گۆڕینی ره‌فتاری رژێم

 

وا دیاره‌ ره‌وش به‌ره‌و خاڵی ده‌ستپێك گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌، به‌ڵكوو بۆ به‌ر له‌ ده‌سپێكیش، پاش ئه‌وه‌ی جیمس جیفری گوتی، كه‌ ئه‌وان نایانه‌وێ رژێمی به‌شار ئه‌سه‌د بڕووخێنن، به‌ڵكوو مه‌به‌ستیانه‌ ره‌فتاری حكوومه‌تی سووریا بگۆڕن.

ئه‌م قسه‌یه‌ له‌ رووی شێوازه‌وه‌ نوێیه‌، به‌ڵام له‌ رووی كرداره‌وه‌ كۆنه‌.

خه‌ڵكی سووریا پێشتریش گوێیان له‌م جۆره‌ قسه‌یه‌ بووه‌، كه‌ له‌پاش رووخانی رژێمه‌كه‌ی سه‌دام حوسێن، ئه‌مەریكا ئاشكرا داوای له‌ رژێمی سووریا كرد ره‌فتاری بگۆڕێت، له‌پاش سه‌رهه‌ڵدانی ئۆپۆزسیۆنی سووریاش، ئه‌م خواسته‌ به‌ مكوڕبوونه‌وه‌، گه‌رم و گوڕتر بوو، واته‌ له‌پاش (راگه‌یاندنه‌كه‌ی دیمه‌شق) بۆ گۆڕین به‌ره‌و دیموكراسی.

راسته‌ ئۆپۆزسیۆن له‌ ماوه‌ی 2005دا پێی وا بوو كه‌ ئه‌مەریكا نایه‌وێت رژێم بگۆڕێت، به‌ڵام پێشبینیی نه‌ده‌كرد كه‌ له‌پاش ساڵانێكی شه‌ڕ، كه‌ به‌سه‌ر سووریادا هات، ئه‌مەریكا بێت ئه‌م قسه‌یه‌ بكات.


ئۆپۆزسیۆن پتر چووه‌ ئه‌و بڕوایه‌ی كه‌ ئه‌مەریكا به‌ كرده‌نی ده‌یه‌وێت رژێم بڕووخێنێت، كاتێك دیتیان باڵوێزی ئه‌مەریكا له‌نێو خۆپیشانده‌راندایه‌، هه‌روه‌ها چه‌ند مانگێكیش دوای به‌رپابوونی شۆڕش، باڵوێزی ئه‌مەریكا سه‌ردانی شاری حه‌مای كرد.

هه‌ر له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی ئه‌مەریكا ده‌ستی له‌گه‌ڵ بزاوتی خه‌ڵكی سووریادا تێكه‌ڵ كرد، هه‌روه‌ها پشتیوانیی خۆی بۆ شۆڕش و ئۆپۆزسیۆنی سووریا ده‌ربڕی، ئۆپۆزسیۆن باوه‌ڕی كرد كه‌ به‌ڕاستی ئه‌مەریكا سووره‌ له‌سه‌ر رووخاندنی رژێم و هێنانه‌ ئارای رژێمێكی نوێ، به‌پێچه‌وانه‌ی ماوه‌ی راگه‌یاندنی دیمه‌شق، كه‌ ئۆپۆزسیۆن دركی به‌وه‌ كرد كه‌ رووخانی رژێم دووره‌، بۆیه‌ جه‌ختی كرده‌ سه‌ر خواستی "پێ به‌ پێ گۆڕین"ی رژێم.

مه‌زه‌نده‌ی ئه‌وه‌ش هه‌یه‌، كه‌ جیفری (له‌په‌نای قسه‌كه‌ی) له‌باره‌ی نه‌ڕووخاندنی رژێم، به‌ڵكوو گۆڕینی ره‌فتاری، ویستوویه‌تی نامه‌یه‌كی توێكڵدار بۆ رووسیا بنێرێت، كه‌ سه‌باره‌ت به‌ بۆردوومانكردنی ئیدلب راوێژی له‌گه‌ڵ ئه‌مەریكادا كرد، هه‌روه‌ها په‌یامی ئه‌وه‌ش ئاراسته‌ بكات، كه‌ ئه‌وان به‌ دابه‌شكردنی ناوچه‌كانی هه‌ژموون رازین.

ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌، ئه‌گه‌ر په‌یامه‌كه‌ بۆ روونكردنه‌وه‌ی هه‌ڵوێست بوو له‌باره‌ی رژێمه‌وه‌، به‌ڵام په‌یامێكی تایبه‌تیش بوو بۆ رووسیا.

ئه‌م قسه‌یه‌ رۆژاوای كوردستانیش ده‌گرێته‌وه‌، كه‌ ئه‌مەریكا مه‌به‌ستیه‌تی پێگه‌ی ئیداره‌ی خۆسه‌ر له‌ رێی به‌رنامه‌یه‌كی سه‌راپاگیری سیاسییه‌وه‌، به‌هێزتر بكات، هه‌روه‌ها باشكردنی ره‌وشی خه‌ڵكی ئه‌و ده‌ڤه‌ره‌، له‌ رێی پرۆژه‌كانی (جێگیركردنی ئارامی)یه‌وه‌.

ئه‌وه‌ی له‌ دۆخی سووریادا جێی سه‌رنجه‌، ته‌واوی ره‌وشه‌كه‌ زۆر خێرا رووه‌وه‌ گۆڕانكارییه‌، چی دی شتێكی چه‌سپاو نییه‌، ته‌نیا شتێكی چه‌سپاو ئه‌وه‌یه‌، كه‌ سووریای جاران رۆیشت و ناگه‌ڕێته‌وه‌، ئه‌وه‌ی له‌ دۆخی سووریادا ده‌گۆڕێت، تواندنه‌وه‌ی هه‌ندێك جه‌مسه‌ره كه‌ بۆ به‌جێگه‌یاندنی هه‌ندێك رۆڵی شانۆییانه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك په‌یدا بوون و له‌پڕیشدا نه‌مان.

هه‌ڵبه‌ت، قسه‌كه‌ی جیفری پاش ئه‌وه‌ هات، كه‌ میدیا باسی لێكتێگه‌یشتنی توركیا و رووسیای كرد، كه‌ باشووری ئیدلب بۆ رژێم بێت و باكووری حه‌له‌بیش بۆ توركیا، ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌ كه‌ باكوور و رۆژهه‌ڵاتی سووریا بۆ هێزه‌یلی هه‌رێمی ده‌بێت، له‌ژێر چه‌تری (گرووپه‌ بچووكه‌كه‌)دا، ئه‌مه‌ش زۆر ئاشكرا ده‌ركه‌وت، كه‌ له‌و ماوه‌یه‌ی قه‌یرانه‌كه‌ی سووریا كه‌ ماویه‌تی، وڵاته‌كه‌ له‌ رووی كارگێڕییه‌وه‌، به‌سه‌ر چه‌ندین ناوچه‌ و هه‌رێمدا دابه‌ش ده‌بێت.

ماوه‌ته‌وه‌ بڵێین، واقیعی سووریا ئیدی پۆشاكێكی نوێ وه‌به‌ر خۆیدا ده‌كات، پاراستنی ناوچه‌كانی هه‌ژموون و جڤاكه‌یلی خۆجێ باڵاده‌ست ده‌بێت، ئه‌مەریكا و رووسیاش هه‌ر ئه‌وه‌یان ده‌وێت.

په‌ندی وتاره‌كه‌ش ده‌ڵێ: "به‌یانییانی زستان هه‌رچه‌ندی ته‌متومان بێت، خۆر له‌ سپێده‌ی نوێدا هه‌ر ده‌رده‌كه‌وێت".