باپیرم پێڵاوی پێشمەرگەکانی ماچ کرد

من و کەرکووک - 5

کاروانی هێزەکانی پێشمەرگە شەقام و کۆڵانەکانی قەراغ شاری کەرکووکی ته‌نی، وێستگه‌ی من هه‌ر کۆڵانێکی گەڕەکی (ئیمام قاسم)ه کە بە کان و‌ قوتابخانه‌ی كوردایه‌تی لەو شارەدا دەناسرێ. ئاخر ئێمەش له‌وێوه‌ فێری خه‌باتكردن، خۆشه‌ویستی بۆ خاك و نیشتمان و پێداگری لەسەر کوردستانیبوونی کەرکووک بووین. ئه‌و هه‌سته‌ به‌هێزه‌ی كه ‌ئێستاش رۆحمی ته‌نیوه،‌ هه‌ر لەو‌ فێرگه‌یەوە‌ فێر بووم كه‌ پێی ده‌گوتریت كەركووك.

 


بۆیه‌ ساتەکانی ئه‌و ڕاپه‌ڕینه‌ جه‌ماوه‌رییەی نەورۆزی ساڵی 1991ی کەرکووکم ھەرگیز له‌ یاد ناچێت، رەوشی کۆڵانەکە شڵه‌ژا له ‌لایه‌ك هه‌ڵاتن و داڕمانی سوپا و پیاوانی دامودەزگا سەرکوتکەرەکانی بەعس، له‌ لایه‌كی ترەوە هاتنی بەلێشاو و پڕ جۆش و خرۆشی پێشمه‌رگه‌. خۆشی دەربڕین و ئاھەنگ گێڕانی ئازادی هه‌مووانی له‌ ماڵ هێنایە ده‌رەوە.


بۆیە ده‌مه‌وێت پێش باسكردنی رووداوه‌كانی ڕاپه‌رینه‌ مه‌زنه‌كەی کەرکووکیان و پێشمەرگە‌، سەرهاتێکی خۆشی خۆم بگێڕمه‌وه کە قەت دیمه‌نه‌كانیم لە یاد ناچێت و هەمیشە وەک فیلمێک لە زەین و خەیاڵمایە.


خۆزگه‌ ئێوه‌ش وەك من لەنێو ئەو رووداوە خۆش و کۆمیدییانەدا دەژیان. ئەمەی باسی دەکەم شەوی راپەڕین بوو، من و خاڵم شوان حەسیب بە لۆکسێکەوە بە تاریکیدا به‌ره‌و پیری ئۆتۆمبێلێکی سەربازی (زیلی عەسکەری) رۆیشتین، من به ‌نه‌علێكی پیاوانه‌ی گه‌وره‌وە و بەدەم هاتوهاوار و چه‌پڵەلێدانه‌وه‌ به‌ ناوه‌ڕاستی گه‌ڕه‌كەکەدا ده‌ڕۆیشتم، دڵمان زۆر خۆش بوو وا‌مان ده‌زانی ئه‌وانه‌ی له‌ناو زیلە عەسکەرییەكەدان ‌ پێشمه‌رگه‌ن، كاتێك تەواو نزیك بووینه‌وه، خاڵم هاواری كرد: ”راكه‌ هەڵێ ئەوانە پێشمه‌رگه‌ نین، سه‌ربازن“. خاڵم چراكه‌ی ده‌ستی کە پێیان ده‌گوت (لۆكس) له‌ ناوه‌ڕاستی شه‌قامدا دانا و هه‌ڵهاتین، تومه‌س سه‌ربازه‌كانیش وه‌ك ئێمه‌ ترسابوون، ئه‌وانیش به‌خێرایی زیلە عەسکەرییەکەیان هاژووشت و له‌ رۆحی خۆیان ده‌ترسان، دواتر كه‌ دیمەنی ترس و هه‌ڵهاتنی ئه‌وانمان بینی، ئیدی هەم بە خۆمان و هەم بەوانیش زۆر پێکەنین.


ئێستا خۆم له‌ نێوه‌ندی ئه‌و یادگارییانه‌دا ده‌بینمه‌وه‌، هەر ئەو شەوە رۆیشتینەوە ماڵی باپیرم و له‌نێو تاریكستانی بێ كاره‌بایی شەوانی ئه‌و ده‌مه‌دا، خۆم خزانده‌ نێو پێخەفەوە به‌ هیوای خه‌وێكی قووڵ و بیركردنه‌وه‌ له‌ سبه‌ینێ، وه‌لێ تاووسی خه‌یاڵه‌كانم باڵه‌كانی به‌سه‌ر شان و ملمدا واڵا كردبوو، ناونیشانی خۆ به ‌ئازاد زانین و خۆ به ‌كورد زانین له‌ لوتكه‌دا بوو، ترپه‌ی دڵی پڕخۆشیم و خورپه‌م له‌گه‌ڵ چاوه‌ داخراوه‌ به‌خه‌به‌ره‌كانمدا، نه‌یان ده‌هێشت بۆ ساتێكیش بنووم، هه‌ر چاوه‌ڕێ بووم كازیوه‌ بێت، لە خەیاڵی خۆمدا دەمپرسی: ده‌بێ سبه‌ی چی روو بدات؟


گەرەکم بوو ئه‌و شتانه‌ ببینم كه‌ باپیرم به‌ په‌رۆشه‌وه‌ پێشبینیی ده‌كرد، ئاخر هەر هەموویان‌ بۆ كیژۆڵه‌یه‌كی وه‌ك من لەو تەمەنەمدا نوێ بوون و پێشتر تیایدا نەژیابووم.


سبه‌ی هات و گزنگی رۆژ له‌ ماڵه‌كه‌مانی دا، وه‌لێ ته‌داره‌كی ئه‌و رۆژه‌ زۆر جیاواز له‌ رۆژانی تر. ماڵ و مەتبەخ وا ئامادە و رێكخرا كه‌ چاوه‌ڕێی میوانێكی ئازیزی دووره‌وڵات بین، چاوه‌ڕێی رووناكییه‌ك بووین كه‌ دڕ به ‌تاریكی و مۆته‌كه‌ی خه‌می ئه‌و كاته‌مان بدات، میوانێك كه‌ خه‌می ئه‌و ماوه‌ دوور و درێژەی ژێرده‌ستەییمان بیر به‌رێته‌وه،‌ ئازیزێكی دوور، به‌‌ گوڵاوی ئازادی و سه‌رفرازی، گوڵباران و ئاوپرژێنی ده‌روونمان بكات.


وه‌ك هه‌ر خانه‌خوێیه‌كی كورده‌واری، ماڵه‌كه‌ی باپیرم (حەسیب خه‌یات) لە گەڕەکی ئیمام قاسم، شوێنگه‌ و کاروانسەرای میوان و هه‌ر كه‌سێك بوو كه ‌ده‌هاته‌ ئه‌وێ، هه‌ر بۆیه‌ له‌گه‌ڵ سپێده‌یا باپیرم ده‌روازه ‌گه‌وره‌كه‌ی ماڵی واڵا كرد و پێی گوتین: ”با هه‌میشه‌ ده‌رگا واڵا بێت، پێشمه‌رگه‌ له‌ به‌رخودانێكی پڕماندووییەوە ده‌گه‌نە ئێره ‌و پێویستیان به‌ نان و خوان حه‌وانه‌وه‌یه‌، تکایە هەموویان وه‌كوو برای خۆتان خزمه‌ت بكه‌ن“. دیمه‌نێكی سه‌یر و وننه‌بووه‌ له‌ پێش چاوم کە له‌ كه‌ركووكی ژێر چنگی رەشی تەعریب و پێگه‌ی سه‌رسه‌ختی به‌عسییه‌كان و موڵگه‌ی پیاوانی ئه‌من، له‌ چه‌قی گەڕەکی ئیمام قاسمدا، له‌ ده‌روازه‌كه‌ی ماڵی باپیرمه‌وه‌ بۆ یه‌كه‌مین جار دوو پێشمه‌رگه‌ وه‌ك نێرگزی به‌هار و نەورۆز، موژده‌ی ئازادی له‌ سیما و نیگاكانیانەوە پێ ڕگه‌یاندین، وه‌لێ هه‌روه‌كوو ئه‌و جەناگوەرە ئه‌فسانه‌ییه‌ی كه‌ له‌ خەیاڵماندا وێنامان کردبوو، سیما و روخساری پێشمه‌رگه‌ پڕ بوو له‌ ماندووبوون، ردێنیكی دڕێژ و جەمه‌دانه‌ی سه‌ر و گه‌ردنیان له‌شولارێكی وه‌رزشكارانەی‌ ماسوولكه‌دار، جلوبه‌رگێكی قوڕاوی و پێڵاوێكی ئه‌دیداسی وشك هه‌ڵهاتوو له‌ لیته،‌ دەمقاچه‌ی شه‌رواڵه‌كانیان لە قوڕ هەڵسوواو، پشتوێنێكی توندوتۆل و ریزێك مه‌خزه‌نی پڕفیشه‌ك بەسەریا و دوو شاڵ له‌سه‌ر شانیان كه ‌وه‌ك قایش توند كرابوو، دووربینێكی كۆن له‌ ملیاندا، سه‌رو پرچێكی ئاڵۆسكاو و پووشگرتوو و چه‌كێكی پڕ شه‌ره‌فی كوردانە له ‌شانیاندا، به ‌هه‌نگاوی حورمه‌ته‌وه‌ به‌ره‌و ژوور وه‌ڕێ كەوتن‌.


له‌گەڵ میوان نه‌وازی ماڵی باپیرمدا ئێجگار دڵفراوانیمان هه‌بوو، تا ئەو ئاستەی به‌سه‌ر ده‌سته‌كانما بڕۆن و له‌لای سه‌رووی دیوه‌خانه‌وه‌ دانیشن، وه‌لێ مامه‌ڵه‌یه‌كی باپیرم ئه‌م خه‌یاڵانه‌ی گۆڕی، كاتێك پێشمه‌رگه‌كان پێلاوه‌كانیان داكه‌ند و بۆ ژووری خانه‌خوێ به‌ڕێ كه‌وتن، باپیره‌م پێڵاوه‌ ماندوو و قوڕاوییە‌كانی پێشمه‌رگه‌ی به‌رز كرده‌وه ‌و ماچی كرد و خستیه سه‌ر سه‌ری.


به‌لای منه‌وه‌ باپیرم پیاوێكی به‌هیبه‌ت و بەسام بوو بۆ هیچ شتێكیش خۆی نه‌ده‌چمانده‌وه،‌ بۆیە كه‌ بینیم پێڵاوی پێشمه‌رگه‌ ماچ ده‌كات، حه‌په‌سام! له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا تێگه‌یشتم كه ‌پیرۆزیی کاری پێشمه‌رگه ‌و به‌رخودانی ئه‌وان، هۆكاره‌ بۆ ئه‌و هه‌موو خۆشه‌ویستی و رێزه‌ی باپیرم حه‌سیب خه‌یات بۆ ئەوانی نواند.


په‌یتا په‌یتا هێزی پێشمه‌رگه‌ ده‌گەیشتنه‌ كه‌ركووك و دڵی خه‌ڵكیان ده ‌هێنده‌ی تر خۆشتر ده‌كرد، ماڵی باپیریشم پۆل پۆل پێشمه‌رگەی بۆ دەهات‌ و دوای حه‌وانه‌وه‌ی كورت ئه‌چوونه‌وه‌ بۆ جێگه‌ و کاری خۆیان.


ده‌مه‌وێ ئەوەش بڵێم کە ئاسوودەییەکی ترمان لەو رۆژەدا بە هاتنی پێشمەرگە، بینینی پێشمه‌رگه‌یه‌كی ماندوو و شه‌كه‌تی ڕێگای دوور و سەختی كوردایه‌تی بوو، ئه‌ویش (فه‌همی ئه‌حمەد زێویی) ناسراوه‌ به‌ (فه‌همییە ره‌ش)ی پوورزام بوو، ئەویش لەو رۆژەدا خۆی و پۆلێك پێشمه‌رگه‌ هاتنه‌ ماڵی باپیرم. له‌تاو خۆشیی بینینی پێشمه‌رگه‌دا سنوورێك نه‌مابوو له‌نێوان خه‌ڵكی و ئه‌واندا، بۆیه‌ چه‌ند ئێمه‌ وه‌ك كه‌سوكاری ئه‌وان باوه‌شمان به‌ پێشمه‌رگه‌كاندا ده‌كرد ده‌ر و جیران و خه‌ڵكی تری غه‌ریبه‌ش باوه‌شی سۆزی بۆ ده‌كردنه‌وه‌، هەر‌چه‌ند ژنان و كچان محافزكار بوون، بەڵام كاتێك بە‌ ھاوار بانگی منیان كرد گوتیان وەرە‌ فە‌ھمیی پوورزات ھاتووە،‌ بە‌ هەڵەداوان ڕامكرد و خۆم كردە‌ باوە‌شیە‌وە‌، سیمایم ھێشتا لە‌پێش چاوە، ریشێكی درێژ و سیمایە‌كی ماندوو، یە‌كسە‌ر پێی گوتم: ”گە‌ورە ‌بوویت خاڵۆزا!“، ئاخر ئەو لە تەمەنی زۆر منداڵیی منەوە چەکی پێشمەرگایەتیی کردبووە شان، کاکە فەهمی ھە‌واڵی ماڵە‌وەمانی لە سلێمانی پێ ڕاگە‌یاندم و گوتی: ”باوكت زۆر لە‌ خە‌می ئێوەدا‌یە‌، وە‌عدم بە‌ خاڵم داوە ھە‌ر كە‌ركووك ڕزگار بكە‌ین، ئە‌چم بۆ لای خاڵۆزا - مەبەستی من بوو-“.


پاش حە‌وانە‌وە‌یە‌كی كورت پێی گوتم: ”ئێستا بە‌جێت دەهێڵم، بەڵام دواتر دە‌گە‌ڕێمە‌وە‌ بۆ لاتان“.


جموجۆڵ و هاتوچۆی خه‌ڵكی بۆ ماڵی دەرگاواڵای باپیرم كه ‌زۆرێك له‌ پێشمه‌رگه‌كانی له‌خۆ كۆ كردبۆوه‌ بابه‌تێكی گه‌رمی گەڕه‌ك بوو، هه‌ر له‌ رێگای ئه‌وه‌شه‌ و هه‌واڵ و ورده‌كاریی دیکەمان ده‌زانی و به‌ئاگا بووین له‌ هه‌واڵی خۆبه‌ده‌سته‌وه‌دانی داروده‌سته‌ی رژێم و كۆنترۆڵكردنی شوێنه‌كانی تری كه‌ركووك له‌لایه‌ن پێشمه‌رگه‌وه‌، بۆیه‌ ئه‌و رۆژه‌ خەندە و خۆشی و نەشئەی ئازادی له‌ روخسار و ده‌روونی ئێمه‌دا ئاوا نەدەبوو.