ڕۆشنبیریی هه‌ست و کۆنفلیکتی باوک

سه‌رۆک بارزانی له‌دوای ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی له سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێم، به‌هێزتر بوو

با لێره‌وه ده‌ست پێ بکه‌م، که مرۆڤی زیره‌کیش بێئه‌قڵه. دانیێڵ گوله‌مان، یه‌کێکه له گه‌وره ده‌‌روونناسه‌کانی جیهان له کتێبی ڕۆشنبیریی هه‌ستدا ده‌گێڕێته‌وه، که گه‌نجێکی زیره‌ک له فلۆریدا، نمره‌کانی هه‌میشه له لوتکه‌دا بووه، خه‌ونی گه‌وره‌ی ئه‌وه بووه، که ببێته پزیشک له ئاینده‌دا. خوێندنی مێدیسین بۆ ئه‌م گه‌نجه تەنیا خوێندنێک نه‌بووه، به‌ڵکوو ئه‌و ده‌یویست له یه‌کێک له هه‌ره گه‌وره و به‌ناوبانگترین زانکۆی جیهاندا بخوێنێت، ئه‌ویش زانکۆی هارڤارد بوو. له قۆناغی دووه‌می ئاماده‌ییدا مامۆستایه‌کی فیزیای له وانه‌ی فیزیادا تەنیا نمره‌ی هه‌شتای پێ ده‌دات. گه‌نجه‌که ئه‌م هه‌شتایه به مه‌ترسیی بۆ سه‌ر ئاینده‌ی خوێندنی مێدیسینی ده‌زانێت. بۆ ڕۆژی ئاینده کێردێکی قه‌سابی له‌گه‌ڵ خۆیدا ده‌بات بۆ قوتابخانه و له هۆڵی فیزیادا ده‌که‌وێته ده‌مه‌قاڵێ له‌گه‌ڵ مامۆستای فیزیادا و پاشان کێرده‌که‌ی ده‌ردێنێت و توند ئه‌یچه‌قێنێت له‌سه‌ر شانی مامۆستاکه‌ی. خه‌ڵکانی ده‌وروبه‌ر خێرا ده‌گه‌نه گه‌نجه‌که و ڕایده‌گرن له‌وه‌ی که مامۆستاکه‌ی بکوژێت.


لێره‌دا هه‌مان پرسیاری دانیێڵ گوله‌مان دووباره ده‌که‌مه‌وه، که ئاخۆ چۆن گه‌نجێک به‌و هه‌موو زیره‌کییه‌ی خۆیه‌وه، کارێکی وه‌ها بێئه‌قڵانه ده‌کات؟ وه‌ڵامه گرنگه‌که‌ی دانیێڵیش بریتییه لەوەی که ڕۆشنبیریی ئه‌کادێمی و نمره‌کانی قوتابخانه و زانکۆ هیچ په‌یوه‌ندییان به ژیانی هه‌سته‌کانه‌وه نییه.


پرسیارێکی تر لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئاخۆ بۆچی من به چیرۆکێکی ئاوها ده‌ست به نووسینی وتارێک ده‌که‌م؟ وه‌ڵام، چونکه له کۆمه‌ڵگای کوردییدا، هێندەی چاو له‌سه‌ر ئه‌قڵ و توانا ئه‌کادێمییه‌کانه، هێندەی چاو له‌سه‌ر سیاسه‌ته، به بچووکتریین ڕێژه چاو له‌سه‌ر هه‌ست و له‌سه‌ر ژیانی هه‌سته‌کانی تاک و کۆ نییه. من وا ته‌مه‌نم بۆ په‌نجا ساڵ ده‌چێت، له‌وه‌ته‌ی بیرم دێت، کاتێکیش من قسه له‌سه‌ر بیر ده‌که‌م، باس له ته‌مه‌نی ده‌ بۆ دوازده ساڵی ده‌که‌‌م، که له‌و ته‌مه‌نه‌‌مه‌وه ئاشنام به ڕق و کینه، بەرامبەر به هه‌موو شت. ڕق له دراوسێ، ڕق له خزم، ڕق له برا، ڕق له هاوڕێ، ڕق له دوژمن، ڕق له دۆست، ڕق له بادینی، ڕق له لادێیی، ڕق له دیموکرات (پارتی)...هتد.


ئه‌م ڕقه هه‌تا ئێستا به‌رده‌وامه و ئه‌م نه‌وه‌ نوێیه‌ی ئێستاش که‌م تا زۆریان بارگاوی کراون به‌م ڕق و کینه‌یه، که ئه‌وانیش له‌گه‌ڵ خۆیاندا ده‌یبه‌ن بۆ ئاینده. باوه‌ڕم نییه هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌ک هێنده‌ی کورد، ڕقیان له‌یه‌کتری بێت و له‌گه‌ڵ ڕۆچوونی یه‌كتردا بن، به‌ڵام ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه نییه که هه‌تا هه‌تایه ئاوها بین، به‌ڵکوو ده‌توانین ئێستا و ئالێره‌دا له ڕێگای ئاگاییمانه‌وه خۆمان بگۆڕین و خۆمان چاک بکه‌ین.


به‌شێک له ئێمه، به‌شێک له نووسه‌رانی سلێمانی هاوشێوه‌ی ئه‌و گه‌نجه زیره‌که‌ی فلۆریدان، که له ترسی له‌ده‌ستدانی ئاینده‌یان، له ترسی نه‌گه‌یشتنیان به خه‌ونه‌کانیان، به‌رده‌وام کێردێکی قه‌سابییان به‌ده‌سته‌وه‌یه و ئه‌‌یچه‌قێنن له شانی ئه‌وانه‌ی که به دوژمنی خۆیانیان ده‌زانن، ئه‌یچه‌قێنن له شانی ئه‌وانه‌ی که ئه‌مان پێیان وایه ئه‌وانه ڕێگرن له گه‌یشتن به ئاینده‌یان. ئه‌مانه با خه‌ڵکانی خوێنده‌واریش بن، با خاوه‌نی خوێندنی باڵاش بن، با نووسه‌رن بن، با ڕۆشنبیر بن، با مامۆستا بن، با هه‌ر چ شتێک بن، لێ خاوه‌نی هه‌ستێکی شێواون. ڕاسیۆناڵ ئاقڵ و ئێمۆسیۆناڵیش بێ ئه‌قڵ.


زیگمووند فرۆید، له ئه‌نالیزه‌کردنی تێکچوونی کاراکتەردا، تیشک ده‌خاته سه‌ر هۆنراوه‌یه‌کی شاعیری ئه‌ڵمان، ڤیلهێلم بووش له هۆنراوه‌ی (ئیندیڤیدیوالیتێت)دا، کاتێک ڤیلهێلم به ڕسته‌ی (من ئاوهام، خۆیشم نازانم بۆچی) ده‌ست پێ ده‌کات. ئیمڕۆ چه‌نده‌ها که‌س ده‌بینین، که به‌و شێوه‌یه‌ن که هه‌ن، به‌بێ ئه‌وه‌ی بزانین بۆچی؟ به‌بێ ئه‌وه‌ی که خۆیان بزانن بۆچی؟ لێ بۆ ئه‌وه‌ی بزانین بۆچی بووین به‌وه‌ی که هه‌ین، پێویسته بگه‌ڕێینه‌وه بۆ سه‌رده‌می گه‌شه‌ی منداڵیمان. کۆرپه له سه‌ره‌تای هه‌ردوو مانگی ته‌مه‌نیدا (لەده‌ره‌وه‌ی سکی دایکدا) تەنیا به هه‌ست کار ده‌کات. کۆرپه کار به هه‌سته ناوه‌کییه‌کانی ده‌کات و جیهانی ده‌ره‌وه بەته‌واوی ڕه‌ت ده‌کاته‌وه. ئه‌م قۆناغه ناو ده‌نرێت قۆناغی نه‌بوونی ئۆبیه‌کت. منداڵ لێره‌دا پێویستی به زۆرترین گه‌رمی، خۆشه‌ویستی، باوه‌ش، نووساندن به سنگه‌وه، په‌یوه‌ندیی جه‌سته‌یی دایک هه‌یه. دایک وه‌ک پێویست به‌م شێوه‌یه به‌ته‌نگ منداڵه‌که‌وه نایه‌ت، منداڵه‌که تووشی فازه‌ی دێپرێسسیۆن ده‌بێت. منداڵ دێپرێسیۆنی خۆی له ڕێگای هاوار و گریانه‌وه پیشان ده‌دات. ئه‌م قۆناغه هێنده هه‌ستیاره، که منداڵ تووشی ئازارێکی گه‌وره‌ی ڕۆحی د‌ه‌کات و ده‌یگه‌یه‌نێت به هۆسپیتالیسمووس، منداڵ لێره‌دا ده‌مرێت. ئێمه‌ی کورد واین، خۆشمان نازانین بۆچی؟ له کۆمه‌ڵدا بپرسن، چه‌ند منداڵ له ته‌مه‌نی یه‌ک بۆ دوو مانگیدا، دوو بۆ سێ مانگیدا مردووه و دایک و باوک تووشی شۆک بوون؟ پرسیار له هه‌ر کامیان بکه‌یت ده‌ڵێ: منداڵه‌که‌مان وه‌ک گوێز ساغ بوو، هیچ نه‌خۆشییه‌کی نه‌بوو، به‌ڵام لەپڕێکدا خوای لێی ستاندینه‌وه.


ئه‌وانه‌ی ئه‌م فازه‌یه تێده‌په‌ڕێنن و نامرن، دێپرێسیۆنێکی شاردراوه، خه‌مبارییه‌کی شاردراوه، ترسێکی گه‌وره‌ی شاردراوه، نارسیستییه‌کی گه‌وره‌ی شاردراوه، تووڕه‌بوونێکی شاردراوه له‌گه‌ڵ خۆیان ده‌به‌ن بۆ ئاینده‌یان. هه‌ندێک له مانه به‌هۆی شانسی ژیانیانه‌وه له ئاینده‌دا ده‌چنه ژینگه‌یه‌کی تری ژیانه‌وه، که به‌خته‌وه‌رییان زیاتره وه‌ک له نیگه‌رانی و خه‌م، به‌شێوه‌یه‌ک، که ژیانیان ده‌بێته تێراپییه‌ک بۆ ئازاره‌کانیان، ئه‌وا برینه‌ ڕۆحییه‌کانیان ساڕێژ ده‌بێت و ته‌ندروست ده‌بنه‌وه. هه‌ندێکی تریان ئه‌و شانسه‌یان نییه و له ئاینده‌دا هه‌رچ کاره بن، ئه‌وا له نائاگاییدا له خه‌می ئه‌وه‌دان، که ژیانی ساوایه‌تییان دووباره‌ نه‌بێته‌وه.


تاوانکار بەتەنیا ئه‌و که‌سه‌ نییه، که بکه‌ره، به‌ڵکوو ئه‌و که‌سه‌شه که هانده‌ره بۆ کردنی تاوان، لێ له باشووری کوردستاندا هه‌تاوه‌کوو ئێستا بەتەنیا ئه‌و گه‌نجانه ده‌ستگیر کراون، که به خڕه‌ به‌رده‌وه هێرشیان کردووەته سه‌ر ده‌زگایه‌ک. بۆ نموونه ئه‌و کاره‌ساته‌ی له حه‌ڤده‌ی شوباتی ٢٠١١دا ڕووی دا، ئه‌و هه‌موو گه‌نجه جوانه‌ی که تێیدا بریندار بوون و کوژران، هه‌موو کێردی ده‌ستی بیرکه‌ره‌وه‌کانی پشتی حه‌ڤده‌ی شوبات بوون. له ئاپڕیڵی هه‌مان ساڵدا ٢٠١١، په‌رله‌مانتارێکی گەنجی گۆڕان له په‌رله‌ماندا بتڵێک ئاوی گرته سه‌رۆکی په‌رله‌مان. ئه‌و ئه‌ندام په‌رله‌مانه‌ی بتڵه ئاوه‌که‌ی گرته سه‌رۆکی په‌رله‌مان، کێردی ده‌ستی بیرکه‌ره‌وه‌کانی پشتی حه‌ڤده‌ی شوباته. ڕۆشنبیریی هه‌ست گه‌وره‌ترین هه‌ڵسوڕێنه‌ری ژیانه له ئاشتی و ئاوه‌دانی و خۆشویستنی یه‌کتریدا. هه‌مان کاتیش گه‌وره‌ترین هه‌ڵسوڕێنه‌ری ژیانه له شه‌ڕ و ئاژاوه‌ و ڕق و کینه و دووبه‌ره‌کیدا. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، بۆچی وه‌هایه؟ وه‌ڵام، چونکه هه‌موو پرۆسه ده‌روونییه‌کان له بیرکردنه‌وه‌یه‌که‌وه ده‌ست پێ ده‌کات، پاشان تاک ده‌بێته خاوه‌نی هه‌ستێک، هه‌سته‌که کاریگه‌ریی فیزیکی و جووڵه‌ی فیزیکی له جه‌سته‌دا دروست ده‌کات، بۆ نموونه، سووڕی خوێن خێراتر ده‌ڕوات و تاک ده‌چێته ئاستێکی به‌رزه‌په‌ستانی خوێنه‌وه، ته‌واوی نۆیرۆترانسمیته‌ره‌کان له جه‌سته‌دا له جووڵه‌دان، گورچیله‌کان ئادره‌ناڵینێکی زیاد له پێویست ده‌ڕژێنن، کۆرتیسۆڵێکی زۆر ده‌ڕژێته خوێنه‌وه، که تاک چ شترێسی زیاتر ده‌بێت و چ شه‌ڕانییه و ئاماده‌یه بۆ شه‌ڕ و پاشان تاک بیرکردنه‌وه و هه‌سته‌کانی ده‌کاته مامه‌ڵه. لێره‌دا تاک بتڵه ئاوه‌که‌ی ده‌گرێته سه‌رۆکی په‌رله‌مان، لێره‌دا تاک به خڕه به‌رده‌وه هێرش ده‌کاته سه‌ر باره‌گاکان. پێشمه‌رگه، چه‌کدار، پۆلیس، ئاسایش به هه‌مان پرۆسێسدا تێده‌په‌ڕن و ده‌ست ده‌که‌ن به ته‌قه‌کردن و ده‌رئه‌نجام کوژراو و بریندار ده‌که‌وێته‌وه.


له‌ ده‌ڤه‌ری سلێمانیدا به زه‌قی کۆنفلیکتی باوک ده‌بینرێت، که له ڕێگای ئاسۆسیاسیۆنه‌وه تووڕه‌یی تاک له باوک ده‌لکێنرێت به که‌سێکی تره‌وه، به بارودۆخێکی تره‌وه، به شوێنێکی تره‌وه ...هتد. کۆنفلیکتی باوک ژیانی به‌شێکی گه‌وره‌ی پیاوان و ژنانی سیاسییه، پیاوان و ژنانی نووسه‌ره، پیاوان و ژنانی ڕۆشنبیره ...هتد. که ڕیڤالانه، دوژمنانه له‌گه‌ڵ که‌سی بەرامبەردا ده‌جه‌نگن، جه‌نگێکی بێ کۆتا، چونکه مه‌رگی دوژمنێک واتای ئه‌وه نییه، که تاک ئاسوود ده‌بێت، به‌پێچه‌وانه‌وه تاک هه‌میشه له کۆنفلیکتدایه، چونکه هه‌میشه باوکێکی تر له ڕێگای ئاسۆسیاسیۆنه‌وه ده‌دۆزێته‌وه.


سه‌دام حوسێن یه‌کێکه له نموونه دیاره‌کانی به‌شێکی گه‌وره‌ی سیاسییه‌کانی عێراق به عه‌ره‌ب و کورده‌وه، ته‌نانه‌ت به‌شێکی نووسه‌رانیش. تاکی خاوه‌ن کۆنفلیکتی باوک گه‌وره‌ترین چێژی له زه‌لیلکردنی سه‌دام حوسێن ده‌بینی، تا دواجار له‌سێداره‌دانی گرنگییه‌کی وه‌های بۆ سیاسییه‌کان نه‌هێشته‌وه و نووسه‌رانیش بوونه‌ خاوه‌نی به‌زه‌یی بۆی. نووسه‌رانی خاوه‌ن کۆنفلیکتی باوک چێژێکی گه‌وره‌شیان له زه‌لیلبوونی مام جه‌لال وه‌رگرت، که ئه‌ویش دواجار مردنی هیچ بایه‌خێکی بۆ نووسه‌ران نه‌مابوو. خۆشبه‌ختیی نه‌وشیروان مسته‌فا له به‌دبه‌ختیی مردنیدا ئه‌وه‌ بوو، که خێرا مرد و نه‌خۆشییه‌که‌ی وه‌ک مام جه‌لال زه‌لیلی نه‌کرد. شه‌ڕی درێژی ده‌یان ساڵه‌ی نێوان یه‌کێتی و دیموکرات، درێژکراوه‌ی کێشه‌کانی تاکی خاوه‌ن کۆنفلیکتی باوک بوو، ئامانجی گه‌وره زه‌لیلکردنی باوک بووه و پاشانیش بێنرخکردنی مه‌رگی باوک.


له‌دوای ڕاگرتنی شه‌ڕی نێوان یه‌کێتی و دیموکرات له‌ژێر فشاری ئه‌مریکادا، شه‌ڕی فیزیکیی زه‌لیلکردن و کوشتنی باوک گۆڕدرا بۆ شه‌ڕێکی ده‌روونی و پێناس بۆکراو. به‌شێک له نووسه‌رانی سلێمانی ڕۆڵێکی باڵایان له‌م شه‌ڕه‌دا بینی و ته‌واوی میدیاکانی ده‌ڤه‌ری سلێمانی له خزمه‌تی ئه‌واندا بوون. لێ هه‌تاوه‌کوو ئه‌م چرکه‌ساته‌ش نووسه‌ران سه‌رکه‌وتوو نەبوون له لاوازکردنی باوکدا. بەشێک لە نووسه‌رانی سلێمانیی خاوه‌ن کۆنفلیکتی باوک ناڕازی بوون به بوونی مه‌سعود بارزانی به سه‌رۆکی هه‌رێم، له‌دوای سه‌رله‌نوێ هه‌ڵبژاردنیه‌وه دیسانه‌وه زیاتر ناڕازی بوون و ته‌نانه‌ت هه‌وڵی لکاندنی ناوی (دیکتاتۆر)یان به سه‌رۆکی هه‌رێمه‌وه ده‌نا، کەچی بینیان سه‌رۆک بارزانی، خۆی ده‌ستی له ‌کار کێشایه‌وه. پارادۆکس لێره‌دا ئه‌وه‌یه که سه‌رۆک بارزانی له هه‌ڵبژاردنێکی دیموکراسییانه‌دا هه‌ڵبژێردراوه به سه‌رۆکی هه‌رێم، نه‌ک به زۆره‌ملێیی خۆی چه‌سپاندبێت. له ئه‌ڵمانیادا ئه‌نگێلا مێرکل به هه‌مان پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردن له ساڵی ٢٠٠٥ه‌وه هه‌تاوه‌کوو ئێستا ڕاوێژکاری ئه‌ڵمانیایه. به‌شێک له نووسه‌رانی سلێمانی له ئه‌ڵمانیا ده‌ژین و هیچ کێشه‌یه‌کیشیان له‌گه‌ڵ فه‌رمانڕه‌وایی ئه‌و هه‌موو ساڵه‌ی ئه‌نگێلا مێرکلدا نییه.


نووسه‌رانی خاوه‌م کۆنفلیکتی باوک به ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی سه‌رۆک بارزانی ئاسووده نه‌بوون، چونکه ئه‌وه‌ی ئه‌وان چاوه‌ڕوانیان ده‌کرد، لاوازبوونی بارزانی بوو، لێ به‌پێچه‌وانه‌وه، سه‌رۆک بارزانی ‌دوای ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی له سه‌رۆکایه‌تیی هه‌رێم، به‌هێزتر بوو لاوازتر نه‌بوو. ئه‌مه‌ش نووسه‌رانی خاوه‌نی کۆنفلیکتی باوکی زیاتر تووڕه‌ کرد، چونکه ئه‌وان ده‌ست له‌کارکێشانه‌وه‌ی بارزانییان وه‌ک سه‌رکه‌وتنێک بۆ خۆیان تۆمار کرد، هه‌نووکه‌ش به‌هێزیی سه‌رۆک بارزانی شکستێکی گه‌وره‌ی ئه‌وانه که هه‌تا بێت تووڕه‌ییان زیاتر ده‌کات. پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه، که ئاخۆ بۆچی سه‌رۆک بارزانی هه‌تا بێت به‌هێزتر ده‌بێت؟ وه‌ڵام، چونکه سه‌رۆک بارزانی خاوه‌نی کاراکتەرێکی سیاسیی ئیندیڤیدوێله، نه‌ک بەتەنیا له‌سه‌ر ئاستی کوردستان و عێراق، به‌ڵکوو له‌سه‌ر ئاستی ناوه‌ڕاستی خۆرهه‌ڵات و جیهانیش. قورسایی کاراکتەری سه‌رۆک بارزانی گه‌وره‌تره لە پۆستە فەرمییەکەی پێشووی، سه‌رنج بدەن و بزانن له‌م په‌ڕی گه‌وره‌ سیاسیی جیهان تا ئه‌وپه‌ڕیان، که دێنه کوردستان له‌پێش هه‌موو که‌سێکه‌وه ده‌یانه‌وێت بارزانیی ببینن، ئه‌مه‌ش هیچ خه‌تایه‌کی بارزانیی تێدا نییه و هیچ هێز و یاسایه‌کیش ناتوانێت ئه‌و مافه ئیندیڤیدوێله له بارزانی بسه‌نێته‌وه. بارزانی ئه‌گه‌ر سوڵتان بوایه وه‌ک ئه‌ردۆگان، ئه‌وا ئێستا کۆمه‌ڵگایه‌کی ئیسلامییمان ده‌بوو نه‌ک سێکولار.


هیچ سیاسییه‌ک، هیچ نووسه‌رێک، هیچ بیرمه‌ندێک له باشووری کوردستاندا نه‌بووه‌ته خاوه‌نی کاراکتەرێک، که قورسایی له‌سه‌ر جیهان دابنێت، هه‌تاوه‌کوو له ته‌واوی جیهانه‌وه بێن سه‌ردانی بکه‌ن. سه‌رۆک بارزانی تاکه کاریزمایه، تاکه کاراکتەری سیاسییه له باشووری کوردستاندا، که به توانای خۆی گه‌یشتووه به‌م ئاسته‌ی، که ئێستا هه‌یه‌تی و هه‌موو هه‌وڵێکیش بۆ لاوازکردنی نه‌ک بەتەنیا هه‌وڵێکی به‌تاڵه، به‌ڵکوو نامۆڕاڵانه‌شه. به‌ڵام تووڕه‌یی تاکی خاوه‌ن کۆنفلیکتی باوک، هه‌موو سنووره‌کان ده‌به‌زێنێت له‌پێناوی کوشتنی باوکدا. تاک ئێره‌گه‌ره، چونکه خۆی باوکێکی باڵای نه‌بووه، ئێره‌گه‌ره چونکه باوک ڕۆڵی باوکێکی باڵای نه‌بینیوه له‌پێناوی به‌خته‌وه‌رکردنی ئه‌ودا. له سه‌رده‌می هه‌رزه‌یی ئۆدیپووسدا سه‌رخۆشێک له ئاهه‌نگێکدا پێی ده‌ڵێ: که ئه‌و کوڕی ڕاسته‌قینه‌ی پاشا نییه. له گه‌ڕانه‌وه‌یدا بۆ ماڵه‌وه پرسیار له پۆلیبۆس و مێرۆپه‌ (پاشا و پاشاژن، که ئۆدیپووسیان له ساواییدا هه‌ڵگرته‌وه و به‌خێو کرد) ده‌کات، که ئاخۆ ئه‌وان دایک و باوکی ڕاستیی ئه‌ون یان نا؟ وه‌ڵامه‌که‌ی ئه‌وان ئاسووده‌ی ناکات، هه‌ر بۆیه ده‌چێته لای ئۆراکل. ئۆراکل پێی ده‌ڵێ: که ئه‌و باوکی ده‌کوژێت و دایکی له‌ خۆی ماره‌ ده‌کاته‌وه. دایک لێره‌دا سیمبوڵی گه‌یشتنه به لوتکه‌ی به‌خته‌وه‌ری، هه‌موو ئه‌و به‌خته‌وه‌رییانه‌ی، که باوک له سه‌رده‌می منداڵییدا له‌می زه‌وت کردووه.
بیهێنه به‌رچاوی خۆت، ئه‌گه‌ر تاکی خاوه‌ن کۆنفلیکت مامۆستا بێت و ڕق له خوێندکارێک هه‌ڵبگرێت، ئه‌وا هه‌موو هه‌وڵێک ده‌دات، که خوێندکاره‌که له هیچ قوتابخانه و زانکۆیه‌کی تر وه‌رنه‌گیرێت، که خوێندکاره‌که له ئاینده‌دا هیچ شوێنێکی کاری ده‌ست نه‌که‌وێت. تاکی خاوه‌ن کۆنفلیکت لێره‌دا هێنده‌ی تینووی شکستپێهێنانی بەرامبەره، که حه‌ز به وێرانکردنی بەرامبەر ده‌کات، هێنده حه‌ز به مردنی ناکات، چونکه چه‌ند بەرامبەره‌که‌ی به بێده‌سته‌ڵات و زه‌لیل ببینێت، ئه‌وا ئه‌م زیاتر هه‌ست به به‌هێزیی خۆی ده‌کات، هه‌تا له ئاینده‌دا ئه‌م وه‌ک سه‌رکه‌وتوویه‌ک و به‌هێزێک خۆی پیشانی بەرامبەره‌که‌ی بدات.


(ئاسۆسیاسیۆن چه‌مکێکی لاتاینه و به واتای گوێزانه‌وه، پێکه‌وه‌لکان، په‌یوه‌ندیدارکردن دێت. له ده‌روونناسییدا به واتای گوێزانه‌وه‌ی هه‌ست بۆ خه‌ڵکانی تر، بۆ تێدا ژیانێکی تر، بۆ شوێن و کاتێکی تر. بۆ نموونه کاتێک تاک له منداڵییه‌وه له‌لایه‌ن دایک و باوکه‌وه به‌رده‌وام بێڕێزیی پێ کراوه، ئه‌وا له ته‌مه‌نی پێگه‌یشتوویدا هه‌ر که‌سێک بێڕێزیی پێ بکات، ئه‌وا وه‌ک دایک و باوکی ته‌ماشای ده‌کات، هه‌ر قسه‌یه‌کی پێ بگوترێت ئه‌‌گه‌ر بێڕێزییش نه‌بێت، به‌ڵام ڕێگر بێت له به‌دیهێنانی ویست و داواکانی ئه‌ودا، ئه‌وا وه‌ک دایک و باوکی ته‌ماشای بەرامبەره‌که‌ی ده‌کات. تاک له نائاگاییدا ڕقێکی گه‌وره‌ی بۆ نموونه له باوکیه‌تی و ئاره‌زووی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ی لێی هه‌یه، هه‌ر بۆیه که‌سی بەرامبەر ده‌که‌وێته به‌ر هێرشی تاک).


بیرکه‌‌ره‌وه‌کانی پشتی حه‌ڤده‌ی شوبات، ئیمڕۆ بیر له باره‌گای بارزانی ده‌که‌نه‌وه. بیرکه‌ره‌وه‌کانی حه‌ڤده‌ی شوبات خاوه‌نی کۆنفلیکتی باوکن، وه‌ک گه‌نجه‌ خوێندکاره‌که‌ی فلۆریدا ئه‌گه‌ر زیره‌کیش بن ئه‌وا بێئه‌قڵن، چونکه به‌و ئه‌قڵه ڕاسیۆناڵه‌وه، که هه‌یانه، تێناگه‌ن له‌وه‌ی که بیرکردنه‌وه‌کانیان چه‌ند زیان به کۆی گشتیی کورد ده‌گه‌یه‌نێت، چه‌ند زیان به گه‌شه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌روونیی کۆمه‌ڵ ده‌گه‌یه‌نێت، ئه‌مه‌ش به‌هۆی که‌می و نزمیی ئاستی ڕۆشنبیریی هه‌ستیانه‌وه. ئاخر مێشک خاوه‌نی دوو جۆر ڕۆشنبیرییه، جارێک له ئه‌قڵدا و جارێکیش له هه‌ستدا، لەخۆڕا نییه، که مێشک دابه‌ش بووه به‌سه‌ر دوو هیمسفێره‌دا به‌سه‌ر دوو که‌رتدا، ده‌سته ڕاست و ده‌سته چه‌پ. ده‌سته ڕاست به‌رپرسه له بیرکردنه‌وه و داتا، ده‌سته‌ چه‌پیش به‌رپرسه له هه‌ست. ئه‌م به‌شه‌ نووسه‌ره‌ی ده‌ڤه‌ری سلێمانی، خاوه‌نی ئازارێکی کرۆنی (کرۆنی واتا هه‌میشه‌یی)، تووڕه‌ییه‌کی کرۆنی و هه‌ستێکی تۆڵه‌سه‌ندنه‌وه‌ی کرۆنین. تینووێتییان بۆ خۆشویستن هه‌رگیز ناشکێت، واتا ئه‌وان له ڕێگای کۆکردنه‌وه‌ی زۆرترین خوێنه‌ر و هه‌واداره‌وه، هه‌وڵی ئه‌وه ده‌ده‌ن، که زۆرتر و زیاتر خۆشبویسترێن، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ده‌بێت به‌رده‌وام له چالاکییدا بن، بۆ ئه‌وه‌ی پیشانی بەرامبەره‌که‌یان بده‌ن، که ئه‌مان ته‌مبه‌ڵ نین و کارکه‌رن، له‌بەرامبەریشدا چاوه‌ڕوانیی ده‌ستخۆشی و خۆشویستن ده‌که‌ن. له گه‌شه‌ی پێشینه‌ی منداڵییاندا هه‌رگیز بەهه‌ند وه‌رنه‌گیراون و هه‌رچییان کردبێت هێشتا به‌س نه‌بووه بۆ ئه‌وه‌ی، که باوه‌شێک، ده‌ستخۆشییه‌ک، ماچێک له دایک و باوکه‌وه وه‌ربگرن. ئه‌مانه دیلن، دیل له مێژوودا و هیچ هێزێک نییه ڕزگاریان بکات، خۆیان نه‌بێت.