه‌خۆشێکی شیزۆفرێن بڵێ)، ئه‌وه‌ی ده‌یبینیت و گوێت لێ ده‌بێت ڕیاڵ نییه، ئاوهاش مرۆڤ شانسی ئه‌وه‌ی نییه که به‌م جۆره نووسه‌رانه بڵێت، ئه‌وه‌ی ده‌یبینیت و گوێت لێیه ڕیاڵ نییه. چونکه هه‌ردووکیان خاوه‌نی ڕیالیتێتێکن که ته‌نیا بۆ خۆیان ڕیاڵه و ناتوانیت باوه‌ڕیان پێبهێنیت، که ئه‌مه ڕاست نییه. ئه‌مانه پێیان وایه که کوردستان خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتێکی سوڵتانییه، که بنه‌ماڵه‌ی بارزانی به زۆره‌ملێیی و به توندوتیژی خۆیان به‌سه‌ر کورددا سه‌پاندووه. ئه‌مانه سوود له کۆمه‌ڵێک تێز وه‌رده‌گرن و له قازانجی خۆیاندا له‌به‌رامبه‌ر ماڵی بارزانیدا به‌کاری ده‌هێنن. بۆ نموونە، به گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ تێزه‌کانی کۆمه‌ڵناسی ئه‌ڵمانیی ماکس ڤیبه‌ر. لێ با بێین سه‌رنج له تێزه‌کانی ڤیبه‌ر بده‌ین و بزانین، هه‌تاوه‌کوو چه‌ند په‌یوه‌ندییان به کوردستانه‌وه هه‌یه، هه‌تاوه‌کوو چه‌ند په‌یوه‌ندییان به بنه‌ماڵه‌ی بارزانییه‌وه هه‌یه؟ ماکس ڤیبه‌ر قسه له‌سه‌ر فه‌رمانڕه‌وایه‌تییه‌کی پیر ده‌کات که به پشتبه‌ستن به چه‌مکه یۆنانییه‌که گێرۆنتۆ واته پیر (Geronto)، قسه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی باوک و پیاوان ده‌کات، به پشتبه‌ستن به چه‌مکی پاتریارشات (Patriarchat) ، قسه له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک ده‌کات، وه‌ک سیستێمێکی سیاسی که بناغه‌ی خۆی له‌سه‌ر هه‌بوونی ستراکتۆرێکی سه‌ربازی لێ داوه، ڤیبه‌ر ئه‌م ده‌سه‌ڵاته ناو ده‌نێت پاتریمۆنیاڵ که به ته‌نیا فه‌رمانڕه‌وایه‌تی ده‌کات. هه‌ر خودی ماکس ڤیبه‌ر فلیپین و ئیندۆنێسیا به نموونه ده‌هێنێته‌وه. لێ کوردستان نه فیلیپینه و نه ئیندۆنێسیا هه‌تا خاوه‌نی فه‌رمانڕه‌وایه‌تییه‌کی وه‌ها بێت، یاخود پلان هه‌بێت بۆ فه‌رمانڕه‌وایه‌تییه‌کی له‌و جۆره. خودی فیلیپین به ده‌یان هه‌زار ساڵ پێش له‌دایکبوونی کریست هه‌بووه، لێ له‌سه‌ر ده‌ستی فیلیپی دووه‌می پاشای ئیسپانیا، ئه‌م خاکه له ساڵی ١٥٦٥ دا داگیر ده‌کرێت و وڵاته‌که‌ش به ناوی فیلیپه‌وه ناو ده‌نرێت، له‌و کاته‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا ئه‌م ده‌سه‌ڵاته خاوه‌ن سیستێمه به‌رده‌وامه.

له‌م ڕووه‌وه، هه‌ر خودی ماکس ڤیبه‌ر ده‌ڵێ، که فۆڕمی سوڵتانی له ده‌سه‌ڵاتی پاتریمۆنیاڵدا، وێڕای ئه‌وه‌ی له ڕووی ده‌ره‌وه خۆی وه‌ها ده‌نوێنێت، لێ له ڕاستیدا هه‌رگیز بەته‌واوی نه‌به‌ستراونه‌ته‌وه به ترادیسیۆنه‌وه، به دابونه‌ریته‌وه، لێ هه‌مان کاتیش ئه‌قڵانی نییه، به‌ڵکوو له ویستێکی خۆسه‌پێن و بێ به‌زه‌ییدان، به‌م شێوه‌یه ئه‌م ده‌سه‌ڵاته له هه‌موو ده‌سه‌ڵاته‌کانی تر خۆی جیا ده‌کاته‌وه.

هه‌ندێک له نووسه‌رانی سلێمانی ده‌ڵێن، که بنه‌ماڵه‌ی بارزانی خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتێکی سوڵتانیین و سوڵتانه‌که‌شیان سه‌رۆک بارزانییه. ئه‌مانه ده‌ڵێن که ئه‌م ده‌سه‌ڵاته سوڵتانییه پێویستیان به خه‌ڵکانی خوێنده‌وار نییه. ئه‌مانه نه‌ک خودی سه‌رۆک بارزانی و بنه‌ماڵه‌که‌ی، نه‌ک خودی سیاسییه‌کانی پارتی دیموکرات، به‌ڵکوو ته‌واوی پارته‌که به خه‌ڵکانی گه‌مژه و نه‌خوێنده‌وار و غوڵامی ماڵی بارزانی ده‌زانن. به‌مه‌شه‌وه ناوه‌ستن، هه‌موو ئه‌وانه‌ی که لێیان دێنه ده‌نگ، به داڕشتن نووس ده‌زانن.

لێره‌دا ئاشکرا دیاره، که بنه‌ماڵه‌ی بارزانی به هیچ ئه‌نالیزه‌یه‌کی کۆمه‌ڵناسییانه پێناسێکی نه سوڵتانی، نه پاتریمۆنیاڵییان پێ نادرێت، چونکه خاوه‌نی هیچ کاراکته‌رێک نین بۆ ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه. خوێندن له بنه‌ماڵه‌ی بارزانیدا دیارده‌یه‌کی گه‌وره‌ی بنه‌ماڵه‌که‌یه. کاره‌ساتی ئه‌م هەندە نووسه‌رانه‌ی ده‌ڤه‌ری سلێمانی له‌وه‌دایه که بیر ناکه‌نه‌وه، مێژووی خوێندن له کوردستاندا ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ چ مێژوویه‌ک. ئاخۆ باب و باپیری خۆیان خاوه‌نی خوێندنی باڵا بوون، یاخود له مزگه‌وتدا خوێندنیان ته‌واو کردووه ...هتد. من دایکم نه‌خوێنده‌وار بوو و باوکیشم نازانم چه‌ندی خوێندووه، هیچ گله‌ییشیان لێ ناکه‌م، چونکه کورد بوون و هه‌لومه‌رجی ژیانیان به‌و شێوه‌یه بووه. لێ ئه‌گه‌ر ئه‌ڵمان بوومایه یان هۆڵندی، ئه‌وا لانیکه‌م دایک و باوکم خاوه‌نی خوێندنێکی باڵا ده‌بوون. ئه‌قڵ له بنه‌ماڵه‌ی بارزانیدا فه‌رمانڕه‌وایه و گرنگیی پێ ده‌درێت، ئه‌مه‌ش بووه‌ته هۆی ئه‌وه‌ی، که پارتی بکاته پارتێکی ڕاسیۆناڵ. ته‌ماشای ئاستی خوێنده‌واریی سیاسییه خاوه‌ن پۆسته‌کانی دیموکرات (پارتی) بکه‌ن و به‌راوردی بکه‌ن له‌گه‌ڵ پارته‌کانی تردا. نه بنه‌ماڵه‌ی بارزانی و نه خودی پارتی دیموکراتیش خاوه‌نی هیچ ویستێکی خۆسه‌پێن نین، بێ ڕه‌حم نین، به‌ڵکوو میهره‌بانی نیشان ده‌ده‌ن، خاوه‌نی ده‌زگایه‌کی خێرخوازیین له خه‌می هاووڵاتییاندان، له خه‌می هه‌بوونی کار و ئاسایشی نه‌‌ته‌وه‌ییدان ....هتد. ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ی کا‌راکته‌ری ده‌سه‌ڵاتێکی سوڵتانی و پاتریمۆنیاڵه. تورکیا خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتێکی سوڵتانییه، خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتێکی پاتریمۆنیاڵه، خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتی چه‌قه، ئێران و سووریا هه‌مانشێوه.

بارزانییه‌کان له باوک و باپیریانه‌وه ده‌سه‌ڵاتیان بۆ نه‌ماوه‌ته‌وه، به‌ڵکوو کوردایه‌تی و هه‌وڵ و تێکۆشان بۆ جیاکردنه‌وه‌ی کوردستان له عێراقیان بۆ ماوه‌ته‌وه. بارزانییه‌کان له شانی هه‌موو پێشمه‌رگه‌یه‌که‌وه پێشمه‌رگه‌ بوون، برسییان بووه، سه‌رمایان بووه و له شه‌ڕدا بوون، واتا به پله په‌یژه‌ی باوک و باپیردا سه‌رنه‌که‌وتوون، به‌ڵکوو خۆیان خاوه‌نی کار و تێکۆشان بوون و ڕه‌نجی ماندووبوونی خۆیان ده‌خۆن. لێ به‌ڵێ هه‌ندێ نووسه‌رمان هه‌ن، که خۆیان به پله‌په‌یژه‌ی باوک و باپیردا سه‌رکه‌وتوون، ده‌شا ئه‌گه‌ر کوڕی ئه‌م باوک و باپیره نه‌بوونایه، ئیمڕۆ خاوه‌نی ئه‌م ده‌رکه‌وتنه نه‌بوونایه.

نه کوڕه‌کانی تاڵه‌بانی، نه کوڕه‌کانی نه‌وشیروان له ژیانیاندا یه‌ک سەعات پێشمه‌رگه نه‌بوون، هیچ ئازار و خه‌م و مه‌ینه‌تییه‌کیان بۆ کورد نه‌چه‌شتووه، لێ وێڕای ئه‌وه‌ش، هێشتا هه‌ر ئاستی خوێنده‌واریی له بنه‌ماڵه‌ی بارزانیدا بڵندتره وه‌ک له بنه‌ماڵه‌ی تاڵه‌بانی و نه‌وشیرواندا. لەدوای ڕاپه‌ڕین له دیدارێکی تێلێڤیزیۆنیدا، هێرۆخان گوتی: دایکیان کوێر بێت، کوڕه‌کانم هه‌موو ته‌مه‌نیان له فڕۆکه‌دا برده‌سه‌ر. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، ئه‌ی کوڕه‌کانی مسته‌فا بارزانی ته‌مه‌نیان له‌چیدا برده‌سه‌ر؟

یه‌کێک له ئه‌رکه نیشتمانییه‌کان، بریتییه له‌وه‌ی، که تاک و کۆ له خه‌می نیشتماندا بن، که ده‌سه‌ڵات له خه‌می نیشتماندا بێت. ڕێزگرتن له نیشتمانیش بریتییه له ئه‌رکێکی نیشتمانی، ئه‌وه‌شی ڕێز له نیشتمان ناگرێت، که‌‌مته‌رخه‌مه لەبه‌رامبه‌ر ئه‌رکه نیشتمانییه‌کاندا. باشووری کوردستان ده‌ڤه‌رێکی دیموکراته، که تێیدا ئازادیی تاک و کۆ پارێزراوه، ئه‌مه‌ش به‌و ئه‌زموونه کورته‌ی دیموکراتیی خۆیه‌وه، که هه‌یه‌تی. به‌کارهێنانی پاشناوی سوڵتان و فاشیزم بۆ ده‌سه‌ڵات له کوردستاندا، بێڕێزییکردنه به نیشتمان، ئه‌م بێڕێزیکردنه به نیشتمان له قازانجی دوژمندایه و زیانێکی گه‌وره‌ی ته‌باییش به کورد خۆی ده‌گه‌یه‌نێت. له باشووردا گرۆی توندوتیژیی مافیاگه‌ر هه‌یه، بۆ نموونه، سلێمانی وه‌ک شاری گۆسه‌می (Gotham) لێهاتووه، که مافیا ده‌ستی له هه‌موو داموده‌زگاکاندا هه‌یه، مافیا له پارتدایه و له ده‌زگای ئاسایش و پۆلیسدایه. ئه‌م گرووپه مافیایانه، خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتێکی پاتریارشاتن، که ده‌سه‌ڵاتی باوک و کوڕ، سیستێمێکی سیاسیی تایبه‌تی به خێزانه‌که هه‌یه و خاوه‌نی ستراکتۆرێکی هێزی چه‌کداریین. باوکه‌کان خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتن و بڕیار له‌سه‌ر پۆستن بۆ کوڕه‌کانیان ده‌ده‌ن. باوک نه‌ک داوای پۆست بۆ کوڕه‌که‌ی ده‌‌کات، به‌ڵکوو هه‌ڕه‌شه‌ش ده‌کات بۆ پێدانی پۆستێک به کوڕه‌که‌ی. سلێمانی له چاوه‌ڕوانیی باتمانێکدایه، که ئه‌رکی دادپه‌روه‌ریی بگرێته ئه‌ستۆی خۆی و هاووڵاتییانی له جه‌ور و سته‌می مافیا سیاسییه‌کان بپارێزێت. باتمانێک که حورمه‌تی تاک و کۆ له ده‌ستی سیاسییه‌کان ده‌ربهێنێت و بیگه‌ڕێنێته‌وه بۆ خودی تاک و کۆ خۆی. ئیدی لێره‌وه، هیچ خانمێک و هیچ پیاوێک نه‌ترسێت له‌وه‌ی، که سێکسوێل چالاک بن له‌گه‌ڵ یه‌کتری و ڤیدیۆ و وێنه‌یان له کۆمه‌ڵدا بڵاو نه‌کرێته‌وه، هه‌ڕه‌شه‌ی له کار ده‌رکردنیان لێنه‌کرێت، لێیان نه‌درێت...هتد. هیچ مه‌لایه‌ک له‌بری په‌رله‌مان بڕیار ده‌رنه‌کات له‌سه‌ر داخستنی لاپه‌ڕه‌کانی پۆڕنۆ له ئینته‌رنێتدا. ته‌ماشاکردنی پۆڕنۆ یه‌کێکه له ئێلێمێنته‌کانی ئازادیی تاک و ناکرێت ده‌ستکاریی بکرێت. فه‌لسه‌فه‌ی ته‌ماشاکردنی پۆڕنۆ، بریتییه له ویستی هه‌بوونی حه‌ز و ئاره‌زوو. نیشتمان پڕ له تاک و کۆی خه‌مبار و دڵته‌نگ، که ڕۆژ له‌دوای ڕۆژ ڕێژه‌ی خۆکوشتن تێیدا بڵند ده‌بێته‌وه، خه‌ڵکی گون و گورچیله‌ی خۆیان ده‌فرۆشن، چونکه یاسایه‌ک نییه، که کاری ئه‌وه‌ بێت، به‌خته‌وه‌ریی بێنێته ژیانی تاک و کۆوه، یاسایه‌ک نییه کڕین و فرۆشتنی ئۆرگانه‌کانی جه‌سته قه‌ده‌غه بکات و بکه‌رانی سزا بدات. مه‌لاکان به‌خته‌وه‌رن به‌وه‌ی، که خه‌ڵکی خه‌مبار و دڵته‌نگن و بیر له خۆکوشتن ده‌که‌نه‌وه، چونکه ئه‌وان بازاڕیان له خه‌مباریی کۆمه‌ڵدایه.

کورسییه‌کانی په‌رله‌مان دابه‌شکراون به‌سه‌ر به‌شێک له خه‌ڵکانی ناکۆمپێتێنتدا، که بێئاگان له‌وه‌ی، نیشتمانێک چۆن ده‌پارێزرێت. چه‌ند به‌ندبێژێک، چه‌ند هه‌ل بۆ ڕه‌خساوێک، که نائاگان به‌رامبه‌ر به چۆنیه‌تیی پاراستنی مافه‌کانی هاووڵاتییان. له‌م کاته‌دا، که ده‌هۆڵی جه‌نگی نێوان ئه‌مێریکا و ئێران لێده‌درێت، پێویسته له هه‌موو کاتێک زیاتر یه‌کترمان خۆشبوێت و له خزمه‌تی نیشتماندا بین و ده‌ستبه‌ردای ئیگۆی خۆمان بین. باشووری کوردستان له ئێستاوه ده‌بێته خاوه‌نی میلیۆنه‌ها میوانی کورد له خۆرهه‌ڵاته‌وه، که پێویسته بپارێزرێن و به‌ته‌نگیانه‌وه بێین، پێش ئه‌وه‌ی له‌سه‌ر سنووره‌کان به ده‌ستی ژه‌ندرمه‌کانی تورکیا ڕه‌میی بکرێن، پێش ئه‌وه‌ی له به‌له‌مه‌کاندا به‌ره‌و یۆنان و ئیتاڵیا نقووم ببن. وه‌رن با نیشتمانمان خۆشبوێت و وه‌رن با له‌سه‌ر کێشه‌کان بدوێین، نه‌ک یه‌كتری و نیشتمان بشکێنین.