توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی چۆن گفتوگۆ له‌گه‌ڵ قوتابیدا بكات؟

هه‌موو جه‌سته‌ت به‌كار بێنه‌

توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی چۆن گفتوگۆ له‌گه‌ڵ قوتابیدا بكات؟
چۆن دیالۆگی له‌گه‌ڵدا دروست بكات؟
چۆن هانی بدات، بێ هیچ به‌ربه‌ستێك بدوێت و به‌ سینگێكی فراوانه‌وه‌ باسی خۆی بكات؟
توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی چۆن بتوانێت به‌ڕاستی گوێ له‌ قوتابی بگرێت؟
ئینجا چۆن قوتابییه‌كه‌ به‌ته‌واوی گوێی لێ بگرێت؟
چۆن زمانی جه‌سته‌ی قوتابییه‌كه‌ بخوێنێته‌وه‌؟
توێژه‌ر ده‌توانێت به‌ زمانی جه‌سته‌ی خۆی، پله‌یه‌كی به‌رزی وزه‌ پیشان بدات، به‌وه‌ی كه‌ زمانی جه‌سته‌ی خۆی كارا بكات، پیشانی بدات، كه‌ خاوه‌نی جه‌سته‌یه‌كی كراوه‌یه‌، پیشانی بدات، كه‌ به‌ دڵێكی گه‌وره‌ و سینگی فراوانه‌وه‌، گوێ له‌ قوتابییه‌كه‌ ده‌گرێت.
كاری توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی له‌ ڕووی فیزیكییه‌وه‌، له‌م پرسیاره‌دا خۆی ده‌نوێنێت: چۆن له‌ ڕێگه‌ی زمانی جه‌سته‌ی كراوه‌وه‌، دڵنیایی و ئاسووده‌یی له‌لای قوتابی دروست ده‌كات، به‌ ئه‌ندازه‌یه‌ك كه‌ ئه‌ویش بتوانێت دڵنیا بێت، بێ كۆسپ و به‌ربه‌ستی ناوه‌وه‌، دڵ و ده‌روونی خۆی بكاته‌وه‌.
له‌ سیمنیاره‌كانمدا به‌ پله‌ی یه‌كه‌م، جه‌ختمان له‌سه‌ر ئه‌و قوتابییانه‌ كرد كه‌ به‌ ئاره‌زووی خۆیان ڕوو له‌ توێژه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی ناكه‌ن، كه‌ نایانه‌وێت و خواستیان نییه‌ باسی خۆیان بكه‌ن، سڵ ده‌كه‌ونه‌وه‌ له‌وه‌ی، كه‌ نهێنییه‌كانی ناخی خۆیان بدركێنن و دڵی خۆیان واڵا بكه‌ن، واته‌ یان ئه‌وه‌تا ناچار ده‌بن ڕاستی نه‌ڵێن، یانیش ئه‌وه‌تا ڕاستییه‌كان ده‌شارنه‌وه‌.
دیاره‌ گفتوگۆ و دیالۆگ و پێوه‌ندی و له‌یه‌كترگه‌یشتنی به‌رده‌وام له‌م دۆخه‌دا زۆر ئاسان نابێت.
ڕه‌هه‌ندی جه‌سته‌ و خوێندنه‌وه‌ی جه‌سته‌، ده‌كرێت ڕۆڵێكی به‌هێز و كاریگه‌ر له‌ دروستكردنی پێوه‌ندیی مرۆییانه‌ ببینێت، هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ده‌كرێت شه‌خته‌ و به‌سته‌ڵه‌كه‌كان بتوێنێته‌وه‌ و ئامرازه‌كانی له‌یه‌كترگه‌یشتن فه‌راهه‌م بكات.

هه‌موو جه‌سته‌ت به‌كار بێنه‌!
نووسه‌ری سوێدی (یۆران كارلسۆن) له‌ كتێبه‌كه‌یدا (سه‌ركردایه‌تیی كه‌سێتیی خۆت بدۆزه‌وە) پرسیارێك لە خۆینه‌ر ده‌كات: چه‌ند به‌ش له‌ بوونی خۆت ڕۆژانه‌ به‌كار دێنیت؟ نووسه‌ر هه‌ر خۆی وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌، ده‌ڵێت: گومانم له‌وه‌دا نییه‌، كه‌ مێشك و زیره‌كیت به‌كار دێنێت. ئێمه‌ به‌گشتی له‌مه‌دا باشین، دیاره‌ ئه‌مه‌ هه‌ڵه‌ نییه‌، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ كارێكی باشه‌، به‌ڵام زۆر به‌شی تر له‌ جه‌سته‌دا هه‌یه‌، كه‌ ده‌توانیت به‌كاریان بێنیت و سوودیان لێ وه‌ربگریت. كارلسۆن له‌م به‌شه‌ی كتێبه‌كه‌یدا، له‌ژێر ناونیشانی (هه‌موو بوونت به‌كار بێنه‌) رێنماییمان ده‌كات، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌موو جه‌سته‌مان به‌كار بێنین. ئه‌و ده‌ڵێت: هه‌موو جه‌سته‌ت به‌كار بێنه‌، كه‌ ده‌كاته‌ هه‌سته‌وه‌ره‌كانت: بینین، گوێگرتن، بۆنكردن، به‌ركه‌وتن و هه‌ست پێكردن.. هتد.
بێ گومان ئێمه‌ ده‌بیستین، به‌ڵام ئایا گوێ ده‌گرین؟ بیستن و گوێگرتن دوو شتی جیاوازن، ئێمه‌ ده‌بینین، به‌ڵام بینین و ته‌ماشاكردن دوو كاری جیاوازن. گرنگ ئه‌وه‌یه‌ چه‌ند به‌ قووڵی و به‌ئاگاییه‌وه‌ ده‌بینین، چه‌ند به‌ سه‌رنجی ورد و قووڵه‌وه‌ به‌رامبه‌ره‌كه‌مان ده‌بنیین و ده‌یخوێنینه‌وه‌؟ كاتێك كه‌سی به‌رامبه‌رمان ده‌ده‌وێت، ئایا سه‌رنج ده‌دین چۆن لێوه‌كانی ده‌بزوێن؟ چاوه‌كانی چه‌ند له‌ كۆناكتدان؟ برژانگه‌كانی چه‌ند ده‌ترووكێن؟ ڕووخسار و گوزاره‌كانی ده‌موچاوی چی ده‌گه‌یەنێت؟ ئاراسته‌ی جه‌سته‌ی به‌ره‌و چ لایه‌كه‌؟ ئاماژه‌كانی ده‌ستی چی ده‌گه‌یەنن؟ هه‌موو ئەو ڕه‌هه‌ندانه‌ خوێندنەوه‌یه‌كی گرنگمان بۆ ده‌ڕەخسێنن. جه‌سته‌ی ئه‌و كه‌سه‌ له‌ چ دۆخێكدایه‌، ئاراسته‌ی بۆ كوێیه‌؟ ئه‌و جه‌سته‌یه‌ له‌ چ زوون و پانتاییه‌كه‌؟ چه‌ند دووره‌ و چه‌ند نزیكه‌؟ یان بۆ ئه‌وه‌نده‌ دووره‌؟ ئه‌ی بۆ نزیكبوونه‌وه‌ی هه‌ڵنه‌بژاردووه‌؟ ئه‌مجا پاش هه‌موو ئه‌م پرسیارانه‌، هه‌ندێ ورده‌كاریی دیكه‌ی زمانی جه‌سته‌ دێنه‌ پێشه‌وه‌، ئه‌و ورده‌كاراییانه‌ی، كه‌ زه‌ق و ئاشكرا نیین، ئه‌وانه‌ ڕاسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆ، یارمه‌تیی توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی ده‌ده‌ن.
خوێندنه‌وه‌ی وردی زمانی جه‌سته‌ی ئه‌و قوتابییه‌ی كه‌ به‌ربه‌ست و ئاسته‌نگ له‌ ڕووی دیالۆگ و گفتوگۆ پیشان ده‌دات، كارئاسانی بۆ كاری توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی دروست ده‌كات، واته‌ له‌ ڕێگه‌ی خوێندنه‌وه‌ی زمانی جه‌سته‌ی داخراو و نێگه‌تیڤه‌وه‌، توێژه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی هه‌ر له‌ قۆناخی یه‌كه‌مه‌وه‌، له‌وه‌ حاڵی ده‌بێت كه‌ كاری له‌گه‌ڵ ئه‌و قوتابییه‌دا، پێویستی به‌ میتۆدێكی جیاوازه‌،
به‌كارهێنانی ئه‌م میتۆده‌ ڕاستییه‌ك دووپات ده‌كاته‌وه كه‌ ته‌نیا قسه‌ به‌س نییه‌، كه‌ ته‌نیا وشه‌ به‌س نییه‌، كه‌ ته‌نیا گوێگرتن له‌ ئاخاوتن به‌س نییه‌، بگره‌ زمانی جه‌سته‌، له‌ زمانی زاره‌كی و له‌ قسه‌ زێده‌تر ڕاستییه‌كان و ناخی مرۆ ده‌رده‌بڕن. هه‌ر بۆیه‌ ئه‌م میتۆده‌ له‌ خوێندنه‌وه‌ی جه‌سته‌ی به‌رامبه‌ردا، ده‌ستی توێژه‌ری كۆمه‌ڵایەتی ده‌گرێت و ده‌یخاته‌ سه‌ر رێگه‌ی ڕاست.
كه‌ ده‌گوترێت زمانی جه‌سته‌ی داخراو، له‌م دۆخه‌دا، ئه‌و جه‌سته‌یه‌ كه‌: به‌رهه‌ڵستی و به‌رەنگاری پیشان ده‌دات، كه‌ سیمای دژمنایه‌تی و تووڕه‌یی و هه‌ڵچوون به‌خۆوه‌ ده‌گرێت، جه‌سته‌یه‌كی شه‌ڕانگێز و هه‌ڕه‌شه‌كه‌ره‌، یان جه‌سته‌یه‌ك، كه‌ ترس و شه‌رم و بێ متمانه‌یی و بێ باوه‌ڕی و شقڵی نه‌رێنێتی پیشان ده‌دات.
كه‌ باس له‌ بایه‌خی زمانی جه‌سته‌ و گرنگیی پێوه‌ندی و كۆمونیكاسیۆن ده‌كه‌ین، دیاره‌ مه‌به‌ستی سه‌ره‌كیمان ئه‌وه‌یه‌، چۆن گفتوگۆ و دیالۆگ له‌گه‌ڵ ئه‌و قوتابییانه‌ بكه‌ین، كه‌ ئاره‌زووی قسه‌كردن و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ توێژه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تیدا نییه‌. بۆیه‌ له‌م وتاره‌دا، به‌ مه‌به‌ستی ئاسانكاری و توانه‌وه‌ی شه‌ختەی نێوان هه‌ردوولا، هه‌وڵ ده‌ده‌م ئه‌و ستراتیژ و ته‌كنیكانه‌ بخه‌مه‌ ڕوو، كه‌ ده‌كرێت توێژه‌ر له‌ كاره‌كه‌یدا سوودیان لێ وه‌ربگرێت.

ماویه‌تی...